“Người thành phố” và mối lo thất nghiệp

 Hàng loạt hệ lụy trong quá trình đô thị hóa đã được chỉ ra tại Hội nghị công bố các ấn phẩm Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009 do Tổng cục Thống kê tổ chức sáng qua (14/6) tại Hà Nội.

Hàng loạt hệ lụy trong quá trình đô thị hóa đã được chỉ ra tại Hội nghị công bố các ấn phẩm Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009 do Tổng cục Thống kê tổ chức sáng qua (14/6) tại Hà Nội.

Đô thị hóa nhanh nhưng “chất lượng” thấp

Mục tiêu có 38% dân đô thị vào năm năm 2015 và 45% năm 2020 - theo ông Nguyễn Hữu Minh (Viện Nghiên cứu Gia đình và giới) là “khó đạt được”, vì với 30% dân số đô thị hiện nay, “mức độ đô thị hóa của Việt Nam chỉ tương đương với mức độ đô thị hóa trung bình của các nước Đông Nam Á cách đây 10 năm”.

Số lượng đô thị tăng lên nhanh chóng, từ 500 khu đô thị vào năm 1990 đến nay con số này đã là 753, song nhiều thành phố được hình thành và phát triển như là các trung tâm hành chính thay vì các trung tâm kinh tế, nên sự thu hút dân lao động nhập cư không cao. Cũng chính vì nhiều thành phố không được phát triển như là các trung tâm kinh tế nên quá trình đô thị hóa diễn ra không đồng đều, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam và các đô thị loại đặc biệt.

Cấu trúc kinh tế quốc gia đã không đủ khả năng cung cấp việc làm cho những người lao động trẻ.
Cấu trúc kinh tế quốc gia đã không đủ khả năng cung cấp việc làm cho lao động trẻ.

Thực tế, người dân đô thị được hưởng lợi nhiều hơn dân cư nông thôn và được tiếp cận với các loại dịch vụ cần thiết dễ dàng hơn, từ nhà ở, nguồn nước hợp vệ sinh, điều kiện vệ sinh, mức độ sử dụng các tiện nghi trong gia đình, giáo dục, y tế, văn hóa giải trí…

Nếu như 4,3% hộ gia đình ở vùng nông thôn không có điện thì chỉ 0,2% hộ gia đình ở đô thị của Hà Nội và TP.HCM phải chịu tình trạng đó. Mặc dù vậy, theo đánh giá của các chuyên gia, sự phát triển của các thành phố ở Việt Nam đang gặp khó khăn do thiếu các cơ hội nghề nghiệp, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội (nhà ở, điện, nước sạch, giao thông, bệnh viện, trường học) không đáp ứng được nhu cầu của dân cư…

Thất nghiệp + bất bình đẳng

Nguyên nhân chính của đô thị hóa là do dòng di cư. Giai đoạn 2004-2009, có 6,6 triệu người di cư trong và ngoài tỉnh ở Việt Nam, đa số là thanh niên, trong đó nữ di cư tăng đáng kể. Di cư trong nước là động lực cho phát triển nhưng cũng là thách thức cho cho nền kinh tế - xã hội…

Hiện cả nước có 2 đô thị đặc biệt là TP.Hà Nội và TP.HCM, 9 đô thị loại I, 12 đô thị loại II, 45 đô thị loại III, 41 đô thị loại IV và 643 đô thị loại V. Dân số đô thị ở Hà Nội và TP.HCM chiếm khoảng 1/3 tổng dân số đô thị toàn quốc. Khoảng 8% dân số nông thôn từ 15 tuổi trở lên có trình độ chuyên môn, kỹ thuật, trong khi tỷ lệ này ở khu vực đô thị là 25,4%.
Việc tập trung dân cư quá đông, không có qui hoạch ở các đô thị đã gây ra những hệ lụy khôn lường. Trước hết chính là việc cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội bị “quá tải”. Bên cạnh đó, một bộ phận dân cư đô thị đang đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao. Tỷ lệ thất nghiệp của dân cư đô thị từ 15 tuổi trở lên là 4,6% trong khi ở  nông thôn, tỷ lệ này là 2,3%. Đáng báo động là tỷ lệ thất nghiệp đặc biệt cao trong các nhóm tuổi trẻ, chiếm đến 11,2% người lao động từ 15-19 tuổi.

