Ngày 1-10-2009, triển khai đồng loạt Luật Bảo hiểm y tế: Lộ trình không ít gian nan
Bảo hiểm y tế là chính sách an sinh xã hội lớn, loại hình bảo hiểm đặc biệt mang ý nghĩa nhân đạo cộng đồng, chia sẻ khó khăn với người bệnh và góp phần quan trọng thực hiện công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, quỹ BHYT đang đối mặt với thực tế: thu không đủ chi…
Nguy cơ “vỡ quỹ”
6 tháng đầu năm nay, quỹ BHYT thành phố thanh toán cho 78 cơ sở khám chữa bệnh ước tính hơn 144 tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2008. Trong đó chi khám chữa bệnh ngoại trú 59,5 tỷ đồng; nội trú gần 85 tỷ đồng. Dự kiến bội chi quỹ BHYT 6 tháng đầu năm khoảng hơn 42 tỷ đồng. Những con số này cho thấy, sau nhiều lần điều chỉnh các phương thức tham gia BHYT, thắt chặt quản lý quỹ, thay đổi các nội dung thanh toán…, tình trạng bội chi, nguy cơ "vỡ quỹ" BHYT có thể xảy ra và người chịu thiệt thòi chính là người bệnh.
|
Sau gần 17 năm hoạt động, số người tham gia BHYT từ 5,6% số dân (năm 1993) tăng lên 46% số dân (năm 2008), trong đó, chiếm số đông là thuộc diện người nghèo và các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước cấp thẻ BHYT. |
Người bệnh chưa tự lựa chọn biện pháp điều trị
Cách đây vài năm, hình thức người bệnh và BHYT cùng chi trả đã phải hủy bỏ sau 3 ngày áp dụng, thì nay khi Luật BHYT mới có hiệu lực, hình thức này lại tiếp tục được thực hiện với hai mức cùng chi trả là 5% và 20%. Đây là nội dung được dư luận quan tâm. Mặc dù mục đích của việc cùng chi trả nhằm tăng cường kiểm soát quỹ, kiểm soát chỉ định điều trị của bác sĩ và hạn chế những khoản chi không cần thiết, nhưng 5% và 20% chi phí khám, chữa bệnh là số tiền không nhỏ với nhiều người bệnh, nhất là người nghèo. Hơn nữa, nếu đưa vào áp dụng, người bệnh phải tự cân nhắc, lựa chọn thủ thuật, thuốc… phù hợp để cùng chi trả sao cho tiết kiệm, hợp lý nhất. Đây là điều khó, bởi thực tế nếu được chọn, ai cũng muốn chọn liệu pháp điều trị tốt nhất, chứ không hẳn là liệu pháp "vừa túi tiền". Nhu cầu đòi hỏi đó của người bệnh là hoàn toàn chính đáng, nhưng hiện tại, người tham gia BHYT chưa thể được đáp ứng nguyện vọng bởi gốc rễ của vấn đề như đã nêu trên là quỹ BHYT thu không đủ chi…
Không thể để “thua ngay trên sân nhà”
Nguyên lý chung cho tất cả các loại hình bảo hiểm hoạt động được là số thu phải bù được số chi, huy động sự tham gia đóng góp của số đông để chi trả cho tai nạn, rủi ro, bệnh tật… của số ít. Nhưng thực tế, nguyên lý đơn giản trên lại không có hiệu lực với BHYT, do không kiểm soát được người tham gia BHYT tự nguyện. Nếu như điều kiện tham gia BHYT tự nguyện dễ dàng (người bệnh hiểm nghèo cũng có thể tham gia BHYT), thì số người tham gia BHYT tự nguyện sẽ tăng lên và khi đó mức chi vượt mức thu.
Mặt khác, trong khám chữa bệnh, chi trả BHYT nhiều năm qua vẫn gây phiền lòng người bệnh. Nhiều người có thẻ BHYT phải đợi chờ, xếp hàng, không được tiếp đón "mặn mà" khi đến cơ sở y tế. Nhiều người có thẻ BHYT nhưng vẫn đi khám dịch vụ, khám bệnh viện tư và tự chi trả viện phí cho nhanh và thuận tiện. Bởi để có được tờ giấy chuyển viện, đúng tuyến, làm các thủ tục để được hưởng thanh toán BHYT phải tốn nhiều thời gian, công sức. Những lý do đó khiến BHYT không “được lòng” người dân.
|
Theo ông Trương Văn Quý, Giám đốc Bảo hiểm xã hội thành phố, muốn thu hút nhiều người tham gia BHYT thì đương nhiên hình ảnh, tính ưu việt, cách thức tham gia, quyền lợi của người tham gia… phải được quảng bá rộng rãi tới công chúng. Trong các loại hình bảo hiểm, ít có loại hình nào được Đảng, Nhà nước, các nhà lãnh đạo quan tâm, ủng hộ như BHYT, vậy tại sao BHYT vẫn chịu lép vế trong khi nhiều doanh nghiệp bảo hiểm khác vẫn ăn nên làm ra? Nguyên nhân là do BHYT chưa được tiếp thị, quảng bá rộng rãi tới người dân. |
Theo lộ trình, năm 2014, BHYT bắt buộc toàn dân sẽ được áp dụng. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm. Trong đó, những doanh nghiệp này áp dụng chi trả trực tiếp cho người tham gia bảo hiểm khi bị tai nạn giao thông, điều trị nội trú, trợ cấp tử vong…Phương thức tham gia bảo hiểm đa dạng phù hợp với từng loại đối tượng khách hàng. Khâu chăm sóc, tư vấn, thu hút khách hàng được thực hiện tận tình, chu đáo. Với BHYT, việc thanh toán phải thông qua hệ thống bệnh viện, trung tâm y tế; người bệnh phải lấy giấy xác nhận mang đến cơ quan BHYT; khâu quảng bá thương hiệu tới người dân còn nhiều hạn chế. Mặc dù còn khó khăn nhưng với những thuận lợi và ý nghĩa tương thân tương ái cao đẹp trong cộng đồng, BHYT không nên để "thua trên sân nhà". Để người dân hiểu lợi ích và tham gia BHYT, rất cần sự quảng bá rộng rãi, giúp họ thấy rằng tham gia BHYT là tạo điều kiện thực hiện công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Thanh Thủy