Người "có duyên với gạo"

"Bức bối" hối thúc mạnh dạn

Nhỏ nhẹ, bước đi e dè, chị Dịu hợp với "vai" một phụ nữ nông thôn tần tảo sớm hôm với ruộng đồng và lo nội trợ, quá lắm chỉ buôn bán lặt vặt nơi chợ quê. Vậy mà chị không chỉ làm tốt thiên chức phụ nữ, mà còn làm không kém người đàn ông nào bươn chải trên thương trường. Chuyện trò, tìm hiểu kỹ mới  thấy đúng là chị Dịu "có duyên với gạo".

Năm 1993, khi Công ty lương thực Vĩnh Bảo giải thể, chị Dịu ra về với 460.000 đồng và hành trang 10 năm đóng góp công sức tại nhà máy xay của công ty. Số tiền đó trang trải nợ nần vừa xoẳn. Coi như làm lại từ đầu. Ba năm làm kem "gối vụ" trước khi rời Công ty lương thực rút ra cho chị nhận định: càng làm kem càng lỗ, bởi anh chị không có vốn. Mẫu mã khuôn kem lại liên tục thay đổi, mỗi lần thay đổi tốn hàng triệu bạc, trong khi chỉ sản xuất ra những chiếc kem que giá vài trăm đồng bán nơi thôn dã. Thất bại từ sự thay đổi mẫu mã khiến chị nhận ra: trong kinh doanh, chỉ có gạo là ít thay đổi mẫu mã nhất. Chị cho rằng, lương thực mãi mãi là nguyên liệu không thể thiếu cho "cái dạ dày của xã hội". Gắn bó ruộng đồng từ tấm bé và 10 năm kinh nghiệm ở Công ty lương thực Vĩnh Bảo thúc đẩy chị quyết tâm theo đuổi nghiệp kinh doanh lương thực từ ấy.

Tiếng là kinh doanh, nhưng ban đầu, chị chỉ là cô hàng xáo, chung với vài anh em, sáng sớm đạp xe sang mạn cầu Nghìn (Thái Bình) mua cất gạo, đem vào nội thành Hải Phòng bán. Trừ chi phí, mấy anh em chia nhau cuối ngày được 1.000 đồng/người. Cực nhọc mà ít lời, họ lại chia tay nhau. Không chịu bó tay, chị Dịu quyết định dấn lên, vay bạn bè 2 triệu đồng, mua thóc về thuê xát bán. Lần hồi, chị bắt đầu biết đến thuê xe lam chở 2 tấn gạo đi bán. Cũng khi đó, chị thấy bức bối vì phụ thuộc vào hàng xay xát, khi phải cân đối mua một phần thóc từ hàng xát thì việc xay xát mới nhanh chóng, thuận tiện. Thế là lại dấn. Chiếc máy xát đầu tiên mua chỉ mất vài trăm nghìn đồng, công suất 6 tạ/giờ. Hết chuyện với hàng xát, chị lại bức bối chuyện thuê đất để máy. Tiền thuê cứ đội lên dần, từ 100.000 đồng/tháng, lên 200.000 đồng/tháng... Lại bức bối, lại quyết định vay vốn mua đất. Mảnh đất 200m2 ở Tam Cường, Nam Am, Vĩnh Bảo với giá 24 triệu đồng, trong đó một nửa là tiền vay, có được từ bức bối đó. Bắt đầu những chuyến xe ô-tô chuyên chở trung bình 10 tấn hàng đi Tiên Lãng, Thái Bình, Hà Nội... Công suất máy xát cũ không còn đáp ứng yêu cầu, hối thúc chị sắm mới giàn máy công suất 100 tạ/giờ. Rồi tiếp đó là giàn máy xát liên hoàn 160 triệu đồng, công suất 2,5 tấn/giờ. Chị cười: "Đừng cho tôi là phiêu lưu. Tính ra, giàn máy mới giảm số nhân công 3 lần (từ 6 người xuống còn 2 người), công suất lại tăng nhiều lần, chỉ hơn 1 năm là hoàn vốn mua máy". Có đất, rồi có nhà, chị mạnh dạn thuê thêm kho chứa gạo rộng 1.100m2 gần nhà. Bây giờ, trung bình mỗi tháng, máy xát nhà chị cho ra lò 300 tấn gạo (tương đương 500 tấn thóc), những tháng mùa, lên tới 500 tấn gạo, mỗi ngày có tới 4-5 tấn cám. Như có lực đẩy sau lưng, xay xát gạo nhiều, thừa cám, phải mở rộng sang chăn nuôi lợn, gà; lại thừa phân, lại nuôi trồng thuỷ sản. Bây giờ, chị có thêm trang trại chăn nuôi gà đẻ và thỏ, lợn rộng 3ha ở Dũng Tiến. Chị cũng vừa đấu thầu xong 8 ha ở xã Hoà Bình, dự định nuôi thuỷ sản và lợn giống với ý định cung cấp giống thuần chủng cho toàn huyện.  

