Ngày làm việc thứ 9, kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 12: Chưa có cơ sở áp dụng chung đối với hoạt động thi hành án dân sự
Hôm qua 25-10, các đại biểu Quốc hội nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến, chỉnh lý dự thảo Luật Thi hành án dân sự và thảo luận tại hội trường về những nội dung còn có ý kiến khác nhau của dự thảo luật này.
Chưa có cơ sở để áp dụng chung xã hội hóa hoạt động thi hành án
Nhiều đại biểu quan tâm đến vấn đề xã hội hóa công tác thi hành án. Đại biểu Danh Út (Kiên Giang) cho rằng, xã hội hóa hoạt động thi hành án là cần thiết, góp phần thi hành án nhanh và kịp thời. Tuy nhiên, đến nay, việc tổ chức thí điểm chưa được triển khai, nên chưa có cơ sở để đánh giá áp dụng chung. Do đó tôi nhất trí với giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc bỏ điều 14 của dự thảo luật. Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Hữu Cường (Nghệ An) đề nghị, cấn thực hiện thí điểm hoạt động này. Để có cơ sở pháp lý thực hiện thí điểm xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự theo tinh thần Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị, cần quy định tại Nghị quyết của Quốc hội về thi hành Luật Thi hành án dân sự, trong đó phải xác định rõ phạm vi, lộ trình để thực hiện xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự. Giao Chính phủ căn cứ vào tình hình cụ thể để quy định việc thực hiện thí điểm ở một số địa phương. Theo dại biểu, với lộ trình đến năm 2020 thì từ nay đến năm 2011 cho thực hiện thí điểm tại một số địa phương.Từ năm 2012 đến 2015 bổ sung lý luận tổng kết thực tiễn để ngoài 2015 bổ sung và Luật Thi hành án dân sự về xã hội hóa hoạt động của thi hành án.
Cần làm rõ chức năng quản lý nhà nước về thi hành án dân sự
Về cơ quan thi hành án, đại biểu Trần Thị Dung (Điện Biên) cho rằng, đặc thù của việc thi hành án dân sự là việc thi hành diễn ra tại nơi cư trú và nơi có tài sản và chủ yếu là trên địa bàn cấp xã, cấp huyện. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, phần lớn các tòa án cấp huyện đã được tăng thẩm quyền xét xử theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự và Bộ Luật Tố tụng Dân sự. Do vậy thi hành án dân sự phải gắn với trách nhiệm của UBND các cấp, đặc biệt là UBND cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm chỉ đạo công tác thi hành án ở địa phương theo quy định của Luật tổ chức HĐND và UBND. Tuy nhiên trong dự thảo luật chưa làm rõ việc UBND cấp tỉnh, cấp huyện có chức năng quản lý nhà nước về thi hành án dân sự tại địa phương hay không ? Điều 16 của dự thảo luật quy định: "Cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh có nhiệm vụ, quyền hạn quản lý, chỉ đạo thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh và chỉ đạo hoạt động thi hành án dân sự của các cơ quan thi hành án dân sự cấp huyện. Quản lý cán bộ cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động ở các cơ quan thi hành án dân sự tại địa phương, giải quyết khiếu nại tố cáo v.v...".
Do đó, cơ quan thi hành án dân sự là cơ quan quản lý nhà nước về thi hành án dân sự tại địa phương. Vậy cơ quan thi hành án dân sự giúp UBND các cấp chỉ đạo tổ chức công tác thi hành án dân sự tại địa phương với tư cách gì thì vấn đề này chưa được làm rõ. Trong khi dự thảo luật chưa rõ, UBND các cấp có chức năng quản lý Nhà nước về thi hành án dân sự hay không? Đại biểu Nguyễn Văn Ba (Khánh Hòa) đồng tình quan điểm, đề nghị phải nêu rõ trong luật này trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, cấp huyện. UBND của hai cấp này phải báo cáo hàng năm với HĐND cùng cấp, không nên giao cơ quan thi hành án báo cáo HĐND. Đại biểu Nguyễn Văn Ba cũng cho rằng, công tác tổ chức thi hành án nêu trong dự thảo luật là chưa mạch lạc, vì chỉ đề cập tới tổ chức thi hành án của cấp tỉnh và cấp huyện mà chưa đề cập tới tổ chức thi hành án của cấp Trung ương, khó có thể thảo luận được. Tới đây tổ chức thi hành án của Trung ương có trực thuộc Bộ Tư pháp không ?
