Nghề đóng tàu đánh cá ở Hải Phòng- Đang mai một

Thực tế, nghề khai thác cá biển có nguy cơ teo dần khi nguồn lợi thủy sản giảm sút, giá nhiên liệu, vật tư tàu thủy tăng chóng mặt. Các cơ sở đánh cá quốc doanh đành giải tán, bán tàu cá vỏ sắt làm phế liệu, chỉ còn nghề cá nhân dân với “gam tàu” truyền thống vỏ gỗ  trụ được trong những chuyến bám biển dài ngày. Ngành đóng tàu cá, nhất là tàu cá vỏ sắt, mai một dần,  chuyển sang đóng tàu hàng, tàu chuyên dụng cho các ngành vận tải, xây dựng công trình biển.

Giám đốc Công ty cổ phần cơ khí đóng tàu Hạ Long Lương Ngọc Diễm cho biết: Với lợi thế có mạng lưới sông ngòi dày đặc, lại gần cửa biển, Hải Phòng  có hàng chục doanh nghiệp đóng tàu đánh cá thuộc các thành phần kinh tế khác nhau, chất lượng, giá thành đóng mới cũng được khẳng định bằng các Huy chương vàng triển lãm tại các hội chợ ngành công nghiệp, thủy sản Việt Nam trước đây. Các hợp đồng đóng  tàu cá theo Chương trình quốc gia về biển Đông và hải đảo hầu hết được thực hiện ở Hải Phòng. Song, 10 năm qua, nghề khai thác cá xa bờ ngày càng teo dần. Không có  hợp đồng  đóng tàu cá vỏ sắt, các cơ sở đóng tàu đều đứng trước nguy cơ phá sản, nếu chỉ trông chờ vào “gam tàu” này. Ngay  như Công ty Công nghiệp tàu thủy Bến Kiền, vốn là đơn vị quốc doanh mạnh nhất trong đóng tàu cá, nay cũng không có một đơn hàng nào về tàu cá. Tổng giám đốc Công ty Công nghiệp tàu thủy Bến Kiền Lê Minh Tuấn trăn trở: “Nếu chỉ trông chờ vào đóng tàu cá thì hàng nghìn công nhân có tay nghề cao của chúng tôi phải nghỉ, cũng may, những năm gần đây, chúng tôi có các đơn hàng xuất khẩu và phục vụ nội địa cho các đơn vị trong nước”.  Để tự cứu mình và lo đủ việc làm cho người lao động,  nhiều đơn vị có nghề đóng tàu cá truyền thống đành chuyển sang đóng tàu hàng. Các công ty cổ phần cơ khí đóng tàu Việt Nam (tên cũ là Công ty đóng tàu thủy sản), Xí nghiệp đóng tàu cá Hải Phòng đều khai thác các hợp đồng của chủ tàu từ Hải Phòng, Quảng Ninh, Nam Định, Thanh Hóa, nhưng đều là tàu hàng.

Thực tế, có cầu mới có cung, khi nhu cầu đóng tàu cá không còn, việc chuyển nghề là tất yếu, nhưng tiếc cho truyền thống đóng tàu cá của thành phố với thế mạnh về khai thác nguồn lợi biển, trong đó có nghề đánh cá xa bờ của Hải Phòng. Mạnh như Tổng công ty Thủy sản Hạ Long trước đây, nay cũng phải chuyển sang kinh doanh cảng biển, dịch vụ xuất nhập khẩu. Thời hoàng kim, đội tàu Việt- Xô, Việt -Trung của tổng công ty ngang dọc trên biển, đóng góp lượng lớn hàng hóa thủy sản cho cả nước và chế biến xuất khẩu. Nay, khó lòng tìm thấy các tên tàu trên, vì hầu như đã được bán làm phế liệu.

Rõ ràng, với tình trạng này, nghề đóng tàu đánh cá Hải Phòng, nhất là nghề đóng tàu cá vỏ sắt  có nguy cơ mất hẳn. Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết và thực hiện 2 hiệp định quan trọng là Hiệp định phân định vịnh Bắc bộ và Hiệp định nghề cá. Theo đó, ngư dân Việt Nam và Trung Quốc đều bình đẳng hoạt động ở vùng đánh cá chung, nhưng tàu cá vỏ gỗ của ta thì nhỏ bé, công suất thấp, còn tàu của Trung Quốc công suất lớn hơn cả chục lần. Bản chất của nghề đánh cá là “lọc nước lấy cá”, nếu phương tiện có công suất lớn, kéo lưới với tốc độ chạy càng nhanh, thì càng bắt được nhiều cá. Thực tế, những năm gần đây, lực lượng lao động tham gia nghề cá cũng ngày càng ít, vì nghề đi biển luôn tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cả về tính mạng, phương tiện, ngư lưới cụ mỗi khi gặp thiên tai.  Một nguyên nhân khác phải kể đến là nguồn lợi thủy sản gần bờ ngày càng cạn kiệt, trong khi muốn vươn khơi phải có tàu to, máy công suất lớn, nhưng bà con không có tiền đầu tư những phương tiện như vậy. Trong khi vay vốn ngân hàng để đóng tàu cá là chuyện quá khó khăn với các chủ tàu cá, vì trong tay họ chẳng có vật thế chấp đáng giá. Như vậy, nếu việc đầu tư đóng mới tàu cá ít được quan tâm như hiện nay, không chỉ chúng ta thua trên sân chơi chung mà còn làm mai một nghề đóng tàu đánh cá trong  hiện tại và tương lai.

Tú Anh