Nghệ An thiếu hơn 102 triệu m³ đất san lấp cho các dự án trọng điểm

Tại Hội nghị chuyên đề về tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh do UBND tỉnh Nghệ An mới tổ chức, Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang cho biết, giai đoạn 2026–2030, Nghệ An cần khoảng 47,98 triệu m³ đá xây dựng, 29 triệu m³ cát xây dựng và hơn 149 triệu m³ đất san lấp để đáp ứng nhu cầu triển khai các dự án trọng điểm và phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện toàn tỉnh có 89 giấy phép khai thác đá xây dựng, 60 giấy phép khai thác cát, sỏi và 49 giấy phép khai thác đất san lấp còn hiệu lực. Tuy nhiên, nguồn cung mới đáp ứng khoảng 66% nhu cầu đá xây dựng, 39% nhu cầu cát và chỉ khoảng 30% nhu cầu đất san lấp. Riêng đất san lấp còn thiếu hơn 102 triệu m³, trong khi nhiều khu vực miền Tây hầu như chưa có mỏ đủ khả năng cung ứng.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng, bên cạnh việc thiếu nguồn vật liệu, một số doanh nghiệp khai thác vẫn còn những bất cập trong hoạt động kinh doanh khi công bố giá bán đúng quy định nhưng yêu cầu khách hàng phải sử dụng dịch vụ vận chuyển do đơn vị khai thác chỉ định, làm chi phí thực tế tăng cao.

Để tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh đẩy nhanh công tác thăm dò, đấu giá và cấp phép các mỏ vật liệu mới, ưu tiên khu vực miền Tây; đồng thời công khai quy hoạch, vị trí và khả năng cung ứng của các mỏ để chủ đầu tư, nhà thầu chủ động tiếp cận nguồn vật liệu. Các chủ đầu tư cũng được đề nghị rà soát, cập nhật nhu cầu vật liệu, nhất là đất san lấp, để kịp thời đề xuất cơ chế bổ sung các mỏ phục vụ các dự án trọng điểm.

Cùng với đó, Sở Xây dựng đề xuất tăng cường kiểm soát việc niêm yết giá, xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ tài chính của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản; xử lý nghiêm tình trạng tách giá vật liệu và giá vận chuyển nhằm bảo đảm minh bạch thị trường, chống thất thu thuế. Việc lắp đặt hệ thống camera, trạm cân tại các mỏ và kiểm soát chặt tải trọng phương tiện vận chuyển cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ khẳng định, thời gian qua công tác quản lý nhà nước về tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, tăng thu ngân sách và phục vụ phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, hoạt động khai thác khoáng sản vẫn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn của chính quyền các cấp và các lực lượng chức năng.

Theo Sở Xây dựng, hiện Nghệ An có 289 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, gồm 57 giấy phép do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp và 232 giấy phép do UBND tỉnh cấp. Trong đó có 235 mỏ đang hoạt động, 54 mỏ tạm dừng khai thác hoặc chưa đưa vào khai thác.

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND cấp xã đã cấp 165 giấy đăng ký thu hồi khoáng sản đất san lấp theo thẩm quyền, với khối lượng khoảng 521 nghìn m³, thu tiền cấp quyền khai thác gần 569 triệu đồng.

Từ năm 2020 đến nay, UBND tỉnh, Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản đối với 139 tổ chức, xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 51 tỷ đồng.

Hiện nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh tiếp tục gia tăng, đòi hỏi các giải pháp quản lý đồng bộ và hiệu quả hơn. Trước đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã ban hành Kết luận số 165-KL/TU về tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Một trong những nội dung quan trọng là tất cả các mỏ khoáng sản đã được cấp phép phải khẩn trương lắp đặt trạm cân, camera giám sát, thiết bị định vị đối với phương tiện vận chuyển và bắt buộc kết nối dữ liệu với các cơ quan quản lý Nhà nước như Thuế tỉnh, Công an, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng chính quyền địa phương để theo dõi liên tục 24/7.