Thời hiệu yêu cầu thi hành án 5 năm là phù hợp
Đại biểu Phạm Lễ Chi (đoàn Quảng Ninh) cho rằng, thẩm quyền, nội dung, trình tự thủ tục cưỡng chế thi hành án cần được quy định chặt chẽ. Thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế thi hành án nên giao Trưởng cơ quan thi hành án dân sự mà không giao cho chấp hành viên. Về quy định thông báo thi hành án trên phương tiện thông tin đại chúng, cần quy định loại văn bản nào phải thông báo để giảm bớt chi phí cho người phải thi hành án. Về thời hiệu yêu cầu thi hành án, nhiều đại biểu cho rằng, quy định như trong dự thảo luật thời gian 5 năm là quá dài, dễ dẫn đến tình trạng án tồn đọng. Một số đại biểu cho rằng, nên rút xuống còn 3 năm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lại đồng tình với dự thảo luật và đề nghị giữ nguyên mức 5 năm nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của đương sự, tạo điều kiện cho đương sự lựa chọn thời điểm phù hợp để yêu cầu thi hành án, đồng thời góp phần giảm áp lực công việc cho cơ quan thi hành án dân sự. Về việc báo cáo công tác thi hành án với HĐND, đại biểu Cầm Chí Kiên (đoàn Sơn La) đề nghị: Nên quy định rõ việc báo cáo thi hành án riêng hay là nội dung thi hành án cùng với báo cáo của UBND. Vì hiện nay chưa xác định tư cách của cơ quan thi hành án dân sự, trực thuộc Sở Tư pháp hay UBND.
Về quy định tạm hoãn thi hành án, một số đại biểu cho rằng quy định này là cần thiết, để chờ việc khắc phục, xem xét khiếu nại của đương sự. Có đại biểu đề nghị cần quy định thêm “quyền yêu cầu hoãn thi hành án của Tòa án xét xử bản án đã có hiệu lực” để nâng cao trách nhiệm của tòa án và thông báo cho người có quyền kháng nghị giám đốc thẩm.
Chủ nhật 26-10, Quốc hội nghỉ làm việc. Thứ hai 27-10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về một số nội dung còn có ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) và thảo luận tổ về dự án Luật Quản lý nợ khu vực công.
Đại biểu Lê Thị Mai (Hải Phòng) : Về tiêu chuẩn và thi tuyển bổ nhiệm chấp hành viên các Điều 19, 20.
Về tiêu chuẩn bổ nhiệm chấp hành viên ở cả 3 cấp ngoài tiêu chuẩn riêng của từng cấp thì phải bảo đảm tiêu chuẩn chung theo Điểm a, Khoản 1 trong đó có yêu cầu "có trình độ cử nhân luật trở lên". Đây là yêu cầu đòi hỏi cho cả đội ngũ cán bộ, công chức nói chung trong giai đoạn hiện nay và đặc biệt với yêu cầu cải cách tư pháp đúng với tinh thần Nghị quyết 08 ngày 2/2/2002 của Bộ Chính trị là cán bộ có chức danh tư pháp phải có trình độ đại học luật và được đào tạo về kỹ năng nghề nghiệp tư pháp theo chức danh, song thực tế hiện nay vẫn còn không ít chấp hành viên cấp huyện đặc biệt là ở những vùng sâu, vùng xa có trình độ trung cấp. Hơn nữa, trong điều kiện chung hiện nay nguồn cán bộ và chính sách để thu hút cán bộ ở những vùng này khó khăn chưa thể khắc phục trong một thời gian ngắn, vì vậy để bảo đảm luật ban hành có hiệu lực thi hành, tôi đề nghị nên có quy định riêng cho những chấp hành viên cấp huyện, đã được bổ nhiệm mà có trình độ trung cấp phải được đào tạo bồi dưỡng trong một thời gian nhất định để đủ tiêu chuẩn về trình độ, như vậy vừa bảo đảm được tiêu chuẩn theo quy định của luật vừa bảo đảm ổn định về tổ chức và động viên cán bộ phấn đấu vươn lên.
Vấn đề thời hiệu thi hành án, theo quy định hiện hành là 3 năm, dự án luật xây dựng là 5 năm. Tôi đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành để bảo đảm phù hợp với điều kiện nước ta hiện nay kinh tế đang phát triển và có sự thay đổi liên tục. Nếu kéo dài thời hiệu sẽ rất khó cho công tác thi hành án, cho cơ quan thi hành án. Thời gian càng kéo dài thì điều kiện của người phải thi hành án cũng có nhiều thay đổi, thậm chí tài sản cũng đã tẩu tán, chuyển quyền sử dụng, sở hữu cho người khác v.v... việc thi hành án sẽ càng khó khăn hơn. Mặt khác quy định như hiện hành cũng vừa thể hiện quyền lợi và trách nhiệm của người được thi hành án, một công dân đã được pháp luật quan tâm bảo vệ đến quyền lợi của mình thì bản thân họ cũng phải có ý thức, trách nhiệm trong việc tự bảo vệ quyền lợi của chính mình. Hơn nữa Bộ Luật Dân sự hiện hành cũng chỉ quy định thời hiệu khởi kiện dân sự là 2 năm.