Nghệ An: Khơi thông mạch nguồn đổi mới sáng tạo từ mô hình liên kết ba nhà

Động lực mới từ bệ phóng liên kết chiến lược

Sự kiện có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia cùng mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đã minh chứng cho tầm quan trọng của Đề án phát triển Nghệ An thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo theo mô hình liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Đề án đặt ra mục tiêu hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trường đại học và tổ chức khoa học công nghệ làm hạt nhân tri thức, và Nhà nước giữ vai trò chủ thể kiến tạo phát triển.

Đây không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật, mà là chiến lược cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và của địa phương nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh. Mục tiêu tối hậu là từng bước đưa Nghệ An trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực Bắc Trung Bộ, hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2030 -  2045 dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Ý kiến chỉ đạo từ định hướng điều phối của Nhà nước

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Thái Văn Thành - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An khẳng định địa phương đang đạt được những kết quả tích cực về phát triển kinh tế xã hội. Tăng trưởng GDP duy trì ở mức cao, đạt khoảng 10% và đứng thứ hai khu vực Bắc Trung Bộ. Đặc biệt, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước, tạo tiền đề thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành thẳng thắn chỉ rõ, để trở thành trung tâm khoa học công nghệ của vùng, địa phương cần sớm hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, có khả năng kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh: Liên kết ba nhà không chỉ dừng lại ở việc kết nối nguồn lực mà phải hướng tới mục tiêu tạo ra các sản phẩm khoa học công nghệ, các mô hình phát triển mới phục vụ tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Trong mối quan hệ biện chứng này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, xây dựng thể chế và chính sách. Nhà trường là trung tâm tri thức, nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực, còn doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong ứng dụng, đổi mới công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Về định hướng xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo của tỉnh, lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu thiết chế này phải được tổ chức theo hướng mở, hoạt động như một đầu mối tiếp nhận, chia sẻ tri thức, công nghệ, kết nối mạnh mẽ với các mạng lưới trong nước lẫn quốc tế, đồng thời áp dụng các cơ chế đặc thù hỗ trợ nghiên cứu, khởi nghiệp và sở hữu trí tuệ.

Hiến kế từ các nhà quản lý và chuyên gia đầu ngành

Đóng góp vào cơ sở khoa học của đề án, Tiến sĩ Trần Nam Tú - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình bày tham luận đi sâu vào giải pháp kết nối hạ tầng tri thức đại học với nhu cầu thực tiễn. Theo góc nhìn chuyên gia, các trường đại học không thể vận hành theo phương thức khép kín truyền thống mà phải trở thành các trạm phát tán công nghệ, nơi các phát minh được định hình ngay từ đầu dựa trên đơn đặt hàng từ thị trường sản xuất.

Đồng quan điểm về việc giải phóng năng lượng sáng tạo, Tiến sĩ Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khơi dậy tinh thần dấn thân và tư duy đổi mới trong lực lượng lao động trẻ. Các chuyên gia đều thống nhất rằng, trục liên kết ba bên cần một cơ chế điều phối linh hoạt nhằm rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà xưởng, biến các ý tưởng sơ khởi thành các giải pháp công nghệ có khả năng thương mại hóa cao.

Doanh nghiệp công nghệ: Hạt nhân dẫn dắt và thực thi

Điểm nhấn mang tính đột phá của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chính là vị thế hạt nhân của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ. Khoa học công nghệ không thể tự thân sinh ra giá trị kinh tế nếu thiếu vai trò sàng lọc, ứng dụng và thương mại hóa của khối doanh nghiệp. Các doanh nghiệp công nghệ đóng vai trò là bộ lọc thực tế, chuyển hóa kiến thức từ giảng đường thành các sản phẩm, dịch vụ có hàm lượng chất xám cao, đáp ứng trực tiếp nhu cầu khắt khe của thị trường. Chính khối doanh nghiệp công nghệ là chủ thể đứng ra đầu tư hạ tầng, thử nghiệm các mô hình sản xuất tiên tiến, từ đó kéo theo sự thay đổi về chất của năng suất lao động xã hội. Thiếu sự dấn thân và năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp, mọi đề tài nghiên cứu hay chính sách kiến tạo đều có nguy cơ nằm lại trên giấy.

Minh chứng cho tinh thần hợp tác thực chất này, trong khuôn khổ hội thảo, tám thỏa thuận hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đã được chính thức ký kết. Sự bắt tay chiến lược giữa Sở Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Vinh, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cùng các đối tác công nghệ năng lực như Công ty Cổ phần Công nghệ Giáo dục Learn To Leap là minh chứng cho xu thế dịch chuyển này.

Không dừng lại ở cấp vĩ mô, mô hình liên kết đã bén rễ sâu xuống cơ sở thông qua văn kiện hợp tác giữa Ủy ban nhân dân xã Tam Thái, Trường Đại học Vinh và năm doanh nghiệp phụ trách. Đây chính là minh chứng cho thấy doanh nghiệp công nghệ đã và đang chủ động tham gia vào việc giải quyết các bài toán kinh tế cụ thể của địa phương, từ đào tạo nhân lực theo địa chỉ đến chuyển giao công nghệ xanh phục vụ sản xuất bền vững.

Cũng trong khuôn khổ của Hội thảo, Lễ ký kết bản ghi nhớ hợp tác giữa Trường Đại học Vinh và Công ty Cổ phần Công nghệ giáo dục Learn To Leap. Văn kiện này do PGS. TS Nguyễn Thị Thu Cúc – Phó hiệu trưởng Nhà trường và Ông Lê Văn Trí – Giám đốc đại diện hai bên thực hiện, đặt nền móng cho việc xây dựng và vận hành hệ sinh thái giáo dục STEM - AI hiện đại tại khu vực.

Theo thỏa thuận, hai đơn vị tập trung nguồn lực xã hội hóa để triển khai không gian STEM Lab, nâng cấp chương trình đào tạo đại học ngành Robotics và Trí tuệ nhân tạo tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế. Việc ký kết này không chỉ cung ứng tài liệu, tập huấn năng lực công nghệ cho đội ngũ giáo viên phổ thông, mà còn trực tiếp giải bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, phục vụ mục tiêu chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh tại Nghệ An và các tỉnh miền Trung.