Nghiên cứu kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên đến sân bay Long Thành theo cơ chế khẩn cấp

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng Trần Hồng Hà về việc triển khai tuyến đường sắt đô thị kéo dài từ metro Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính mới của tỉnh Đồng Nai và sân bay quốc tế Long Thành.

Trước đó, UBND tỉnh Đồng Nai đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai dự án nối dài tuyến metro số 1 đến trung tâm hành chính mới của tỉnh và sân bay Long Thành theo cơ chế “lệnh khẩn cấp”.

Theo thông báo kết luận của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chính phủ đồng ý về nguyên tắc đối với đề xuất này nhằm rút ngắn các thủ tục chuẩn bị đầu tư, sớm hình thành tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành.

Thủ tướng giao Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, UBND tỉnh Đồng Nai và UBND TP.HCM phối hợp triển khai dự án theo đúng quy định, đồng thời yêu cầu quá trình thực hiện phải bảo đảm minh bạch, hiệu quả, không để xảy ra tiêu cực, tham nhũng hay lãng phí.

Chính phủ cũng yêu cầu UBND TP.HCM phối hợp các bộ, ngành sớm xử lý dứt điểm các vấn đề liên quan đến nhà thầu của dự án metro Bến Thành - Suối Tiên, báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung vượt thẩm quyền.

Trước đó, ngày 10/3, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đã giao UBND tỉnh Đồng Nai phối hợp Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất cơ chế đặc thù để triển khai dự án kéo dài tuyến metro số 1 đến sân bay Long Thành, báo cáo Thủ tướng xem xét.

Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên dài gần 20 km, tổng mức đầu tư hơn 43.700 tỷ đồng, gồm 14 nhà ga, trong đó có 3 ga ngầm tại khu vực trung tâm TP.HCM. Tuyến chính thức vận hành từ tháng 12/2024 và là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TP.HCM.

Tuyến có 17 đoàn tàu, mỗi đoàn 3 toa, sức chứa khoảng 930 hành khách. Trong giai đoạn đầu khai thác, bình quân mỗi ngày có khoảng 200 chuyến tàu hoạt động từ 5h đến 22h, tần suất 8-12 phút mỗi chuyến. Thời gian di chuyển từ ga Suối Tiên đến ga Bến Thành khoảng 30 phút.

Hiện nay, kết nối giữa TP.HCM và sân bay Long Thành chủ yếu dựa vào đường bộ, trong đó trục chính là cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, thường xuyên trong tình trạng quá tải.

Quãng đường từ trung tâm TP.HCM đến khu vực sân bay Long Thành khoảng 40 km. Trong khi đó, các dự án kết nối quan trọng như Vành đai 3 TP.HCM, quốc lộ 51, tỉnh lộ 25B và 25C đang được xây dựng hoặc nâng cấp nhưng chưa hoàn thiện đồng bộ.

Sân bay Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, việc hình thành tuyến metro kết nối trực tiếp được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực giao thông đường bộ và nâng cao năng lực kết nối vùng.

Theo quy định, cơ chế “xây dựng theo lệnh khẩn cấp” cho phép rút gọn một số thủ tục như thẩm định, lựa chọn nhà thầu và chuẩn bị đầu tư nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai trong những trường hợp cấp bách.

Với cơ chế này, các bước chuẩn bị và thi công có thể được triển khai song song theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về pháp lý, chất lượng công trình và trách nhiệm quản lý.

Việc nghiên cứu kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên được đặt trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy đồng bộ các dự án hạ tầng kết nối với sân bay quốc tế Long Thành là công trình hàng không trọng điểm quốc gia, được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực trong tương lai.

Ngày 26/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu các bộ, ngành và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam xây dựng kế hoạch thi công chi tiết để hoàn thành sân bay Long Thành giai đoạn 1 trong nửa đầu năm 2026, đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và an toàn công trình.

Theo phương án đang nghiên cứu, tuyến metro kéo dài từ Suối Tiên đến sân bay Long Thành có tổng chiều dài khoảng 41,4 km, gồm ba đoạn chính.

Đoạn 1 từ ga S0 đến ga Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai dài khoảng 6,1 km, trong đó khoảng 1,1 km đi qua địa bàn TP.HCM.

Đoạn 2 từ ga Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai đến ga SA (kết nối tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành) dài khoảng 28,2 km.

Đoạn 3 là tuyến vào khu vực sân bay Long Thành dài khoảng 7,1 km, được xây dựng mới và đi song song với tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành cũng như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong tương lai.

Tuyến được thiết kế với tốc độ tối đa 120 km/giờ (90 km/giờ trong hầm), tốc độ khai thác khoảng 110 km/giờ.

Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 60.261 tỷ đồng. Trong đó, phần vốn theo hình thức đối tác công tư (PPP - hợp đồng BT) khoảng 55.938 tỷ đồng; chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 4.323 tỷ đồng, gồm khoảng 3.408 tỷ đồng tại Đồng Nai và khoảng 915 tỷ đồng tại TP.HCM. Dự án dự kiến triển khai từ nay đến năm 2029.