Ngày xuân về Tây Ninh ghé thăm 'địa chỉ đỏ'

Vẻ đẹp kiến trúc Nam Bộ xưa

Nhà Long Hiệp do ông Nguyễn Văn Triều xây dựng giữa thế kỷ XIX. Sau này được ông Nguyễn Tấn Tảo thừa kế. Tháng 11/1930, được sự chỉ đạo của Xứ ủy Nam Kỳ, hội nghị thành lập Tỉnh ủy đầu tiên của tỉnh Chợ Lớn được tổ chức bí mật tại đây, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trọng đại trong lịch sử đấu tranh cách mạng ở địa phương và Nam Bộ dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Đến thăm ngôi nhà được xây dựng giữa thế kỷ XIX này, ấn tượng nhất với nhiều du khách là kiểu dáng kiến trúc truyền thống kết hợp trang trí hiện đại: Mặt tiền, vách xây bằng gạch và trang trí hoa văn kiểu Pháp.

Nhà Long Hiệp mang đậm nét kiến trúc truyền thống của vùng đất Nam Bộ. Căn nhà được xây dựng theo kiểu nhà rường, với bộ khung gỗ chắc chắn, mái lợp ngói âm dương đã nhuốm màu rêu phong. Nhà có kiến trúc ba gian, hai chái; mái lợp ngói âm dương, nền lát gạch Tàu hình lục giác, móng được âm bằng đá xanh, tường dày 20 cm. Vật liệu xây nhà hoàn toàn bằng các loại danh mộc như cẩm lai, gõ đỏ, gỗ mật…

Bước vào bên trong, không gian mát mẻ, trầm mặc bao trùm lấy du khách. Trần nhà, cột kèo, và các vách ngăn đều được làm từ những loại gỗ quý. Nổi bật giữa gian chính là bàn thờ gia tiên trang nghiêm, hai bên treo những hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh xảo, thể hiện nề nếp gia phong của chủ nhân. Sàn nhà được lát gạch tàu bóng loáng. Tất cả những chi tiết này không chỉ thể hiện sự giàu có của một gia đình điền chủ xưa mà còn là sự gìn giữ, tôn tạo kỹ lưỡng qua nhiều thế hệ.

Kiến trúc này đã được phục dựng và bảo tồn gần như nguyên vẹn, giúp thế hệ hôm nay có thể hình dung rõ nét về đời sống và không gian sinh hoạt của người dân Tây Ninh cách đây gần một thế kỷ.

Nhân chứng lịch sử

Không chỉ là một ngôi nhà bình thường, nhà Long Hiệp là nơi đã diễn ra một sự kiện lịch sử trọng đại, có ý nghĩa bước ngoặt đối với phong trào cách mạng tại Tây Ninh và khu vực Chợ Lớn xưa.

Từ khi chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Chợ Lớn thành lập ngày 6/3/1930 do đồng chí Võ Văn Tần làm Bí thư, tổ chức cơ sở đảng, phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và tay sai ở tỉnh Chợ Lớn ngày càng lớn mạnh. Trước yêu cầu của phong trào cách mạng, thực hiện chỉ đạo của Xứ ủy Nam Kỳ, đồng chí Lê Quang Sung về Trung Quận triệu tập hội nghị thành lập Tỉnh ủy Chợ Lớn.

Vào tháng 11/1930, trong bối cảnh phong trào cách mạng cả nước đang phát triển mạnh mẽ, ngôi nhà này đã trở thành địa điểm bí mật để các đồng chí cốt cán tổ chức hội nghị. Dưới sự chủ trì của đồng chí Lê Văn Lương, Hội nghị thành lập Tỉnh ủy Chợ Lớn đầu tiên đã diễn ra thành công. Tỉnh ủy Chợ Lớn được thành lập gồm các đồng chí: Lê Quang Sung - Bí thư, Nguyễn Thị Nhỏ - Phó Bí thư, các Tỉnh ủy viên là Nguyễn Văn Túc, Nguyễn Văn Tốt, Phạm Khương.

Sự kiện này đánh dấu mốc son chói lọi, chính thức đưa phong trào đấu tranh của nhân dân trong tỉnh đi vào sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ đây, nhiều chủ trương, đường lối cách mạng đã được vạch ra và lan tỏa, biến ngôi nhà trở thành một căn cứ địa an toàn, một "địa chỉ đỏ" nuôi giấu, che chở cho biết bao cán bộ cách mạng trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ.

Gia đình ông Nguyễn Tấn Tảo (Hương chức Tảo) - chủ nhân ngôi nhà lúc bấy giờ, đã vượt qua mọi hiểm nguy, hy sinh thầm lặng, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Bảo tồn di tích quốc gia

Ngày 27/01/1994, Nhà Long Hiệp được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh, để bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử, đồng thời tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Huyện Bến Lức (tỉnh Long An cũ) đã phê duyệt đầu tư xây dựng công trình nêu trên với tổng mức đầu tư 16,5 tỷ đồng. Trong đó chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng là 7,5 tỷ đồng, chi phí xây dựng và chi phí khác là 8,1 tỷ đồng. Công trình được khởi công xây dựng vào ngày 6/12/2021, trên nền móng cũ của Nhà Long Hiệp năm xưa. Trong suốt quá trình triển khai công trình luôn được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, cùng nhân dân góp ý điều chỉnh để hôm nay công trình hoàn thành có hình dáng kiến trúc phù hợp với các hình ảnh lưu giữ và ký ức các lão thành cách mạng.

Ngày 15/5/2025, “Địa điểm thành lập Tỉnh ủy đầu tiên tỉnh Chợ Lớn, tháng 11 năm 1930 (Nhà Long Hiệp)”, xã Long Hiệp, huyện Bến Lức, tỉnh Long An (nay là xã Mỹ Yên, tỉnh Tây Ninh) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích Quốc gia.

Tại buổi lễ công bố quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia “Địa điểm thành lập Tỉnh ủy đầu tiên tỉnh Chợ Lớn, tháng 11 năm 1930 (Nhà Long Hiệp)” vào ngày 28/11/2025 của UBND tỉnh Tây Ninh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa đề nghị cần xây dựng nội quy, quy chế bảo vệ và phát huy giá trị di tích; tôn tạo nơi đây trở thành một trong những công trình lịch sử - văn hóa trọng điểm của tỉnh; là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước; nơi học tập, tham quan của các tầng lớp nhân dân.