Nghiệm thu đề tài khoa học pháp luật về xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng

Đề tài nghiên cứu "Nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm mới trên không gian mạng từ thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế" có sự tham gia tích cực của đoàn viên, thanh niên của Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp, phát huy tinh thần chủ động nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Phía thành viên Hội đồng tư vấn đánh giá bao gồm: TS Dương Thị Thanh Mai, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý; PGS.TS Cao Thị Oanh, Trưởng Khoa Pháp luật Hình sự, Trường Đại học Luật Hà Nội; ThS Lê Thị Hòa, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật Hình sự - Hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính; TS Nguyễn Minh Khuê, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý; TS Trần Vũ Hải, Giảng viên chính, Trường Đại học Luật Hà Nội.

Phía đại diện Ban chủ nhiệm Đề tài tham dự bao gồm: Đồng chí Hồ Quang Huy, Chủ nhiệm, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp; Đồng chí Hoàng Như Quỳnh, Thư ký, Chuyên viên Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp; Đồng chí Nguyễn Việt Hà, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp; Đồng chí Nguyễn Sơn Hải, Phó Trưởng ban Chuyên môn và Nghiên cứu khoa học; Chuyên viên Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp; và các đồng chí chuyên viên thuộc Bộ Tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, chuyên gia thuộc Đại học Luật Hà Nội, Đại học Kiểm sát, Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trình bày báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu, TS. Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Chủ nhiệm Đề tài cho biết, hiện nay, tội phạm mới trên không gian mạng là một trong những loại tội phạm có tính chất đặc biệt nguy hiểm trong kỷ nguyên số, không chỉ bởi khả năng gây thiệt hại lớn về tài sản, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn bởi nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, an toàn dữ liệu, sự ổn định của các hệ thống thông tin thiết yếu và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Chính vì vậy, việc phòng ngừa và xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng cần được xác định là một nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước, sự tham gia của toàn xã hội và sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, đề tài “Pháp luật về xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng: Kinh nghiệm quốc tế và giá trị tham khảo cho Việt Nam” đã được triển khai nghiên cứu với cách tiếp cận toàn diện, liên ngành và so sánh pháp luật, đặt vấn đề xử lý tội phạm mới trên không gian mạng trong mối quan hệ giữa sự phát triển của khoa học, công nghệ với yêu cầu bảo vệ các quan hệ xã hội bằng pháp luật, giữa pháp luật quốc gia với pháp luật quốc tế, giữa yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm với bảo đảm quyền con người, quyền công dân và giữa hoàn thiện pháp luật với nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi. Trên cơ sở những mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu đã đặt ra, đề tài đã tập trung giải quyết những vấn đề cơ bản về lý luận, kinh nghiệm quốc tế, thực trạng pháp luật và thực tiễn xử lý tại Việt Nam, từ đó xác định những phương hướng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật trong thời gian tới.

Thành viên Hội đồng trao đổi.

Bố cục Đề tài gồm 3 chương, trong đó, Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về xử lý tội phạm mới trên không gian mạng; Chương 2: Pháp luật quốc tế và một số quốc gia về xử lý tội phạm mới trên không gian mạng và giá trị tham khảo cho Việt Nam; Chương 3: Thực trạng pháp luật và thực tiễn xử lý tội phạm mới trên không gian mạng của Việt Nam và phương hướng, giải pháp hoàn thiện.

Mục tiêu của Đề tài nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, thực trạng của pháp luật, thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế về xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng; trên cơ sở đó, rút ra các giá trị tham khảo và đề xuất định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả xử lý các loại tội phạm này ở Việt Nam. Cụ thể: (i) làm rõ những vấn đề lý luận về các loại tội phạm mới trên không gian mạng và yêu cầu đặt ra đối với pháp luật trong việc xử lý các loại tội phạm này; (ii) nghiên cứu, phân tích pháp luật và kinh nghiệm quốc tế trong quy định và xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng. Qua đó, xác định những giá trị kinh nghiệm quốc tế có thể tham khảo, vận dụng phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực tiễn của Việt Nam; (iii) đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng ở Việt Nam, trong đó, tập trung xác định rõ những hạn chế, bất cập và nguyên nhân trong hệ thống pháp luật cũng như quá trình tổ chức thực hiện; (iv) đề xuất định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng ở Việt Nam.

Trong quá trình triển khai đề tài, nhiều cán bộ, đoàn viên, thanh niên chủ động tham gia xây dựng đề tài, đóng góp ý tưởng, thu thập tài liệu, phân tích thực tiễn và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng và tính ứng dụng của các công trình của Đề tài này.

Thảo luận tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng đánh giá Đề tài được triển khai nghiên cứu công phu, bám sát mục tiêu và yêu cầu đề ra, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Việc nghiên cứu, đối chiếu pháp luật và kinh nghiệm quốc tế với thực tiễn Việt Nam góp phần làm rõ những vấn đề đặt ra trong quá trình hoàn thiện pháp luật về xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng.

Các thành viên Hội đồng cũng ghi nhận cách tiếp cận đa chiều, liên ngành của Đề tài thông qua sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và giảng viên thuộc nhiều lĩnh vực liên quan đến công nghệ, pháp luật và tội phạm mạng. Đây là cơ sở để nghiên cứu, đánh giá toàn diện hơn thực trạng pháp luật, thực tiễn áp dụng cũng như đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các loại tội phạm mới trên không gian mạng tại Việt Nam.

Kết luận cuộc họp, PGS.TS. Trần Văn Độ, Chủ tịch Hội đồng, thống nhất đánh giá Đề tài đáp ứng yêu cầu đối với đề tài khoa học cấp Bộ. Hội đồng đề nghị Ban Chủ nhiệm Đề tài nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý của thành viên Hội đồng, tiếp tục rà soát, chỉnh sửa và hoàn thiện sản phẩm nghiên cứu, bảo đảm chất lượng khoa học và tính thực tiễn của các kiến nghị, giải pháp được đề xuất.