Nghệ An: Người dân đề nghị tháo gỡ bất cập nảy sinh sau khi đường cao tốc Bắc - Nam

Người dân “bất đắc dĩ” vượt rào cao tốc

Dự án cao tốc Bắc – Nam là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nên bà con hoàn toàn đồng thuận. Tuy nhiên, sau khi tuyến đường hoàn thành, phần lớn diện tích đất nông nghiệp của các hộ bị bao bọc bởi hàng rào cao tốc, không còn lối đi thuận tiện để vào sản xuất.

Theo phản ánh, diện tích đất sản xuất nông nghiệp của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây nhiều khó khăn trong canh tác, thậm chí có hộ buộc phải bỏ hoang ruộng đất.

Cụ thể, Khu đất canh tác nông nghiệp của 26 hộ dân xóm Thượng Khê bị ảnh hưởng bởi Dự án đường cao tốc Bắc – Nam chủ yếu là đất 2 lúa, được canh tác ổn định nhiều năm. Từ khi dự án đi vào hoạt động, người dân không có lối đi an toàn để ra đồng. Dù biết việc băng qua cao tốc hoặc tháo dỡ hàng rào tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông, nhiều hộ vẫn buộc phải làm vậy vì không còn lựa chọn nào khác.

Hiện khu vực vẫn còn hệ thống mương tiêu thoát nước, song do vướng hàng rào cao tốc nên máy móc không thể tiếp cận để nạo vét, sửa chữa. Người dân lo ngại nếu hệ thống thủy lợi không được duy tu kịp thời, không chỉ hơn 2 ha đất tại xóm Thượng Khê bị ảnh hưởng mà hàng trăm ha đất nông nghiệp phía trên cũng có nguy cơ thiếu nước sản xuất.

Ông Đinh Văn Long, một hộ dân có tới 2/3 diện tích đất nằm trong khu vực bị ảnh hưởng, cho biết từ khi dự án triển khai, gia đình ông mất đi nguồn thu chính từ nông nghiệp, đời sống bị xáo trộn. “Không sản xuất thì lo bị thu hồi do bỏ hoang, nhưng muốn sản xuất lại không có lối đi an toàn, ổn định”, ông Long chia sẻ.

Hiện đang bước vào mùa làm đất chuẩn bị cho vụ Đông Xuân, nhưng một diện tích lớn đất nông nghiệp gần nút giao Quốc lộ 46B vẫn phải bỏ hoang. Một phần diện tích khác gần khu vực trạm thu phí QL46B tuy không vướng hàng rào, nhưng hệ thống mương tưới tiêu đã bị vùi lấp trong quá trình thi công. Do nền đất cao, không chủ động được nguồn nước nên năng suất và hiệu quả sản xuất giảm sút rõ rệt.

Ông Trần Văn Ân, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận xóm Thượng Khê cho biết, từ năm 2021 đã có kế hoạch thu hồi diện tích đất nói trên nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện. Trong khi đó, việc sản xuất ngày càng khó khăn. Mỗi vụ sản xuất kéo dài vài tháng nhưng đơn vị quản lý chỉ mở rào cho người dân đi lại khoảng hai tuần, sau đó lại khóa. Người dân muốn thăm đồng, bón phân đều phải băng qua cao tốc, rất nguy hiểm.

Theo ông Ân, có thời điểm đơn vị quản lý giao chìa khóa cổng cho xóm trưởng, song chỉ sau ít ngày lại thu hồi. Sau khi gieo cấy xong, cổng bị khóa hoàn toàn, người dân không thể vào chăm sóc lúa. Trước đây, mỗi năm khu đất trồng 2 vụ, năng suất bình quân đạt 7–8 tạ/sào/năm. Tuy nhiên, từ khi dự án triển khai, không chỉ việc đi lại khó khăn mà năng suất cũng giảm đáng kể.

Cần sớm có phương án xử lý

Ông Hoàng Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên, cho biết chính quyền địa phương đã nhiều lần đề xuất thu hồi diện tích đất bị ảnh hưởng.

Theo ông Tiến, phần đất này ban đầu không nằm trong quy hoạch, kế hoạch bồi thường, nhưng trong quá trình thi công đã phát sinh nhiều bất cập khiến việc sản xuất không còn đảm bảo an toàn, hiệu quả.

Trong thời gian chờ phương án xử lý, người dân xóm Thượng Khê mong muốn cơ quan chức năng sớm có quyết định thu hồi, đền bù theo quy định. Trường hợp chưa thể thu hồi, bà con đề nghị đầu tư đường vào sản xuất và hoàn thiện hệ thống thủy lợi nhằm đảm bảo điều kiện canh tác, tránh lãng phí đất đai và hạn chế nguy cơ mất an toàn giao thông.

Không chỉ xóm Thượng Khê, nhiều hộ dân có đất sản xuất bị ảnh hưởng bởi Dự án cao tốc Bắc – Nam đoạn qua Nghệ An cũng đang gặp tình trạng tương tự.

Ngày 28/10/2025, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội có Công văn số 1691/UBDNGS15 gửi Bộ Xây dựng, phản ánh ý kiến cử tri về những bất cập của dự án.

Theo đó, việc đầu tư, xây dựng và khai thác tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn qua Nghệ An còn tồn tại nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân. Một số vị trí bố trí cống thoát nước, cống chui dân sinh chưa hợp lý; nhiều đoạn chưa có đường gom dân sinh; thiếu điện chiếu sáng hai bên cầu vượt… gây khó khăn trong đi lại, sinh hoạt và sản xuất.

Để tuyến cao tốc phát huy hiệu quả, đồng thời không ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân, chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án cần sớm có giải pháp khắc phục những bất cập, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa phát triển hạ tầng và sinh kế của người dân địa phương.