Nghị quyết 66-NQ/TW tạo chuyển biến toàn diện trong xây dựng và thi hành pháp luật

Triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới tạo chuyển biến rõ nét, toàn diện trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật quý III/2026.

Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

Theo Báo cáo của Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp), Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW được các Đảng ủy các cơ quan Trung ương, các tỉnh uỷ, thành uỷ được tiếp quan tâm thực hiện. Đến nay, có 13/17 Bộ, cơ quan ngang Bộ đã thực hiện quy hoạch và kiện toàn cơ cấu lãnh đạo, bảo đảm các Bộ, cơ quan ngang Bộ có ít nhất một lãnh đạo có chuyên môn pháp luật.

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật có chuyển biến về tư duy, phương thức và tiếp tục đạt được những kết quả khá toàn diện, nhiều quyết sách, đột phá, chưa có tiền lệ được ban hành để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đột phá phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân... đến nay, có thể khẳng định: “Thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Trong đó, trong 09 tháng đầu năm 2026, Chính phủ đã ban hành 16 nghị quyết quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206/2025/QH15. Việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về cơ bản đã hoàn thành, là bước quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

Trong công tác xây dựng pháp luật, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội đã thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật và cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án bộ luật, luật quan trọng khác. Các văn bản tập trung giải quyết những vấn đề cấp thiết từ thực tiễn, hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, đầu tư, tài chính - ngân hàng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, việc triển khai cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội tiếp tục được thực hiện quyết liệt, thực chất, trở thành một công cụ quan trọng để nâng cao khả năng phản ứng chính sách và kịp thời xử lý các "điểm nghẽn" pháp lý phát sinh từ thực tiễn. Trong quý III năm 2026, Chính phủ đã ban hành 5 nghị quyết quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc biệt này (từ Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP đến Nghị quyết số 66.26/2026/NQ-CP), tập trung xử lý các khó khăn, vướng mắc trong nhiều lĩnh vực quan trọng, cấp thiết.

Đối với nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, 23/23 cơ quan Trung ương và 34/34 UBND tỉnh, thành phố đã báo cáo tình hình triển khai; 13/13 báo cáo chuyên đề về kết quả tổng rà soát sơ bộ được hoàn thành. Kết quả tổng rà soát sơ bộ theo 06 tiêu chí của các cơ quan ở Trung ương và địa phương dự kiến đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần, ban hành mới là 7.300 VBQPPL (chiếm 15,9%), bãi bỏ toàn bộ là 5.926 (chiếm 12,9%). Kết quả này phản ánh tương đối toàn diện thực trạng hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay trước đòi hỏi cấp thiết của việc hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, bảo đảm hệ thống pháp luật đơn giản, thống nhất, đồng bộ, khả thi, khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới, cũng như trong bối cảnh các cơ quan ở Trung ương và địa phương thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, điều chỉnh đơn vị hành chính để thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp

Cắt giảm 697 thủ tục hành chính, 1.754 điều kiện kinh doanh

Một trong những kết quả nổi bật trong triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW là cải cách thủ tục hành chính, phân quyền, phân cấp và cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW, Bộ Tư pháp đã phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ trình Chính phủ ban hành 11 Nghị quyết chuyên đề về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh (ĐKKD) và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Kết quả đạt được: đã phân quyền, phân cấp 408/408 TTHC theo phương án đề xuất (đạt 100%), số lượng TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp Bộ sau khi phân cấp, phân quyền, cắt giảm TTHC là 1.595 TTHC; đã cắt giảm 697 TTHC, đơn giản hóa 673 TTHC và cắt giảm 1.754 ĐKKD; bãi bỏ 56 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương ứng cắt giảm 28,28% số ngành, nghề theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.

Theo đó, đã cắt giảm 53% thời gian thực hiện TTHC; cắt giảm 54,6% chi phí tuân thủ TTHC so với năm 2024, trong đó riêng 11 Nghị quyết vừa ban hành sẽ cắt giảm chi phí tuân thủ khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Công tác rà soát, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý cũng đạt kết quả tích cực. Đối với các phản ánh, kiến nghị cần xử lý trong năm 2025, còn 1/470 nội dung chưa được xử lý. Với nhóm phản ánh, kiến nghị dự kiến xử lý sau năm 2025, đến ngày 20/7/2026 đã xử lý 272/317 nội dung, đạt 85,8%.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác tổ chức thi hành pháp luật tiếp tục được các Bộ, ngành, địa phương quan tâm, hướng tới bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán và hiệu quả.

Một dấu mốc đáng chú ý là Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026. Luật thể hiện định hướng đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật từ chủ yếu cung cấp, truyền đạt kiến thức sang lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; gắn phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Đặc biệt, truyền thông chính sách được chính thức đưa vào phạm vi điều chỉnh của Luật.

Công tác tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh. Từ ngày 1/7 đến ngày 19/9/2026, Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị đã tiếp nhận 1.002 nội dung, trong đó xử lý 866 nội dung, đạt 86,4%.

Việc phát triển nguồn nhân lực pháp luật và ứng dụng công nghệ số tiếp tục được xác định là những nhiệm vụ quan trọng. Bộ Tư pháp đang chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, xây dựng Đề án “Hoàn thiện tiêu chí và các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ người làm công tác xây dựng thể chế, pháp luật”. Cùng với đó, các cơ quan tiếp tục triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác pháp luật.

Những chuyển biến này cho thấy việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW đang từng bước đưa công tác xây dựng và thi hành pháp luật từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị pháp luật hiện đại, dựa trên dữ liệu; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm của các cơ quan thực thi. Qua đó, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

PV