Người góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa đặc sắc vùng Kinh Bắc

 Người góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa đặc sắc vùng Kinh Bắc
Hội thảo khoa học “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với di sản văn hóa dân tộc” là dịp nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của nhà văn hóa Lê Hồng Dương đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát huy di sản (Ảnh: Hoàng Toàn).

Hội thảo khoa học “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với di sản văn hóa dân tộc” là dịp nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của nhà văn hóa Lê Hồng Dương đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát huy di sản, đặc biệt là các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc.

Hội thảo do Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức ngày 12/11/2026 tại Hà Nội, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946 - 2026).

Phát biểu đề dẫn hội thảo, NSND Lê Tiến Thọ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Ban tổ chức đã nhận được 35 tham luận của các nhà khoa học, nhà quản lý, văn nghệ sĩ và những người từng gắn bó với ông Lê Hồng Dương. Các tham luận tập trung làm rõ tư duy quản lý, tầm nhìn văn hóa và những dấu ấn của ông trong quá trình xây dựng, phát triển đời sống văn hóa địa phương.

NSND Lê Tiến Thọ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu tại hội thảo (Ảnh: Hoàng Toàn).
NSND Lê Tiến Thọ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu tại hội thảo (Ảnh: Hoàng Toàn).

Ông Lê Hồng Dương sinh năm 1921 tại thôn Đỗ Xá, thị xã Bắc Ninh, tham gia cách mạng từ năm 1945 và từng đảm nhiệm nhiều vị trí công tác tại địa phương. Đặc biệt, từ năm 1963 đến năm 1983, ông giữ cương vị Trưởng Ty Văn hóa Hà Bắc. Trong 20 năm công tác, ông có nhiều đóng góp quan trọng trong bảo tồn di sản, xây dựng thiết chế văn hóa và phát triển hoạt động văn học nghệ thuật.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ông là phục dựng 49 làng quan họ truyền thống, thành lập Đoàn Quan họ Bắc Ninh, tổ chức các chương trình nghệ thuật và tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy dân ca cho thế hệ trẻ. Ông sớm nhận thức được vai trò của cộng đồng trong bảo tồn di sản, chú trọng đưa diễn viên trẻ về các làng quan họ gốc để học hát trực tiếp từ nghệ nhân, qua đó gìn giữ không chỉ làn điệu mà cả phong cách diễn xướng, lề lối sinh hoạt và không gian văn hóa truyền thống.

Bên cạnh quan họ và tranh Đông Hồ, ông còn quan tâm bảo tồn múa rối nước Đồng Ngư, các di tích lịch sử, đình, đền, chùa cổ; đồng thời chỉ đạo xây dựng, phát triển những đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp như chèo, tuồng, kịch và dân ca Quan họ. Ông cũng chú trọng đào tạo cán bộ, phối hợp với các trường đại học, học viện để bồi dưỡng nhạc sỹ, nghệ sỹ biểu diễn, tạo điều kiện cho hoạt động sáng tác và nghiên cứu văn hóa nghệ thuật.

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã phục dựng 49 làng quan họ truyền thống, thành lập Đoàn Quan họ Bắc Ninh (Ảnh: Hoàng Toàn).
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã phục dựng 49 làng quan họ truyền thống, thành lập Đoàn Quan họ Bắc Ninh (Ảnh: Hoàng Toàn).

Trong lĩnh vực nghiên cứu, biên soạn và xuất bản, ông chỉ đạo thực hiện nhiều công trình có giá trị về lịch sử, địa chí và văn hóa nghệ thuật Hà Bắc, trong đó có bộ sách “Địa chí Hà Bắc.” Những tư liệu này góp phần lưu giữ tri thức về vùng đất, con người, di tích và truyền thống văn hóa địa phương, phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống qua nhiều thế hệ.

Năm 1978, ông được UNESCO trao Bằng Danh dự vì những đóng góp xuất sắc trong việc giữ gìn các truyền thống âm nhạc có giá trị nghệ thuật và văn hóa to lớn. Ông còn được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất và Huân chương Lao động hạng Ba.

Tại hội thảo, Phó Giáo sư - Tiến sỹ, nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam nhận định: Nhà quản lý văn hóa Lê Hồng Dương (1921-2003) là một cán bộ có tâm huyết, tầm nhìn và trách nhiệm sâu sắc với văn hóa truyền thống, đặc biệt là di sản văn hóa vùng Kinh Bắc. Giá trị trong cách làm của nhà văn hóa Lê Hồng Dương thể hiện rõ ở việc trân trọng những người nắm giữ di sản, tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy cho thế hệ kế cận và tập hợp đội ngũ chuyên môn cùng tham gia công tác bảo tồn. Còn ông Trương Quang Hải, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Bắc Ninh đã phân tích những dấu ấn trong tư duy và phương thức quản lý di sản thời kỳ ông Lê Hồng Dương làm Trưởng Ty Văn hóa Hà Bắc...

Thùy Dương