Nghiên cứu thực tế về mô hình chính quyền đặc khu Côn Đảo

Tham gia đoàn có Thạc sĩ Vũ Thị Băng Trinh – Phó Trưởng đoàn, giáo viên Chủ nhiệm lớp cùng 38 học viên lớp Cao cấp lý luận chính trị hệ tập trung K76.A03.

Phát triển du lịch bền vững, không đánh đổi môi trường, giá trị lịch sử

Trong khuôn khổ chương trình nghiên cứu thực tế, Đoàn đã có buổi làm việc với lãnh đạo đặc khu Côn Đảo. Ông Nguyễn Văn Mạnh - Phó Chủ tịch UBND đặc khu; ông Đỗ Hoài Nam - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy; bà Thái Thị Thuỷ - Giám đốc Trung tâm Chính trị cùng đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan làm việc với Đoàn.

Buổi làm việc diễn ra trong không khí thẳng thắn, cởi mở, tập trung trao đổi hai nhóm vấn đề lớn là tổ chức chính quyền địa phương sau sáp nhập và định hướng phát triển kinh tế – xã hội của đặc khu trong giai đoạn mới.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy đặc khu Côn Đảo Đỗ Hoài Nam cho biết, du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của Côn Đảo, song định hướng phát triển không chạy theo số lượng mà tập trung vào chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững. Côn Đảo sở hữu hệ sinh thái biển đa dạng, đồng thời là vùng đất có giá trị lịch sử – cách mạng đặc biệt. Do đó, quan điểm xuyên suốt là phát triển có kiểm soát, gắn chặt giữa khai thác và bảo tồn, không đánh đổi môi trường và di sản để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Địa phương định hướng phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch văn hóa – tâm linh; đồng thời kiểm soát chặt chẽ quy hoạch, hạn chế các dự án có nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường và cảnh quan. Năm 2025, kinh tế Côn Đảo tiếp tục tăng trưởng ấn tượng, với tổng doanh thu thương mại – dịch vụ – du lịch đạt khoảng hơn 4.707 tỷ đồng, tăng hơn 20%, riêng du lịch tăng gần 30%. Tổng lượt khách đạt hơn 612.000 lượt, hoàn thành kế hoạch. Công nghiệp – xây dựng đạt 276 tỷ đồng, tăng trên 13%; nông nghiệp ổn định, ngư nghiệp giảm hơn 7%.

Lĩnh vực xã hội có nhiều chuyển biến tích cực khi tạo việc làm cho hơn 300 lao động, bảo hiểm y tế bao phủ 100% dân số; hệ thống y tế được nâng cao với 48,5 giường bệnh và 13,7 bác sĩ/vạn dân.

Phát triển gắn với bảo tồn tiếp tục là định hướng xuyên suốt. Côn Đảo duy trì độ che phủ rừng hơn 79%, 100% rác thải được thu gom, xử lý; đồng thời chú trọng gìn giữ hệ sinh thái, bảo tồn các giá trị lịch sử, tôn tạo di tích và phát huy các “địa chỉ đỏ”. Tổng thu ngân sách đạt khoảng 749 tỷ đồng, đạt hơn 95% dự toán, từng bước khẳng định vị thế Côn Đảo xứng danh “hòn ngọc quý” giữa biển Đông.

Từ thực tiễn Côn Đảo đến yêu cầu hoàn thiện thể chế

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Mạnh - Phó Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo cho biết, mô hình chính quyền đặc khu đang được vận hành theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc thù địa bàn đảo. Nhờ đó, nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn được xử lý nhanh hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý du lịch, tài nguyên và cung ứng dịch vụ công.

Tuy nhiên, ông Mạnh cũng thẳng thắn nhìn nhận, quá trình triển khai vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc. Trong đó, đáng chú ý là việc phân định thẩm quyền giữa các cấp, các ngành chưa thực sự rõ ràng trong một số lĩnh vực; cơ chế phối hợp liên ngành có thời điểm chưa đồng bộ; nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong bối cảnh mới.

“Đặc thù của Côn Đảo là địa bàn xa đất liền, quy mô dân số không lớn nhưng yêu cầu quản lý đa lĩnh vực, từ phát triển kinh tế, du lịch đến bảo tồn di tích, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng – an ninh. Vì vậy, mô hình chính quyền cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, đồng thời tăng tính tự chủ cho địa phương,” ông Mạnh nhấn mạnh.

Tại buổi làm việc, các học viên lớp K76.A03 đã tích cực trao đổi, phân tích nhiều nội dung gắn với chương trình đào tạo như cơ chế phân cấp, phân quyền trong mô hình đặc khu; yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; cũng như việc thiết kế thể chế phù hợp với các địa bàn có tính chất đặc thù. Nhiều vấn đề gắn với nội dung học tập như chính sách thu hút đầu tư; phát triển kinh tế biển; đào tạo, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; cũng như bài toán cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.

Song song với đó, đặc khu chú trọng phát triển các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, từng bước nâng cao chất lượng đời sống người dân. Công tác bảo đảm quốc phòng an ninh, giữ vững chủ quyền biển, đảo tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.

PGS. TS Bùi Văn Huyền, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội – Môi trường Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá cao những nỗ lực của Côn Đảo trong việc triển khai mô hình chính quyền đặc khu trong điều kiện còn nhiều khó khăn. Theo ông, thực tiễn tại Côn Đảo cho thấy rõ yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện thể chế về chính quyền địa phương theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, đi đôi với kiểm soát quyền lực hiệu quả.

PGS.TS Huyền cho rằng, đối với các địa bàn đặc thù như Côn Đảo, cần thiết kế các cơ chế đặc thù, tạo không gian thể chế đủ linh hoạt để địa phương phát huy tiềm năng, lợi thế, đồng thời vẫn bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật.

Trong khuôn khổ chương trình, Đoàn công tác đã đến dâng hương tại Nghĩa trang Hàng Dương, viếng mộ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu, thăm Bảo tàng Côn Đảo và hệ thống di tích nhà tù Côn Đảo – những “địa chỉ đỏ” ghi dấu những trang sử đặc biệt của dân tộc. Trong không gian trang nghiêm, đoàn đã thành kính dâng hương, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đặc biệt, nghi lễ viếng mộ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu đã để lại nhiều xúc cảm sâu lắng đối với các thành viên trong đoàn.

Thông qua hoạt động nghiên cứu thực tế, các học viên K76.A03 không chỉ được tìm hiểu sâu hơn về lịch sử đấu tranh cách mạng, mà còn cảm nhận rõ hơn giá trị của độc lập, tự do và những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước. Qua đó góp phần bồi đắp bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm trong công tác lãnh đạo, quản lý.

Một số hình ảnh về Đoàn thực tế: