Ngôn ngữ thiết kế “dòng chảy” Nagare của Mazda (Phần 1)

 Sau khi gặt hái thành công trong 3 cuộc triển lãm thiết kế xe hơi quốc tế trong suốt năm 2005-2006 với các sản phẩm Sassou tại Frankfurt Motor 2005, Senku tại Tokyo Motor Show 2005 và Kabura tại Detroit Auto Show 2006, đội ngũ kỹ sư của Mazda không ngủ quên trong chiến thắng. Họ tiếp tục dồn tâm huyết chế tạo ra một chiếc concept mới tham dự một trong những triển lãm xe hơi quốc tế lớn nhất, Los Angeles Auto Show cuối năm 2006. Nhưng nó còn có một ý nghĩa lớn lao hơn là thể hiện xu hướng thiết kế tương lai của hãng.

Dưới sự chỉ huy của giám đốc thiết kế, Laurens van den Acker, đội ngũ kỹ sư Mazda đã mất nhiều tháng trời để hoàn thành chiếc xe đặc biệt Nagare. Chiếc concept này hoàn toàn khác biệt với những chiếc xe thông thường. Cấu trúc tương xứng và ngôn ngữ bề mặt của nó sẽ mở ra một phong cách thiết kế mới cho những chiếc xe tương lai của hãng Mazda. Sự thay đổi đột ngột này đã mang lại thành công cho Mazda. Đây là lời giới thiệu mạnh mẽ gây ấn tượng mà bất kỳ hãng sản xuất xe hơi nào cũng mong muốn.

Chữ cái “Nagare” có nghĩa là dòng chảy và dấu hiệu của sự chuyển động trong tiếng Nhật. Việc ứng dụng nó trong thiết kế xe hơi chính là mô phỏng sự chuyển động của dòng nước hay gợn cát trong tự nhiên. Nagare là sự kế tiếp với ngôn ngữ thiết kế thân xe đã trở thành khẩu hiệu hành động “Zoom-Zoom” nhưng đã phát triển lên một cấp độ mới. Ranh giới thiết kế của Mazda được đẩy xa hơn trên Nagare và chiếc concept này chính là lời tuyên bố về một phong cách của những model trong tương lai của Mazda. Từ đó hình thành ngôn ngữ thiết kế “dòng chảy” (Flow hay Nagare của Mazda.)

Làm thế nào để thiết kế một chiếc Mazda? Các phương pháp và yếu tố tạo nên chiếc Mazda?

Theo ngôn ngữ cấu thành Nagare (hay Flow) đang nổi lên, có nhiều yếu tố thiết kế quyết định một chiếc Mazda.

Yếu tố quan trọng nhất chính là bề mặt của chiếc xe, gợi nên một cảm giác như có một dòng chảy không khí dọc theo hai bên thân và phía trên của chiếc xe khi nó chuyển động. Đây là điều rất dễ nhận thấy ở các mẫu concept theo ngôn ngữ Nagare. Những thiết kế bề mặt của chúng được cấu thành nhờ sự kết hợp tài tình giữa các tông màu sáng tối, những đường cong mềm mại lấy cảm hứng từ sự vô định của gió, dòng chảy hiền hoà của nước và dữ dội của dung nham. Những bề mặt này có sự khác nhau tùy theo loại xe cũng như tính năng riêng của chúng.

Một nhân tố đóng vai trò quan trọng không kém là lưới tản nhiệt 5 cánh của Mazda. Tuy giữa các dòng xe có đôi nét khác nhau song nhìn chung vẫn có những điểm tương đồng của hãng Mazda. Hình dạng chính xác và nét tự nhiên của lưới tản nhiệt phụ thuộc vào sự thích hợp của lưới tản nhiệt trong tổng thể “khuôn mặt” của xe.

Các nhân tố khác nằm dưới nắp ca-pô mang phong cách của RX-8, hệ thống đèn pha ấn tượng và hệ thống chiếu sáng độc đáo với các đèn pha tạo hình theo thân xe mang đến một thứ ánh sáng như đang bồng bềnh ở phần đuôi xe.

Tất cả các nhân tố trên đây là những hình khối cần thiết trong thiết kế Flow

Tương lai thiết kế nội thất của Mazda

Cho đến thời điểm hiện tại, phần lớn thiết kế mà đội ngũ Mazda thực hiện đều tập trung vào phần ngoại thất theo ngôn ngữ Nagare. Điều này có thể dễ dàng thấy được thông qua 5 mẫu concept. Tuy nhiên Laurens van den Acker khẳng định rằng, đội ngũ thiết kế của Mazda đang nỗ lực để đưa ngôn ngữ thiết kế Flow vào nội thất của những chiếc Mazda tương lai.

Mazda Taiki

“Nội thất là một hướng đi hoàn toàn khác, nó là bộ sưu tập của nhiều thứ khác nhau. Chúng tôi đang dần hoàn thiện một cách tự nhiên ngôn ngữ này, bằng cách tiếp cận phát triển nội thất với mục đích tạo ra trường phái lập thể trong tương lai”.

