Ngày làm việc thứ 19, kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa 12: Ba Bộ trưởng trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội

Vấn đề lao động phổ thông nước ngoài phải giải quyết đúng pháp luật

Bộ trưởng Bộ LĐ-TB và XH Nguyễn Thị Kim Ngân mở đầu phiên trả lời chất vấn. Đại biểu Võ Thị Thuỷ (Bình Định) và một số đại biểu khác đề nghị Bộ trưởng trả lời về vấn đề đang được quan tâm hiện nay, đó là tình trạng về số lao động nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng, trong khi lao động trong nước bị mất việc do suy giảm kinh tế, quản lý thị trường lao động còn bất cập...

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân, trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, việc lao động Việt Nam (VN) đi làm việc ở nước ngoài và lao động nước ngoài (LĐNN) vào làm việc ở VN là điều tất yếu, miễn là đúng quy định của pháp luật. Bộ trưởng cho biết, theo quy định, Việt Nam không tiếp nhận LĐNN phổ thông, mà chỉ tiếp nhận chuyên gia và lao động có tay nghề cao, điều kiện là phải được cấp phép lao động. Nhưng thực tế vừa qua LĐNN phổ thông vào VN rất nhiều, bằng những con đường khác nhau: du lịch, thăm thân, thương mại, sau khi vào thì ở lại và tìm việc làm. Chỉ có khoảng 40% LĐNN được cấp phép.

Để giải quyết tình trạng này, Bộ trưởng cho rằng, giải pháp phải trên tinh thần đúng pháp luật của VN và trên tinh thần tôn trọng nguyên tắc hợp tác song phương giữa các nước. Đối với những người không có giấy phép lao động, chúng ta cần kiểm tra, nếu thấy đủ điều kiện thì chúng ta cấp giấy phép. Nếu họ không đủ điều kiện cấp giấy phép, cần hướng dẫn, tuyên truyền giải thích, không gia hạn visa để họ về nước. Giải pháp nữa là tăng cường công tác quản lý xuất, nhập cảnh và tăng cường công tác quản lý việc tạm trú, lưu trú, chuyển đổi mục đích sử dụng của lao động để ngăn ngừa hiện tượng lao động phổ thông vào nước ta. Bộ Trưởng cũng thừa nhận để xảy ra tình trạng này là trách nhiệm chính của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.

Vẫn phải nhập khẩu một số sản phẩm nông nghiệp

Các đại biểu Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát về tỷ lệ, cơ cấu đầu tư cho nông nghiệp, tính khả thi trong đào tạo nghề cho nông dân…Đại biểu Trịnh Thị Nga (Phú Yên) và một số đại biểu khác đề nghị làm rõ nguyên nhân tại sao Việt Nam là nước có thế mạnh về xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp, nhưng vẫn phải nhập khẩu một số mặt hàng từ nước ngoài. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất trong nước.

Bộ trưởng Cao Đức Phát khẳng định: Việt Nam gia nhập WTO nên không thể đóng cửa với một mặt hàng nào đó. Tuy Việt Nam có thế mạnh trong xuất khẩu hàng nông sản, nhưng một số sản phẩm vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong nước như đậu tương, bông xơ, ngô, muối, thuốc lá…. 90% sản lượng bông xơ phục vụ ngành công nghiệp sản xuất vải sợi trong nước vẫn phải nhập khẩu. Chính phủ có chủ trương đẩy mạnh ngành trồng bông nhưng điều kiện nước ta sản xuất năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không bằng một số cây trồng khác, nên nhiều địa phương bỏ trồng bông. Hoặc như muối, nghề muối của nước ta vẫn chủ yếu sản xuất theo phương pháp truyền thống, sản lượng thấp, chất lượng không cao, nên vẫn phải nhập khẩu muối công nghiệp. Bộ trưởng Cao Đức Phát cũng khẳng định: Chúng ta không thể sản xuất được tất cả mọi thứ, mà phải xác định đâu là thế mạnh của mình để tập trung.

Dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên phải trình Quốc hội thông qua

Đại biểu Nguyễn Đăng Trừng đề nghị làm rõ vì sao dự án khai thác bô- xít lại không  trình Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vì tổng số vốn đầu tư của dự án (khoảng 20 nghìn tỷ đồng) ở mức phải trình Quốc hội. Đại biểu Phạm Thị Loan chất vấn: Việc khai thác bô- xít, xuất khẩu alumin có phải là xuất khẩu quặng thô hay không, nếu đúng thì đi ngược lại với chính sách hạn chế xuất khẩu quặng thô của Nhà nước….

Trả lời những câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định: Trong quy hoạch phát triển ngành công nghiệp bô-xít ở Tây Nguyên có nhiều dự án khác nhau, các dự án hoạt động độc lập, vốn đầu tư các dự án không ở mức phải trình Quốc hội thông qua. Alumin không phải là nguyên liệu thô mà là sản phẩm trung gian giữa quặng bô- xít và nhôm, nên việc xuất khẩu alumin là bước đi phù hợp.

 Không đồng ý với phần trả lời của Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, đại biểu Nguyễn Đăng Trừng  cho rằng, không thể tách rời các dự án riêng rẽ, bởi các dự án có liên quan với nhau trong một tổng thể. Việc cho rằng các dự án tách rời không liên quan chỉ là để tránh con số 20 nghìn tỷ đồng, mức phải trình Quốc hội thông qua. Đó là chưa tính tới vấn đề dự án chưa thực hiện hết những tiêu chuẩn của Bộ Tài Nguyên và Môi trường, bởi nếu thực hiện đúng thì kinh phí sẽ còn tăng cao hơn.  Tây Nguyên là khu vực nhạy cảm, cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề an ninh quốc phòng cả trước mắt lẫn lâu dài. Cho nên toàn bộ dự án khai thác bô-xit cần phải được trình trước Quốc hội cho chủ trương đầu tư. Còn đại biểu Phạm Thị Loan thì khẳng định: alumin không phải là nguyên liệu thô, nhưng là sản phẩm bán thành phẩm, từ alumin còn trải qua nhiều công đoạn mới có thể thành nhôm và còn sản xuất được nhiều sản phẩm khác. Vì vậy, xuất khẩu alumin sẽ thiệt hại cho đất nước.

Nhà nước bù lỗ giá điện đúng đối tượng

Trả lời chất vấn của đại biểu Đàm Thị Mỹ Hương  (Ninh Thuận) và một số đại biểu khác về mức điều chỉnh giá điện mới cũng như mức giá điện giờ cao điểm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng khẳng định, Bộ đã tham mưu với Chính phủ cân nhắc rất kỹ, điều chỉnh thang giá bán điện sao cho không tác động lớn đến nền kinh tế. Bậc thang hiện nay từ 51 đến 100 Kw/h, con số này Nhà nước cũng chỉ đạo ngành điện thu bằng đúng chi phí của ngành điện, tức là không có lãi nhưng cũng không bù lỗ, thu đúng bằng 586 đồng. Nếu cộng như vậy thì với người nghèo và cận nghèo dùng 50 số điện chỉ tăng 2.500 đồng/tháng và người nào dùng đến 100 số thì tăng 18.500 đồng/tháng so với giá điện cũ. Với mức giá này Nhà nước vẫn bù lỗ, quan trọng là Nhà nước bù lỗ đúng đối tượng.

Bộ trưởng cũng khẳng định là giá điện giờ cao điểm không do Bộ Công Thương sáng tạo ra, mà do cơ cấu sử dụng điện trong thực tế đòi hỏi. Vào những giờ cao điểm, mức tiêu thụ điện tăng rất cao, trong khi giờ thấp điểm thì lại sử dụng rất ít. Do đó, trước nguy cơ thiếu điện, Bộ phải có giải pháp bù trừ giữa giờ thấp điểm và cao điểm trên tinh thần khuyến khích doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý hơn. Vấn đề này, Bộ sẽ căn cứ vào tình hình thực tế để có sự điều chỉnh trên tinh thần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.