Ngày làm việc thứ ba, kỳ họp thứ tư, Quốc hội khoá 12: Ưu tiên nghiên cứu công nghệ cao hay tập trung ứng dụng công nghệ cao ?
Trong ngày làm việc thứ ba, Quốc hội thảo luận về dự án Luật đa dạng sinh học và dự án Luật Công nghệ cao. Phần thảo luận tại hội trường về một số nội dung của hai dự thảo luật này diễn ra khá sôi nổi.
Làm rõ trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học
Trong phần thảo luận về Dự thảo Luật đa dạng sinh học, vấn đề quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học được nhiều đại biểu quan tâm. Đại biểu Trần Đình Quyền (Hà Nội) cho rằng, trước tiên phải là trách nhiệm của Nhà nước, Nhà nước sử dụng thuế của dân thì Nhà nước phải có trách nhiệm đầu tiên. Vì vậy luật trước tiên phải đặt trách nhiệm của Nhà nước, sau đó mới đến trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, trong khi Điều 4 không đề cập đến trách nhiệm của Nhà nước.
Đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn (Đồng Tháp) đề nghị giao Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất, phối hợp với các bộ và hướng dẫn về chuyên môn; còn UBND cấp tỉnh, thành phố trực tiếp tổ chức quản lý khu bảo tồn theo sự phân công, phân cấp của Chính phủ. Trong thực tế, công tác quản lý diễn ra rất phức tạp vì nhiều bộ cùng quản lý khu bảo tồn dẫn tới sự chồng chéo, rất khó. Đại biểu đề nghị phần quản lý ở địa phương giao trực tiếp cho UBND các địa phương, ở Trung ương giao cho Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý một đầu mối, các bộ, ngành khác có liên quan nghiên cứu một vấn đề nào đó trong khu bảo tồn thì phải qua Bộ Tài nguyên và Môi trường. Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) đề nghị ghi rõ là khu bảo tồn cấp quốc gia, tức là vườn quốc gia, phải có Ban quản lý là cơ quan sự nghiệp có thu trực thuộc UBND tỉnh, ghi rõ thẩm quyền và vị trí như vậy sẽ liên quan đến hiệu quả công tác quản lý.
Một số đại biểu có ý kiến cần làm rõ hơn về thuế khai thác, sử dụng đa dạng sinh học được quy định trong dự thảo luật.
Ưu tiên nghiên cứu hay tập trung ứng dụng công nghệ cao ?
Về vấn đề chính sách trong dự thảo Luật Công nghệ cao, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) cho rằng, cần đặt ra vấn đề, chúng ta vẫn phải ưu tiên đầu vào nhưng trong ưu tiên đầu vào thì ưu tiên cái gì: ưu tiên tổ chức nghiên cứu công nghệ cao, hay ưu tiên dự án công nghệ cao, ứng dụng công nghệ cao, việc đào tạo nhân lực về công nghệ cao, hay ưu tiên cho con người tức là những nhân lực tham gia hoạt động công nghệ cao. Cần xác định thứ tự ưu tiên cho đúng, trước hết phải ưu tiên dự án, rồi đến đào tạo, đến tổ chức và nhân lực. Trong khi đó, dự thảo luật có nhiều điều chung chung và nếu không có quy định của luật này, đào tạo vẫn được ưu tiên như thế. Nước ta còn nghèo, bây giờ chúng ta tập trung ưu tiên nghiên cứu công nghệ cao hay chúng ta tập trung ứng dụng công nghệ cao ?. Theo đại biểu Nguyễn Minh Thuyết, ta nên tập trung vào ứng dụng và nhập công nghệ cao nhiều hơn là mày mò nghiên cứu mà có khi không thành công.
Nhiều đại biểu quan tâm đến vấn đề đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao. Đại biểu Nguyễn Thị Mai (Ninh Thuận) cho rằng, dự thảo luật mới đề cập đến việc tập trung đầu tư phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao đạt trình độ khu vực và quốc tế mà chưa đề cập đến cơ chế chính sách đào tạo, phát triển tiềm lực con người về công nghệ cao. Đại biểu Vũ Thị Phương Anh (Quảng Nam) cho rằng, để tạo được động lực thực sự mạnh từ phía Nhà nước nhằm thúc đẩy, phát triển công nghệ cao cần có một chương trình công nghệ quốc gia phát triển công nghệ cao với các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ để xây dựng và phát triển các ngành công nghệ cao, coi đây là kênh quan trọng để tạo sự phát triển bứt phá cho một số lĩnh vực trọng điểm. Cần áp dụng những cơ chế, chính sách ưu đãi đặc biệt để thu hút, sử dụng chuyên gia, nhà nghiên cứu quản lý năng lực và trình độ cao, người có kỹ năng, kỹ thuật giỏi, lực lượng trẻ xuất sắc được đào tạo trong nước và ở nước ngoài để tham gia hoạt động công nghệ cao ở Việt Nam. Đại biểu Ly Kiều Vân (Quảng Trị) cho rằng dự thảo luật quy định khuyến khích giảng viên, cán bộ nghiên cứu, sinh viên của các cơ sở nghiên cứu, đào tạo tham gia hoạt động công nghệ cao thành lập hoặc tham gia thành lập doanh nghiệp công nghệ cao, là không phù hợp với dự thảo Luật Cán bộ, công chức, quy định những việc cán bộ, công chức không được làm.
Đại biểu Trần Ngọc Vinh ( Hải Phòng ) : Ưu tiên phát triển công nghệ cao cần được quy định trong từng lĩnh vực cụ thể
Dự án Luật Công nghệ cao đã nêu một số lĩnh vực cụ thể cần tập trung ưu tiên phát triển, song chưa có sự phân biệt rõ ràng giữa các hoạt động chuyển giao, đào tạo nhân lực cho việc nghiên cứu phát triển công nghệ cao. Việc ưu tiên phát triển công nghệ cao cần được quy định trong từng lĩnh vực cụ thể, đồng thời phải xác định rõ mối liên hệ giữa phát triển công nghệ cao của Việt Nam với việc ứng dụng công nghệ cao của thế giới để xác định được cơ chế, chính sách phù hợp cho việc khuyến khích phát triển công nghệ cao.
Về vấn đề cụ thể, đề nghị cần làm rõ và phân biệt khái niệm nguồn nhân lực cao và khái niệm nguồn nhân lực có chất lượng cao trong hoạt động công nghệ, vì quy định như Khoản 10 Điều 3 và Khoản 3 Điều 4 thực chất là giải nghĩa của nguồn nhân lực chất lượng cao trong hoạt động công nghệ. Đề nghị Ban soạn thảo xem xét, chỉnh lý các vấn đề liên quan tại các điều của chương này. Việc quy định cụ thể 5% số lao động có trình độ đại học trở lên tham gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm của doanh nghiệp tại Điểm d Điều 17 là khó đối với các doanh nghiệp, vì có thể doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam không đủ 5% số lao động có trình độ đại học tham gia nghiên cứu do họ không có nhu cầu sử dụng nhưng vẫn đáp ứng các quy định tại Điểm a, b, c, d, Khoản 1, Điều 17. Mặt khác những tiêu chí tại các Điểm c,d, Điều 17 là thấp và cần có sự phân biệt giữa nghiên cứu phát triển công nghệ cao với ứng dụng công nghệ cao.
Thứ hai, ngày 20-10, Quốc hội tiếp tục làm việc./.