Nghề thêu ren, dệt thảm ở Vĩnh Bảo- Đang trên đà khởi sắc

Đến làng Cổ Am hôm nay, tôi được chứng kiến những chiếc máy dệt của HTX làng nghề Cổ Am mặc dù đã cũ kỹ, ngả màu hoen gỉ, nhưng vẫn  hoạt động không ngừng nghỉ dưới bàn tay người thợ dệt thảm để cho ra đời những tấm thảm đủ màu sắc hoa văn xuất ngoại. Hiện, HTX có 60 công nhân, trong đó có những người gắn bó gần trọn cuộc đời với nghề này. Anh Ngô Văn Luận, chủ nhiệm HTX cho biết “Ở làng Cổ Am có truyền thống nghề dệt vải từ lâu đời. Lớp người cao tuổi ai cũng biết dệt vải, nhà nào cũng có khung dệt. Có thời gian, nghề dệt vải mai một. Sẵn có kinh nghiệm nghề dệt vải, vào những năm 70 của thế kỷ trước, nhiều người  chuyển sang phát triển nghề thêu ren, dệt thảm, giải quyết nhiều việc làm cho lao động địa phương. Có giai đoạn, HTX có vài trăm lao động. Nhưng sự sụp đổ của thị trường Đông Âu những năm 90 làm nghề dệt thảm, thêu ren ngừng trệ. Những năm gần đây, HTX duy trì nghề này đều đặn, cho ra nhiều sản phẩm mới đáp ứng yêu cầu thị trường”.

Rời Cổ Am, tôi đến HTX dệt thảm Hùng Tiến. Trải qua nhiều thăng trầm, bây giờ nghề dệt thảm  ở đây cũng có bước phát triển mới. Chị Phạm Thị Vẻ, nhân viên kỹ thuật của HTX khẳng định: “Tìm lại bản sắc cho nghề dệt thảm ở địa phương là cố gắng của lãnh đạo và xã viên HTX. Sự phát triển của nghề dệt thảm bây giờ đòi hỏi nhiều kỹ thuật mới, người thợ phải bổ sung kiến thức ngay mới đáp ứng yêu câu”. Chị Nguyễn Thị Thái, gắn bó hơn 20 năm với nghề tại HTX bộc bạch: “Do yêu cầu kỹ thuật dệt cao mới đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu nên trong quá trình sản xuất, nếu sơ ý dệt sai chỉ một chi tiết nhỏ cũng phải mất khá nhiều thời gian dỡ ra dệt lại cho đúng chứ không thể bỏ qua  ”.

Những năm 70, 80 của thế kỷ trước, ở nhiều xã, thị trấn của huyện Vĩnh Bảo phát triển mạnh nghề thêu ren, dệt thảm, giải quyết việc làm cho khá nhiều lao động địa phương. Toàn huyện có 4 HTX chuyên dệt thảm ở Cổ Am, Hùng Tiến, An Hòa, Nam Am. Nghề thêu ren phát triển mạnh ở 4 xã có nghề dệt thảm truyền thống, thị trấn Vĩnh Bảo, các xã Cao Minh, Hiệp Hòa, Cộng Hiền, Tiền Phong, Đồng Minh, Vĩnh Phong... Gần đây, nghề này ở địa phương có bước phát triển mới. Một số HTX dệt thảm ký hợp đồng gia công sản phẩm thường xuyên cho Công ty thảm Hàng Kênh. Ở các xã có nghề thêu phát triển, thay vì sản xuất tập trung tại trụ sở thôn, xã..., các hộ dân có nghề này nhận hợp đồng gia công thêu sản phẩm áo  Ki -mô – nô cho Nhật bản, áo Ham-búc của Hàn Quốc để về làm tại nhà.

Tuy có bước phát triển mới nhưng nghề thêu, dệt ở Vĩnh Bảo chưa  khởi sắc bằng thời “hoàng kim” trước đây. Chị Nguyễn Thị Chung, thợ thêu ở xã Cộng Hiền bộc bạch: “Bây giờ người lao động phải năng động tìm kiếm hợp đồng gia công sản phẩm cho các đối tác. Nghề thêu bây giờ chỉ thu hút được những người trung tuổi, thậm chí một số người già ở địa phương. Bởi  thực tế, thu nhập ngày công lao động cho nghề này rất thấp: trung bình, mỗi ngày người lao động làm việc chăm chỉ mới đạt mức 17-20 nghìn đồng/người. Nghề này cũng khó thu hút được lao động trẻ, vì hiện nay nhiều nhà máy hoạt động ở địa phương giải quyết việc làm tại chỗ, hấp dẫn giới trẻ vào làm việc hơn là gắn bó với nghề thủ công”. Ông Nguyễn Đình Đạo, chủ nhiệm HTX dệt thảm Hùng Tiến  khẳng định: “Bây giờ hệ thống máy móc của HTX quá cũ, nên ảnh hưởng đến sản xuất của người lao động. Nhiều chị em trung tuổi làm việc tại HTX phải tranh thủ sản xuất nông nghiệp mới đủ thu nhập cho cuộc sống gia đình. Do vậy, HTX không áp đặt thời gian với người lao động. Nếu có việc bận hoặc đến ngày mùa, người lao động có thể tạm nghỉ dệt thảm vài ngày cũng được...”

Tập trung phát triển ngành nghề nông thôn, trong đó có nghề thêu, dệt thảm là một trong những định hướng phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp của huyện Vĩnh Bảo trong những năm gần đây. Bởi vậy, huyện tập có cán bộ chuyên trách về lĩnh vực này, giao cho Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với ngành công thương rà soát, theo dõi hướng phát triển ngành nghề này. Thời gian tới, huyện có quy hoạch cụ thể về ngành nghề nông thôn, trong đó có nghề thêu, dệt thảm, tạo đà để nghề thủ công tại địa phương mang lại thu nhập cao cho người dân, giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông nhàn, đồng thời có cơ hội quảng bá thương hiệu sản phẩm các thị trường và ngoài nước.

Hải An