"Hình như tôi cũng hơi phiêu lưu"

Con người trông "rõ là quê", "nên cơ đồ" ở lĩnh vực thuần nông - lương thực và các sản phẩm từ gạo, nhưng lại có chút "máu phiêu lưu". Chị cười: "Làm kinh doanh, hình như tôi cũng hơi phiêu lưu". Đó là việc chị dám  kinh doanh theo kiểu chịu - nợ quay vòng. Nông dân có thóc bán cho chị, chị mua, và chịu lại, trả nợ lãi hàng tháng lấy vốn quay vòng. Nông dân thì chịu chị tiền con giống, tiền thức ăn chăn nuôi. Hiện, chị cung cấp vốn cho 36 trại lợn, khoảng 15-16 trại vịt đẻ, tổng số tiền cho chịu  trung bình khoảng 700-800 triệu đồng, chưa tính nợ thóc, và tất cả chỉ được thanh toán khi đến mùa gặt. Thấy tôi tỏ ra e ngại, chị khẳng định: "Thì đúng là phiêu lưu". Như vụ dịch vịt vừa rồi, nhiều nhà ngồi nhìn vịt mà khóc. Không đành nhìn đàn vịt lâu nhâu tranh nhau cả cỏ ăn vì đói quá, chị đồng ý cung cấp thức ăn, chấp nhận "được ăn cả, ngã về không". Cũng nhờ cái liều đó, vụ này, có nhà đã hoàn vốn, còn để ra được 40 triệu đồng. "Nếu vụ này lại gặp dịch?" - tôi hỏi. Chị cười: "Thì coi như mình phiêu lưu chứ sao. Nhưng làm ăn với nông dân là thế". Rồi chị giải thích thêm, cũng nhờ liều, nên bây giờ, nông dân họ tin chị lắm, mua chịu được liền. Gặt xong, có người đem luôn thóc đến kho nhà chị "gửi nhờ vì chỗ rộng", chưa tính toán giá cả gì hết. Vậy là, chị chịu phiêu lưu cái này nhưng "được" cái khác, đó là được thị trường, được đầu cung, được uy tín. Hạt gạo mang tên gọi giản dị của vợ chồng "Hãnh Dịu" hiện vận chuyển khắp huyện Tiên Lãng, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình, Hà Nội... Thu nhập từ trang trại chăn nuôi và kinh doanh gạo  nhà chị trung bình đạt 100 triệu đồng/tháng. Tổng vốn luân chuyển hiện đạt 5-6 tỷ đồng, trong đó, phần vốn vay chiếm khoảng 1/3. Chị bảo, ngày nào đạt 1,5 triệu đồng là lỗ rồi. 

Kinh doanh, rồi chăn nuôi lợn, gà, thuỷ sản, vừa tự làm, vừa đầu tư cho nông dân làm, thắng nhiều, bại không ít. Nhưng chị bảo, ốm lắm không làm được thì chịu, chứ thất bại không nhụt chí được. Ánh mắt rực sáng, chị nuối tiếc nói về những vùng đất trũng, trồng lúa hiệu quả thấp, giá khéo chăn nuôi thì sinh lời biết bao. Rồi chị mơ ước đến cái ngày hoàn thiện mô hình kinh doanh theo chu trình khép kín: xay xát thóc gạo - chăn nuôi lợn gà từ cám bã - nuôi thuỷ sản từ nguồn phân. Chị bảo, chỉ có thế, cái nọ mới đỡ được cái kia. Tập trung sản xuất lớn, mới mong có giống lợn tốt, thuần chủng, đạt tiêu chuẩn, mới hy vọng xuất khẩu được... Xem ra, mong ước của người đàn bà nhỏ bé đó còn nhiều lắm. Chị thấp giọng "chắc phải đời con mình mới làm được", nhưng tôi thầm nghĩ, chỉ cần có người dám chung sức nâng cái nguồn vốn 5-6 tỷ của chị nhân lên thành vài chục tỷ đồng, điều đó sẽ thành hiện thực sớm./.