Nghệ An siết chặt thực thi pháp luật trong chống khai thác IUU
Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh Nghệ An đã tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục những khuyến nghị về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Công tác quản lý đội tàu, giám sát hành trình, kiểm soát sản lượng và xử lý vi phạm được tăng cường, từng bước nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực thủy sản.
Tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm
Theo báo cáo mới nhất của UBND tỉnh Nghệ An với Ban chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo theo quy định và phát triển bền vững ngành thuỷ sản, Nghệ An đã hoàn thành đăng ký, đánh dấu và cập nhật dữ liệu vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) đối với 100% tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên. Tỷ lệ tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt 99,6%, tương ứng 1.035/1.039 tàu. Các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được quản lý chặt chẽ, kiên quyết không cho xuất lạch đi khai thác.
Cũng theo báo cáo, cùng với công tác quản lý đội tàu, việc kiểm soát tàu cá ra vào cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản tiếp tục được tăng cường. Theo đó, 100% sản lượng thủy sản khai thác của tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên bốc dỡ qua cảng được giám sát trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý hoạt động khai thác và kiểm soát nguồn gốc thủy sản.

Đáng chú ý báo cáo cho hay, công tác thực thi pháp luật được triển khai nghiêm túc, tập trung rà soát, xử lý các vụ việc tồn đọng liên quan đến mất kết nối VMS và vượt ranh giới vùng được phép khai thác trong giai đoạn 2024 – 2025. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tình trạng tàu cá mất kết nối VMS giảm rõ rệt (năm 2025 ghi nhận 370 tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới; 9 tháng đầu năm 2026 chỉ có 62 tàu cá vi phạm); tỉnh đã xác minh, xử lý 52/62 tàu cá vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS và vượt ranh giới vùng được phép khai thác, có 10 tàu đang trong quá trình điều tra, xác minh, xử lý
Đặc biệt, từ đầu năm 2025 đến nay, Nghệ An không ghi nhận tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài hoặc bị nước ngoài bắt giữ. Kết quả này cho thấy những chuyển biến trong công tác quản lý, giám sát hoạt động khai thác thủy sản, đồng thời góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống khai thác IUU tại Nghệ An vẫn còn một số tồn tại cần tập trung khắc phục. Một số tàu cá chưa hoàn thành thủ tục đăng kiểm, chưa được cấp giấy phép khai thác thủy sản hoặc giấy chứng nhận an toàn thực phẩm; tình trạng mất kết nối thiết bị VMS vẫn còn xảy ra.
Việc triển khai đồng bộ hệ thống eCDT đối với nhóm tàu cá có chiều dài dưới 12m và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống quản lý có lúc chưa đồng bộ, ổn định, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến. Bên cạnh đó, hạ tầng nghề cá còn nhiều khó khăn; một số cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão đã xuống cấp, luồng lạch bị bồi lắng, gây trở ngại cho hoạt động khai thác, cập cảng và công tác kiểm tra, giám sát.
Tập trung nguồn lực, khắc phục triệt để các tồn tại
Trước những yêu cầu đặt ra, Nghệ An xác định tiếp tục tập trung nguồn lực, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của Đoàn thanh tra EC lần thứ 5.
UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch hành động khắc phục các khuyến nghị, trong đó phân công cụ thể nhiệm vụ, trách nhiệm, thẩm quyền, thời hạn thực hiện và kết quả cần đạt đối với từng cơ quan, đơn vị. Đồng thời, tỉnh thành lập Tổ công tác liên ngành xử lý các trường hợp tàu cá mất kết nối VMS, chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương rà soát, giải quyết những tồn tại trong quá trình triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Trọng tâm là nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp và lực lượng chức năng; thực hiện nghiêm chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU. Công tác chống khai thác IUU được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, gắn trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương với kết quả thực hiện.
Trao đổi với PV Báo PLVN, ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: tỉnh tiếp tục quản lý chặt chẽ đội tàu, phấn đấu hoàn thành việc đăng kiểm, cấp phép đối với các tàu cá theo quy định; đồng thời tiếp tục kiểm soát nghiêm các tàu không đủ điều kiện hoạt động. Những hành vi cố tình ngắt kết nối VMS, vượt ranh giới vùng được phép khai thác hoặc vi phạm các quy định về khai thác thủy sản sẽ được tập trung xác minh, xử lý dứt điểm theo quy định pháp luật.
Song song với đó, Nghệ An đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nghề cá, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống e CDT, nhật ký khai thác điện tử và khai thác dữ liệu VMS. Mục tiêu là bảo đảm thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác, đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác theo dõi hoạt động của từng tàu cá, kiểm soát sản lượng khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản, ông Hùng cho biết.
Với quyết tâm cao và sự vào cuộc đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, Nghệ An đang tập trung khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế, siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm minh bạch trong hoạt động khai thác thủy sản. Mỗi vi phạm được phát hiện, mỗi tồn tại được xử lý dứt điểm sẽ góp phần đưa nghề cá vào nền nếp, phát triển theo hướng có trách nhiệm, bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu cấp bách để đáp ứng các khuyến nghị của EC, cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU, mà còn là quyết tâm xây dựng một nghề cá phát triển lâu dài, có trách nhiệm với nguồn lợi biển và sinh kế của chính ngư dân.