“Phát triển nội thất đang tập trung vào 3 khía cạnh chính – định hướng người lái, tính nhẹ (đóng rất vai trò quan trọng với Mazda) – và Flow.

Ý tưởng về sự kết hợp giữa 3 khía cạnh này sẽ tạo nội thất cùng chiếc xe của chúng tôi độc nhất vô nhị. Những thương hiệu khác cũng có định hướng người lái, và họ cũng đang cố gắng để giảm trọng lượng xe. Tuy nhiên chỉ ngôn ngữ thiết kế Nagare được kết hợp với hai nhân tố đó để khẳng định thương hiệu Mazda”.

Mazda Ryuga

Định hướng người lái là sự tập trung chính bởi vì “linh hồn” trong tất cả mẫu Mazda sẽ có dáng dấp xe thể thao. Đây là nét đặc thù thương hiệu chính dành cho Mazda. Khía cạnh thứ hai nằm trong sự giảng giải tri thức về tính nhẹ như một giá trị thương hiệu tương lai.

Theo Laurens van den Acker, có 4 khía cạnh cho tính nhẹ này:

“Khía cạnh đầu tiên là tạo ra tính nhẹ thị giác: những thứ nhìn bề ngoài nhẹ. Chúng tôi có thể đạt được điều này thông qua tạo ra bề mặt bồng bềnh, hình dạng mỏng …

“Khía cạnh thứ 2 là tính nhẹ vật lý: các bộ phận nội thất càng nhẹ càng tốt, dưới dạng trọng lượng.

 “Khía cạnh thứ 3 là tính nhẹ tinh thần - đây là khía cạnh mang tính hài hước bởi vì chúng tôi không muốn mọi thứ trở nên nghiêm trọng. Với Zoom-zoom chúng tôi trẻ trung và vui tươi hơn.

“Khía cạnh thứ tư là tính nhẹ bền vững: tức là khía cạnh về môi trường. Việc lựa chọn vật liệu và quá trình sản xuất cũng như sự tái sự dụng đóng một vai trò quan trọng”.

Mazda Hakaze

Triết lý về tính nhẹ này là lời tiên tri phi thường. Van den Acker tin rằng trong một thế giới mà sự căng thẳng ngày càng nhiều thì việc chúng ta tận hưởng cảm giác lái chiếc Mazda có thể với sự tinh khiết và thanh bình của cấu tạo nội thất quả là tuyệt vời.

Mazda Hakaze

Màu sắc và sự trang trí: phát triển cảm giác lái với vật liệu mới

Sự thể hiện thành công của việc sang tạo nội thất Flow với tính nhẹ thị giác mà Laurens van den Acker mô tả phụ thuộc nhiều và các phương thức đổi mới trong sử dụng chất liệu.

Tại đây, đội ngũ thiết kế của Mazda đang làm việc chăm chỉ để phát triển cách tiếp cận mang tính cách mạng đối với cả sự cấu thành nội thất, ngoại thất và sự lựa chọn vật liệu.

Những cấu tạo đơn giản lưu thông dưới dạng cả hình dạng và chức năng qua các thành phần sẽ yêu cầu một loạt sự thay đổi trong thiết kế nội thất và kỹ thuật sản xuất phức tạp.

Mazda Furai

Ý tưởng sở hữu những thành phần nội thất riêng biệt mang nét truyền thống in đậm trong các bộ phận như ghế trước, hệ thống giải trí, kiểm soát thời tiết – sẽ yêu cầu một cuộc cách mạng trong sự sáng tạo và sản xuất.

Mazda đang phát triển những chất liệu tiên tiến đáp ứng tiêu chuẩn về môi trường. Nhựa sinh học thải ít CO2 hơn so với nhựa truyền thống, đã được ứng dụng trong nội thất mẫu Taiki concept và tiếp tục sử dụng chất liệu này trong các dòng sản phẩm tương lai. Để làm được như vậy trong khi duy trì sự đơn giản chức năng và độ sáng tối ưu nhưng vẫn giữ được vẻ nội thất thân thiện giàu cảm xúc là một thách thức mà sẽ phụ thuộc vào cách tiếp cận đổi mới về sử dụng màu sắc và vật liệu.

Quá trình thiết kế của Mazda

Theo truyền thống, trong suốt quá trình thiết kế xe, nhà thiết kế sẽ phác thảo xe sau đó tạo mô hình ngoại thất nhỏ bằng đất sét trước khi chuyển sang những mô hình lớn hơn tại sân khấu ánh sáng xanh. Những nhà tạo mẫu lành nghề sau đó làm việc trên mô hình có kích cỡ đầy đủ để tạo ra chiếc xe gần giống với thực tế.

Quá trình này đã được sử dụng cho việc sáng tạo những chiếc xe, tuy nhiên trong những năm gần đây sự tích hợp quá trình thiết kế kỹ thuật số đã thay đổi sự phát triển xe hơi.

Mặc dù những phương pháp chính xác được sử dụng đa dạng giữa các nhà sản xuất ôtô, nhưng những chiếc xe được sáng tạo trên máy tính ngày càng tăng sử dụng phần mềm thiết kế kỹ thuật số. Cuối cùng phần mềm này cho phép dữ liệu định dạng 3D được tạo ra từ vẽ bản vẽ 2D.

