Nghệ An: Rút kinh nghiệm tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ

Ngày 15/5, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị rút kinh nghiệm lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS) đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ để giám định ADN.

Theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Quốc gia và Quân khu 4, tỉnh Nghệ An tổ chức làm trước lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS đối với các mộ chưa xác định được thông tin, rút kinh nghiệm thực tiễn để triển khai đồng loạt trên phạm vi toàn quốc.

Nhiệm vụ đặc biệt quan trọng

Báo cáo tại Hội nghị, Đại tá Nguyễn Văn An – Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Phó trưởng Ban thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Nghệ An cho biết:

Tỉnh Nghệ An nằm ở khu vực Bắc Trung bộ gồm 130 đơn vị hành chính, là địa bàn có vị trí chiến lược rất quan trọng. Trải qua các cuộc chiến tranh, Nghệ An vừa là tiền tuyến, vừa là hậu phương lớn chi viện sức người, sức của cho chiến trường.

Sau chiến tranh, trên địa bàn toàn tỉnh có 116 nghĩa trang với 21.324 mộ liệt sĩ. Qua khảo sát, có 2.178 mộ chưa có thông tin đề nghị lấy mẫu để giám định ADN. Đối với Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc có 1.637 mộ, trong đó số mộ cần lấy mẫu để giám định ADN là 72 mộ.

Xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và sự tri ân của Đảng, Nhà nước, các tầng lớp nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ, công tác triển khai thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS” nói chung và nhiệm vụ làm trước lấy mẫu, bàn giao HCLS đối với 72 mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc phục vụ giám định AND đã được Ban Chỉ đạo các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, tổ chức thực hiện nghiêm túc, đạt được kết quả cao, hoàn thành tốt các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ đề ra.

Ngay sau khi Văn phòng Ban chỉ đạo quốc gia tổ chức hội nghị tập huấn công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu HCLS, Ban chỉ đạo tỉnh đã tổ chức hội nghị giao nhiệm vụ, hiệp đồng triển khai cho các Sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và các tổ chức đoàn thể chặt chẽ, nghiêm túc; Kịp thời thành lập tổ công tác liên ngành và Đội lấy mẫu, bàn giao HCLS tại nghĩa trang xã Đông Lộc; tổ chức giao nhiệm vụ, phân công cụ thể, rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân đảm nhiệm.

Các lực lượng đã phối hợp khảo sát toàn bộ số mộ trong nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc. Trong đó tập trung, rà soát, cắm mốc, đánh dấu xác định vị trí đối với 72 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu, thiết lập khu lấy mẫu, chuẩn hóa lại thông tin trên bia mộ và trên hệ thống phần mềm quản lý ở Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc để đối chiếu, gán mã định danh đúng với phần mềm được cung cấp.

Từ ngày 12/5 đến 15/5/2026, Đội lấy mẫu gồm 70 đồng chí đã thực hiện nhiệm vụ với quy trình chặt chẽ. Đội được chia thành 10 tổ chuyên trách. Công tác chuẩn bị vật chất được thực hiện đồng bộ với hàng chục loại vật tư chuyên dụng theo tiêu chuẩn kỹ thuật của Viện Pháp y Quân đội.

Trong tổng số 72 mộ được triển khai, lực lượng chức năng đã lấy được 61 mẫu phẩm, trong đó, có 34 mẫu chất lượng tốt, 26 mẫu chất lượng trung bình và 1 mẫu thuộc diện nghi ngờ. Còn lại 11 mộ không thể lấy được mẫu do hài cốt đã bị phân hủy hoàn toàn.

Quá trình thực hiện tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Bộ Quốc phòng, bảo đảm nguyên tắc: “Một hài cốt tại một thời điểm” và “Một thời điểm chỉ mở một hài cốt” để tuyệt đối không xảy ra tình trạng nhiễm chéo ADN hoặc lẫn mẫu.

Sau mỗi buổi lấy mẫu đều tổ chức kiểm đếm, đối soát, tổ chức đánh dấu khu vực, niêm phong hiện trường; di chuyển mẫu về nơi lưu trữ tạm thời, tổ chức bàn giao mẫu HCLS, bảo đảm đúng số lượng, đúng ký hiệu và trùng khớp hồ sơ kèm theo; tiến hành số hóa hồ sơ, lưu trữ theo quy định.

Những vấn đề cần rút kinh nghiệm

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai còn gặp một số khó khăn do đây là nội dung mới, chưa có trong tiền lệ và triển khai trong thời gian gấp.

Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc đã được nâng cấp nhiều lần, kết cấu mộ tương đối phức tạp, xây dựng kiên cố; chất lượng HCLS được quy tập sau nhiều năm bị phân hủy mạnh, việc lựa chọn mẫu đủ tiêu chuẩn giám định ADN gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ nhiệm vụ chưa đồng bộ. Công tác lưu trữ, thông tin hồ sơ liệt sĩ, hồ sơ cất bốc, sơ đồ mộ chưa đồng bộ, thiếu chi tiết... gây khó khăn trong công việc.

Đặc biệt, việc thực hiện quy trình số hóa còn ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện vì khi tiến hành làm 1 mộ phải thực hiện toàn trình (từ chụp ảnh từ mộ nguyên trạng đến ảnh khi lấy xong mẫu) mới thực hiện sang mộ tiếp theo, dẫn đến một số bộ phận sẽ bị gián đoạn công việc (Bộ phận khai quật và bộ phận lấy mẫu không thể làm việc đồng thời)...

Từ thực tiễn làm trước tại Nghệ An, Hội nghị đã chỉ ra những vấn đề cần rút kinh nghiệm cho công tác chỉ đạo toàn quốc: Cần điều chỉnh quy trình kỹ thuật lấy mẫu sát với tình trạng hài cốt thực tế; Khắc phục sự gián đoạn trong dây chuyền số hóa dữ liệu do bộ phận khai quật và bộ phận lấy mẫu chưa thể làm việc đồng thời; Tháo gỡ những bất cập về kinh phí vật tư và ngày công khi triển khai thực tế so với định mức tại Nghị quyết 26 của Chính phủ.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thượng tướng Lê Quang Minh, Phó Chủ nhiệm Tổng Cục chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam, Ủy viên Ban chỉ đạo Quốc gia ghi nhận và đánh giá cao Ban Chỉ đạo Quân khu 4 và tỉnh Nghệ An đã tổ chức lấy mẫu tại Nghĩa trang Nghi Lộc một cách chặt chẽ, bài bản và khoa học. Đồng chí khẳng định, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện trách nhiệm và sự tri ân sâu nặng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đối với các anh hùng liệt sĩ.

Để triển khai diện rộng trên toàn quốc theo mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm, Thượng tướng Lê Quang Minh yêu cầu Ban Chỉ đạo các cấp tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, các Quân khu và địa phương phải thực hiện nhiệm vụ với quyết tâm chính trị cao nhất, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan.

Sau Hội nghị này, các đơn vị tiếp tục tổ chức làm trước tại một số nghĩa trang trên địa bàn để hoàn thiện quy trình, phấn đấu hoàn thành trong tháng 5/2026 để triển khai rộng từ tháng 6/2026. Các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng tiếp thu đầy đủ ý kiến tại Hội nghị để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, phần mềm quản lý và đảm bảo đầy đủ kinh phí, chế độ chính sách cho lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.