Nghề đúc đồ đá

Nói đến Ngũ Hành Sơn, mọi người đều nghĩ đến một vùng văn hóa lịch sử nổi tiếng với sản phẩm đá mỹ nghệ Non Nước. Cũng từ nơi đây, còn có rất nhiều sản phẩm tinh xảo, mới lạ và đẹp mắt được làm ra bằng bột đá.

Giả đá như thật!

	Những sản phẩm được làm bằng bột đá rất tinh xảo và bắt mắt.

Sau khi thành phố có chủ trương cấm khai thác đá để bảo vệ quần thể danh thắng Ngũ Hành Sơn, nhiều người ở làng đá Non Nước đã lấy đá tự nhiên từ Thanh Hóa, Nghệ An… về chế tác, nhằm duy trì và phát triển làng nghề truyền thống. Nhưng cũng có rất nhiều người không tiếp tục tạc tượng bằng đá thiên nhiên mà tạc bằng bột đá với độ thẩm mỹ cao, một phần thay thế được các loại sản phẩm từ đá thiên nhiên, giá cả lại “mềm”, rất dễ làm với các loại hàng có kích thước nhỏ, phù hợp với dòng sản phẩm hàng lưu niệm.

Một lần, có người bạn từ thành phố Hồ Chí Minh ra nhờ đưa vào Ngũ Hành Sơn tham quan, sau đó tìm mua một số hàng lưu niệm về làm quà. Quả thật, nếu hôm đó không có người quen ở Non Nước xuất hiện kịp thời thì chúng tôi đã mua nhầm một số hàng giả đá, nhưng bán theo giá đá thật. Nhìn vào cặp đại bàng đang trong tư thế hạ cánh, có chiều cao khoảng 40cm, anh bạn tôi nói phải mua cho bằng được. Bởi đinh ninh đó là đá thiên nhiên, anh bạn trả giá 2 triệu đồng sau khi bà chủ cửa hàng hô giá 3 triệu. Nhưng thực ra, đó là hàng giả đá.

Nhiều cửa hàng kinh doanh đá mỹ nghệ ở Non Nước trưng bày các sản phẩm từ bột đá như: Bộ tượng Phúc - Lộc - Thọ, tượng Phật Quan Thế Âm, Di lặc, các con vật như ngựa, trâu, đại bàng, bồ câu… với kích thước vừa phải, khoảng từ 15cm đến 40 cm, rất thuận tiện cho khách du lịch mua về làm quà kỷ niệm. Nếu du khách không sành, chắc chắn sẽ bị nhầm lẫn giữa hàng giả đá với đá khối tự nhiên.

Anh Th, thợ lâu năm của một xưởng đúc đồ đá ở Đông Hải, Hòa Hải cho biết, với những hóa chất hiện đại, cùng với bàn tay khéo léo của con người, những sản phẩm được làm bằng bột đá rất khó phân biệt với sản phẩm từ đá thiên nhiên, do trọng lượng cũng như độ tinh xảo và đường nét giữa hai loại sản phẩm này gần như nhau.

Trong khi đó, giá thực tế của hai dòng sản phẩm này lại chênh lệch nhau khá lớn. Nếu bộ Phúc - Lộc - Thọ có kích thước khoảng 40cm được làm bằng đá thiên nhiên, giá dao động từ 1.800.000 đồng đến 3.500.000 đồng/1 bộ, tùy theo loại đá; nhưng cũng với kích cỡ như trên, sản phẩm làm bằng bột đá chỉ có giá từ 500 nghìn đến 1.000.000 đồng/1 bộ. Giá cả chênh nhau nhiều như vậy, nhưng nhiều du khách không biết nên mua hàng giả lại trả tiền hàng thật.

Nghề ăn nên làm ra

Nghề đúc đồ đá phát triển nhiều ở Ngũ Hành Sơn cách đây khoảng 5 năm. Do nghề này có vốn đầu tư thấp, ít tốn nhân công, sản phẩm làm ra lại nhanh nên số lượng cung luôn lớn hơn cầu, sản phẩm không tiêu thụ được, nhiều  gia đình phải chuyển sang làm nghề khác. Cũng nhờ thế, những hộ còn trụ lại với nghề này lại ăn nên làm ra do sản phẩm cung vừa đủ cầu.
 
Nếu một cơ sở đúc đồ đá chỉ cần 3 nhân công, một ngày có thể đúc được hàng trăm sản phẩm hàng lưu niệm, trừ chi phí vật liệu, bình quân thu nhập từ 200 đến 300 nghìn đồng/người/một ngày. Trong khi đó, nếu thợ có tay nghề vừa phải, một ngày chỉ làm được 1 đến 2 sản phẩm lưu niệm bằng đá thiên nhiên, thu nhập từ 100 đến 150 nghìn đồng/ngày, nhưng sản phẩm lại rất khó bán do giá thành cao.

Trước việc đá thiên nhiên ngày càng cạn kiệt, sản phẩm mỹ nghệ từ bột đá ở làng đá mỹ nghệ Non Nước trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, dần dần thay thế những sản phẩm từ đá thiên nhiên tại khu danh thắng Ngũ Hành Sơn.
      
Bài và ảnh: VĨNH KHANG