Nghỉ hè

Những ngày này, công việc của ngành Giáo dục và Đào tạo có thể nhẹ nhàng hơn đôi chút. Kết quả thi tốt nghiệp tú tài năm nay cao hơn năm ngoái, số thí sinh đỗ đại học và nhất là các em đỗ thủ khoa và đoạt giải các kỳ thi quốc tế là niềm tự hào của thành phố. Kỳ nghỉ hè của các em học sinh đã gần trọn vẹn, một năm học mới đương khẩn trương chuẩn bị. Chuyện bàn ở đây là việc nghỉ hè của các em.

Không biết nên giải thích như thế nào nhưng có cảm giác học sinh bây giờ gần như không có kỳ nghỉ hè đúng nghĩa. Thông thường như ngày xưa, 3 tháng hè là được nghỉ gần như trọn vẹn. Và những ngày đó là cả một thiên đường để bù lại những ngày miệt mài đến lớp. Tôi tin là việc được nghỉ trọn vẹn 3 tháng hè là kết quả của sự nghiên cứu cẩn thận, sự hợp lý của nó được thừa nhận rộng rãi. Về hệ thống chương trình, về khả năng và giới hạn tiếp thu kiến thức, về thể lực, và cả về cơ hội gần gũi thiên nhiên...
 
Thế nhưng chẳng hiểu vì sao mà những ngày đẹp đẽ ấy hình như chỉ còn trong hoài niệm của những người lớp trước. Nhìn các cháu vẫn một ngày 2, 3 suất học thêm đều đặn mà tự nhiên cảm thấy hình như mình có lỗi. Mà biết làm sao bây giờ? Chắc có lẽ không bậc cha mẹ nào đủ can đảm để không cho con mình đi học hè.

Hầu hết các môn chính đều phải đi học. Học từ lớp mẫu giáo đến trung học phổ thông. Tâm trạng phải học hè như là mệnh lệnh đương nhiên, bởi cái lý lẽ và cả niềm lo sợ nếu không học hè thì sẽ không theo kịp trong năm học chính. Không biết có thực như vậy không. Đúng sai phải bàn, nhưng không thể không đi học hè.

Sẽ có nhiều cách giải thích về việc phải học thêm ngày hè: nghỉ hè không có nghĩa là nghỉ để đi chơi, nghỉ hè là “học kỳ 4”, là dịp bổ sung kiến thức, và cả chuẩn bị kiến thức cho năm học mới... Toàn là chính đáng. Thế nhưng ý nghĩa đích thực của việc nghỉ hè là gì? Sẽ khó có một quy định chi tiết về hoạt động của thời gian nghỉ hè,việc nộp phiếu và tham gia tự giác để có những ngày hè bổ ích tại địa phương hình như dần dần cũng phai nhạt, chỉ còn lại vài ba ngày cuối tuần được đi về quê, và của đáng tội, ngày hè các cháu được ngủ thêm đôi chút. Nghỉ và không nghỉ hè cũng na ná như nhau.

Hồi nhỏ gần như ai đi học cũng thuộc lòng bài thơ “Nghỉ hè” của Xuân Tâm: “Sung sướng quá giờ cuối cùng đã hết/ Đàn trai non hớn hở rủ nhau về/ Chín mươi ngày nhảy nhót ở miền quê/ Ôi tất cả mùa xuân trong mùa hạ!”. Lớn lên, đọc Đỗ Phủ giật mình khi bậc thi thánh này cũng nói cái tâm trạng được nghỉ hè “Sách vở tung lên sướng muốn cuồng”.
 
Được nghỉ hè là một quyền chính đáng của tuổi học trò, nó có yếu tố khoa học, nhưng cũng chính là khoảng thời gian cần thiết để các em gần gũi thiên nhiên, ai đó nói rằng chính những ngày hè cũng là dịp để tạo cho các em yêu quê hương hơn. Và vì vậy, việc được nghỉ hè đúng nghĩa của các em có lẽ phải được những người lớn, nhất là các bậc trong ngành Giáo dục chia sẻ, để cho những ngày hè thực sự là những ngày vui bổ ích.

NGHỊ VĂN