Thông tin này được kết hợp với thông tin kỹ thuật, như thành phần tồn tại bao gồm hệ thống khung gầm và hệ thống lái - được xem như những điểm khó – để tạo mô hình 3D chân thực trước khi mô hình bằng đất sét đòi hỏi nhiều thời gian bị cắt bỏ.

Tai giai đoạn này, dữ liệu có thể được chuyển tới máy nghiền đa trục để sản xuất bản sao xe bằng đất sét chứa đựng sự phức tạp chính xác của thiết kế nguyên bản. Cuối cùng dữ liệu này có thể được sử dụng để tạo ra các thành phần xe thực sự và các khuôn dụng cụ sản phẩm cho quá trình sản xuất.

Bề mặt phức tạp ngày nay chỉ có thể được xử lý kỹ thuật số. Điều này thực hiện được bởi dễ dàng thiết kế và sản xuất bề mặt sáng, sạch hơn ngôn ngữ bề mặt sắp đặt phức tạp.

Điều này được kết hợp với những hiểu biết kỹ thuật, và hiếm thấy ở các thiết kế gia chuyên nghiệp về xe hơi và sự hài hòa của những thiết kế được tạo nên nhờ máy tính và các quá trình cơ khí của Mazda. Có nghĩa là Mazda có đầy tiềm năng về kỹ thuật, đủ sức để có thể đưa những ý tưởng thiết kế của mình đến với thị trường ôtô.

Franz von Holzhausen cho biết: “Nếu bạn biết cách đơn giản hóa thì những thiết kế hiện nay cũng không quá phức tạp để thực hiện. Những khả năng để tạo nên thiết kế bề mặt sẽ đóng một vai trò vô cùng quan trọng bởi những thiết kế này sẽ tạo nên thương hiệu của Mazda”.

“Mỗi mẫu concept mà chúng tôi đã làm là quá trình học hỏi” -  Laurens van den Acker giải thích. “Chúng tôi đã làm việc với một vài kỹ sư mạo hiểm nhất thế giới”.

“Có một lịch sử lâu đời về sự đổi mới tại Mazda. Đó là giấc mơ của những nhà thiết kế để phát huy trí tuệ của những kỹ sư mong muốn làm điều này. Chúng tôi phải làm việc chặt chẽ với các kỹ sư và các nhà cung cấp. Mọi người cùng trên một chuyến tàu”.

Câu chuyện và tầm quan trọng của Flow: sự ra đời ngôn ngữ Nagare

Sau nhiều ý tưởng, phác thảo, nghiên cứu và những nghiên cứu mang tính khả thi, ngôn ngữ thiết kế Nagare đã ra đời, dưới dạng chiếc Nagare concept: tuy nhiên ngôn ngữ này bắt nguồn từ đâu và phát triển như thế nào?

Đội ngũ thiết kế bắt đầu bằng việc kiểm tra tiêu chuẩn khí động học tồn tại trong các mẫu Mazda. Trong số đó không gì tốt hơn “emotion in motion – cảm xúc trong sự chuyển động”; cam kết của Mazda tạo ra những chiếc xe với sự hoàn hảo về động cơ và sự trải nghiệm tuyệt vời khi cầm vô-lăng.

“Chúng tôi biến thiên nhiên thành cảm hứng, tập trung vào hình ảnh chuyển động được tạo ra do lực như gió và nước,” Laurens van den Acker giải thích. “Những đường nét bồng bềnh tự nhiên như vậy tạo nên cảm giác chuyển động”.

“Chúng tôi muốn tạo ra những chiếc xe có cảm giác chuyển động tự nhiên này” - Laurens van den Acker giải thích. “Chúng tôi nhận thấy rằng ngành công nghiệp ôtô là một trong số ít những ngành công nghiệp chưa có sự kết hợp cấu tạo tự nhiên tuyệt vời từ phong cảnh. Có một cơ hội lớn cho chúng tôi để thể hiện điều này trong thiết kế Mazda. Ngôn ngữ bề mặt mới của chúng tôi là trung tâm chiếc xe. Sau khi nghiên cứu hướng đi kiến trúc cứng và kết cấu mềm, chúng tôi đã tạo ra Nagare với sự kết hợp tinh tế giữa hai hướng đi đó vừa mềm mại, duyên dáng và năng động. Tuy nhiên thông điệp thực sự gửi đến người tiêu dùng chính là flow-motion (dòng chảy cảm xúc).

Từ đây các nhà thiết kế của Mazda bắt đầu khám phá ra bề mặt kết cấu trên những chiếc xe đó là bề mặt của xe điêu khắc một cách tự nhiên bởi nước và không khí. Đội ngũ thiết kế của Mazda bắt đầu phát triển ngôn ngữ bề mặt để miêu tả bằng thị giác triết lý Flow của họ. Thiết kế xe hơi truyền thống yêu cầu các tấm pa-nô của thân xe phải đảm bảo được sự mềm mại, sạch sẽ, nhưng Flow lại giống như một làn sóng “lướt” trên những bề mặt kim loại.

• Hoàng Tuấn