Ngừng việc tập thể- Lợi bất cập hại

Hiệu ứng dây chuyền

Chiều 9-11, toàn bộ công nhân Công ty may Việt - Hàn (xã Đại Đồng, huyện Kiến Thụy) ngừng việc tập thể tự phát do bức xúc về định mức khoán sản phẩm theo thời gian và chế độ đãi ngộ. Hơn 1.000 công nhân tập trung ở cổng ra vào công ty. Đại diện phía công nhân đưa ra bản kiến nghị gồm 4 điểm: Xây dưng định mức khoán sản phẩm phải dựa trên cơ sở thực tế và phù hợp, số người nghỉ có lý do chính đáng trong ngày phải được trừ ngay vào % định mức ngày hôm đó và cũng phải trừ vào định mức nếu công nhân phải nghỉ việc do máy hỏng hóc, những công nhân có tay nghề cao, gắn bó với công ty phải được hưởng chế độ ưu đãi hơn; những tổ không hoàn thành kế hoạch vẫn áp dụng mức thưởng nhưng bằng 50% so với các tổ hoàn thành kế hoạch. Bên cạnh đó, công nhân còn yêu cầu tổ chức công đoàn không được đứng về phía doanh nghiệp mà phải bênh vực quyền lợi của công nhân.

Trước đó, ngày 31-10, công nhân Công ty TNHH Yen of Lon don - thành viên thuộc Tập đoàn New World Fashion, hoạt động trong lĩnh vực may mặc hàng xuất khẩu ở phường Anh Dũng (quận Dương Kinh) với hơn 1000 công nhân, gửi đơn với nội dung kiến nghị tăng lương, thưởng, hỗ trợ chi phí ăn ở sinh hoạt, bởi đời sống người lao động quá khó khăn do công ty không bảo đảm việc làm và yêu cầu sau 3 ngày nhận được đơn kiến nghị này, chủ doanh nghiệp phải giải quyết ngay. Ngày 3-11, lãnh đạo công ty có văn bản trả lời công nhân. Sáng ngày 4-11, công nhân trở lại làm việc bình thường, nhưng ngày 5-11 công nhân công ty lại tiếp tục đồng loạt ngừng việc với lý do các yêu cầu của họ không được giải quyết thỏa đáng.

Nội tình vụ ngừng việc ở doanh nghiệp sản xuất nến thơm Aroma Bay Candles ở phường Hưng Đạo (quận Dương Kinh) phức tạp hơn. Sau khi công nhân nghỉ làm, chủ doanh nghiệp yêu cầu đại diện đối thoại trực tiếp thì công nhân lại không đưa ra yêu cầu. Có nguồn tin cho rằng, nguyên nhân dẫn đến việc công nhân đình công là do một số phần tử đóng vai trò “thủ lĩnh” giấu mặt đã kích động số đông gây không khí căng thẳng. Khi được yêu cầu đối thoại trực tiếp, số phần tử này sợ mất vị trí, mất quyền lợi nên đứng đằng sau “giật dây”.

Trước tình hình và diễn biến phức tạp của các cuộc ngừng việc thể không theo trình tự pháp luật, lãnh đạo Công ty TNHH Yen of London và Công ty may Việt - Hàn cho rằng nếu công nhân tiếp tục đòi hỏi quyền lợi, không chấp nhận sự giải quyết của doanh nghiệp  thì họ buộc phải sa thải.

Cần hài hòa lợi ích của cả hai phía

Các vụ ngừng việc tập thể xảy ra liên tiếp trên địa bàn thành phố và có chiều hướng phức tạp vào những tháng cuối năm. Nền kinh tế tuy có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa ổn định và chưa bền vững, một số mặt hàng tiêu dùng và thực phẩm tăng cao, nhưng sản xuất của các doanh nghiệp còn gặp không ít khó khăn, bởi từ tháng 6 năm nay, các đơn vị, doanh nghiệp nhúc nhắc có đơn hàng nhỏ lẻ, chỉ có một số đơn hàng lớn. Nguồn hàng bấp bênh khiến các doanh nghiệp rất khó khăn trong việc đầu tư vốn cho thiết kế mẫu, mua thiết bị phù hợp yêu cầu của đối tác, bên cạnh đó là nỗi lo bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động.

Các doanh nghiệp nhận được nhiều đơn hàng hơn thì nhu cầu tuyển dụng lao động tăng. Thiếu lao động ở các doanh nghiệp tạo tâm lý người lao động tự đề cao giá trị lao động phổ thông. Họ cho rằng, không làm ở doanh nghiệp này thì có thể làm ở doanh nghiệp khác, thiếu sự gắn bó với công ty. Thêm vào đó là ý nghĩ chủ doanh nghiệp được hưởng lợi nhuận nhiều, khiến mâu thuẫn về quyền lợi kinh tế giữa chủ doanh nghiệp và người lao động tăng cao. Từ đó, nảy sinh yêu sách của người lao động về cung cấp điều kiện lao động (bảo hộ lao động, chống nóng, chống lạnh…) đến những yêu cầu cao hơn như tăng lương, giảm giờ làm, tiền thưởng cao…

Ông Hoàng Duy Đỉnh, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố cho biết: Hầu hết các cuộc ngừng việc tập thể tự phát, không tuân thủ pháp luật đình công. Nhiều cuộc ngừng việc tập thể không thông qua tổ chức công đoàn  của người lao động và bản thân cán bộ công đoàn cơ sở chưa sâu sát, chưa đại diện cho quyền, lợi ích giai cấp công nhân. Tiếp đó, phải nhấn mạnh đến văn hóa đình công của người lao động khi ngừng việc tập thể  không đưa ra yêu câu cụ thể, chỉ, tin vào dư luận nhất thời, đó là trường hợp của doanh nghiệp sản xuất nến thơm Aroma Bay Candles. Ngoài ra, một số kiến nghị của công nhân lao động thái quá, như trường hợp ngừng việc ở Công ty TNHH Yen of London, công nhân yêu cầu tăng lương lên 12% . Sau khi cân nhắc, doanh nghiệp đồng ý tăng lên 4%, công nhân lại đòi hỏi tăng tiền thâm niên cho những lao động lâu năm. Hay ở Công ty may Việt - Hàn, sau khi các yêu cầu của công nhân lao động được doanh nghiệp đáp ứng lại nảy sinh yêu cầu khác như tăng lương, giảm giờ làm, nâng phụ cấp cho người đứng máy may từ 70.000 lên 100.000/đồng tháng…Điều này thể hiện sự thiếu thống nhất trong công nhân lao động về kiến nghị đối với chủ doanh nghiệp. 

Ông Đỉnh cho rằng các cấp, ngành mà cán bộ công đoàn đóng vai trò chính cần thiết phải tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động cho đông đảo công nhân, nhất là giáo dục văn hóa đình công, ý thức, trách nhiệm về quan hệ lao động. Quá trình giải quyết tranh chấp đình công phải tuân thủ theo trình tự pháp luật,  phải thông qua đàm phán. Khi tranh chấp lên đến đỉnh điểm, chính quyền địa phương phối hợp với công đoàn các cấp với vai trò là trung gian hòa giải.

Đông Hải