Theo các chuyên gia, con số đáng báo động này phản ánh tình trạng đang tăng lên của lực lượng lao động trẻ và cấu trúc kinh tế quốc gia đã không đủ khả năng cung cấp việc làm cho những người lao động trẻ đang tham gia vào thị trường lao động, nhất là ở khu vực đô thị.

Từ thực trạng của quá trình đô thị hóa, các chuyên gia đề xuất phải đảm bảo để quá trình đô thị hóa được quản lý một cách thích hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển tiếp tục về kinh tế - xã hội và con người của đất nước và có chính sách thích hợp cho sự phát triển đô thị cân đối hơn trong tất cả các vùng.

Ông Bruce Campell – quyền Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam – nhấn mạnh đến việc cần đầu tư cho giáo dục để duy trì tính bền vững của tăng trưởng kinh tế - xã hội của Việt Nam. “Hiện nay, Việt Nam đã trở thành nước có mức thu nhập trung bình, đầu tư cho giáo dục để đáp ứng được những yêu cầu đặc biệt của thị trường trong nước và toàn cầu là hết sức cần thiết”- vị này phát biểu.

Để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, điều quan trọng là các chính sách và biện pháp cần hướng tới việc nâng cao khả năng cạnh tranh và sức hấp dẫn của các đô thị nhỏ hơn, nhất là các vùng nông thôn để giảm bớt sự khác biệt, bất bình đẳng giữa đô thị và nông thôn – yếu tố hàng đầu tạo nên sự tăng trưởng dân số đô thị hiện nay.

Huy Anh

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nhiều điểm mới trong dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở

Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà trình bày tờ trình tại phiên họp.
(PLVN) - Theo Tờ trình dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà trình bày tại phiên họp của Quốc hội (QH) sáng nay, 27/5, dự thảo Luật gồm 7 chương, 74 điều, quy định về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; trong cơ quan, đơn vị; trong doanh nghiệp… có nhiều điểm mới.

Ban Bí thư thi hành kỷ luật 2 cán bộ

Ông Lê Minh Trung.
Ban Bí thư quyết định kỷ luật cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng đối với ông Lê Minh Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng; khai trừ ra khỏi Đảng đối với ông Đinh Quý Nhân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Bình, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Bình.

Bộ Ngoại giao nói về việc Việt Nam tham gia thảo luận về IPEF

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu theo hình thức trực tuyến tại buổi lễ Công bố khởi động thảo luận về IPEF. Ảnh: VGP
(PLVN) - Tại họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao chiều nay, 26/5, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời câu hỏi liên quan đến việc Việt Nam tham gia quá trình thảo luận về Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương vì thịnh vượng (IPEF).

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam: Cần ban hành chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn mới

Tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN là xu hướng tất yếu, khách quan, đáp ứng đòi hỏi của thời kì Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế.
(PLVN) - Việc tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiến tạo phát triển là xu hướng tất yếu, khách quan, đáp ứng đòi hỏi của thời kì Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh tình hình trên thế giới tiếp tục có những diễn biến nhanh, phức tạp, đất nước ta đứng trước vận hội và cả những thách thức không nhỏ, đòi hỏi cần tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

88,48% người dân hài lòng khi đi làm thủ tục hành chính

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị.
(PLVN) - Đây là thông tin được nêu ra tại Hội nghị Công bố Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính năm 2021 và Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Hội nghị do Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ tổ chức hôm nay (25/5).

Chủ tịch Quốc hội: Thể chế không vướng gì

Chủ tịch Quốc hội: Thể chế không vướng gì

(PLVN) - Nhấn mạnh trong giai đoạn phục hồi và phát triển kinh tế mà “có tiền không tiêu được”, nhất là trong lĩnh vực y tế, giáo dục…, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ khẳng định “thể chế không vướng gì”, đồng thời đề nghị cần làm rõ nguyên nhân của tình trạng này.