Ngày làm việc thứ 13, Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa 12: Xét xử đúng người, đúng tội, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật

Tình hình khiếu kiện vẫn phức tạp

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban tư pháp của Quốc hội do Chủ nhiệm Lê Thị Thu Ba trình bày nêu rõ, bên cạnh việc phân tích, đánh giá những ưu điểm, khó khăn, vướng mắc và hạn chế, báo cáo của Chính phủ chưa đánh giá sâu về công tác kiểm sát, phân tích nguyên nhân làm gia tăng các vụ án dân sự. Những hạn chế của năm 2008 chưa được đề cập như công tác phòng, chống tội phạm của các lực lượng phối hợp như quân đội, kiểm lâm, cảnh sát biển…, chưa nêu bật được kết quả đạt được so với năm 2008. Công tác quản lý, phòng ngừa vi phạm pháp luật còn bị buông lỏng ở một số lĩnh vực như môi trường, văn hoá. Việc xử lý các hành vi vi phạm mang tính hình thức, chưa nghiêm, chưa đủ sức răn đe, chưa quan tâm đến việc huy động sức mạnh của toàn xã hội trong công tác phòng ngừa tội phạm.

Theo báo cáo của Chính phủ còn 20.000 trẻ em vi phạm pháp luật và từng ấy có nguy cơ phạm pháp, hơn 24.000 trẻ em bỏ học. Trong số hơn 14.000 đối tượng phạm tội, học sinh, sinh viên chiếm tỷ lệ cao. Tội phạm tham nhũng tuy có giảm về số vụ, nhưng tình hình diễn biến phức tạp. Năm 2009 có 95 trường hợp bỏ trốn khỏi nơi tạm giữ. Nhà giam đang quá tải, tình trạng “đầu gấu” trong nhà giam có xu hướng tăng, nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh. Cả nước còn 17.000 đối tượng bị truy nã, tăng so với năm 2008. Đây là vấn đề nghiêm trọng đe doạ an toàn trật tự xã hội, gây lo lắng cho nhân dân.

Uỷ ban tư pháp cho rằng, tình trạng vi phạm thời hạn điều tra chưa được khắc phục, hiệu quả công tác điều tra chưa cao, có trách nhiệm của Viện kiểm sát với tư cách cơ quan thực hiện quyền công tố. Hiệu quả việc giải quyết các vụ án dân sự và giải quyết hành chính còn thấp, còn lúng túng, bị động. Công tác kiểm sát thi hành án cần chấn chỉnh tình trạng áp dụng hình phạt tù cho hưởng án treo. Trong tổng số 537 bị cáo trong các vụ án tham nhũng thì có 176 bị cáo được hưởng án treo, chiếm tỷ lệ hơn 32%. Nhiều cử tri phản ánh, áp dụng án treo nhiều là thể hiện sự không nghiêm minh của pháp luật.

Công tác thi hành án án hình sự còn nhiều hạn chế. Một số bản án chậm ra quyết định thi hành, hoãn thi hành án không đúng. Tòa án địa phương còn sai sót trong việc ra quyết định án phạt tù. Có địa phương đến nay vẫn chưa triển khai thi hành hình phạt cải tạo không giam giữ, phạt tù hay cho hưởng án treo. Đề nghị TAND Tối cao cần phân bổ biên chế, bố trí cán bộ có năng lực, trình độ bởi 45% điều tra viên chưa có trình độ đại học, nhiều cán bộ tư pháp có biểu hiện thiếu trách nhiệm, thậm chí phải bị xử lý hình sự.

Quyết tâm chống tham nhũng đến cùng

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) cho rằng, trong báo cáo của Chính phủ, tội phạm tham nhũng được xếp cùng với tội phạm về môi trường và xếp hàng thứ ba. Xếp thứ nhất là tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, thứ hai là tội phạm xâm phạm trật tự an toàn xã hội. Chống tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia là hết sức quan trọng, lực lượng an ninh lập công chặn đứng những âm mưu chống phá của các thế lực thù địch từ bên ngoài kết hợp với bên trong. Nhưng trong lúc này, nội xâm đáng sợ hơn. Đó là nạn tham nhũng. Nếu không chống được tham nhũng, không quyết tâm chống tham nhũng, nhân dân giảm lòng tin thì lúc đó, các thế lực bên ngoài sẽ có điều kiện thuận lợi để câu kết với những người bất mãn bên trong âm mưu chống phá chế độ.

Các đại biểu Hà Công Long (Gia Lai), Chu Sơn Hà (Hà Nội), Vũ Duy Hòa (Thanh Hóa) đề nghị trong thời gian tới cần đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho các cán bộ hoạt động trong ngành tư pháp, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn xã hội, nhằm chế ngự tình hình vi phạm, tội phạm đang diễn biến phức tạp và một số loại tội phạm như buôn bán phụ nữ, trẻ em, buôn bán ma túy, chống người thi hành công vụ... có xu hướng gia tăng.

Đại biểu Trần Tiến Dũng (Hà Tĩnh) cho rằng, bên cạnh việc tạo môi trường trong sạch, lành mạnh trong vui chơi, sinh hoạt của giới trẻ, cần đẩy mạnh hơn nữa hoạt động phối hợp, phát huy vai trò của nhà trường, gia đình, các tổ chức xã hội cùng các cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa vi phạm, tội phạm. Một số đại biểu cho rằng cần tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và năng lực hoạt động của các cơ quan tư pháp, huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội tham gia công tác phòng, chống vi phạm và tội phạm. Các đại biểu đề nghị cần tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, bảo đảm mọi hành vi vi phạm, phạm tội đều được phát hiện, xử lý đúng người, đúng tội.

Hôm nay 5-11, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về các báo cáo nêu trên và thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp./.