Ngành tôm Việt Nam hướng đến tăng trưởng chất lượng, nâng cao sức cạnh tranh

Ngành tôm Việt Nam hướng đến tăng trưởng chất lượng, nâng cao sức cạnh tranh
Mô hình nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao tại Cà Mau, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm phục vụ xuất khẩu (Ảnh: T.N).

Trước áp lực cạnh tranh và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, ngành tôm Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng làm trọng tâm. Đây là định hướng xuyên suốt được đặt ra tại Hội nghị tổng kết phát triển ngành tôm nước lợ năm 2026, triển khai kế hoạch sản xuất năm 2027 tại Cà Mau.

Chiều 21/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị tổng kết phát triển ngành tôm nước lợ năm 2026, triển khai kế hoạch sản xuất năm 2027. Hội nghị xác định yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam.

Đại diện các Bộ, ngành, lãnh đạo địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi tôm tham dự Hội nghị tổng kết phát triển ngành tôm nước lợ năm 2026, triển khai kế hoạch sản xuất năm 2027 (Ảnh: T.N).
Đại diện các Bộ, ngành, lãnh đạo địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi tôm tham dự Hội nghị tổng kết phát triển ngành tôm nước lợ năm 2026, triển khai kế hoạch sản xuất năm 2027 (Ảnh: T.N).

Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; ông Hồ Thanh Thủy - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, cùng đại diện các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và người nuôi tôm.

Ngành tôm duy trì đà tăng trưởng, đối mặt nhiều áp lực cạnh tranh

Báo cáo tại Hội nghị, TS. Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết năm 2026, ngành tôm nước lợ tiếp tục tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế gay gắt, chi phí đầu vào cao và dịch bệnh diễn biến phức tạp.

Theo tổng hợp từ 20 tỉnh, thành phố, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 759.566ha, tăng 0,6% so với năm 2025 và vượt 1,3% kế hoạch. Trong đó, diện tích nuôi tôm sú đạt 637.410ha, tăng 1,5%. Sản lượng ước đạt 1,469 triệu tấn, tăng 4,5% và vượt 4,9% kế hoạch. Sản lượng tăng nhanh hơn diện tích cho thấy năng suất nuôi tiếp tục được cải thiện.

Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là vùng nuôi chủ lực, với 711.152ha, chiếm 93,6% diện tích nuôi tôm nước lợ cả nước.

Về xuất khẩu, theo VASEP, trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt khoảng 4,22 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ. Trung Quốc và Hong Kong (Trung Quốc) dẫn đầu về tăng trưởng, đạt 1,421 tỷ USD, tăng 30,1%; Nhật Bản đạt 503,4 triệu USD, tăng 7,6%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 19,5%, còn 563,1 triệu USD.

Những kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò chủ lực của ngành tôm trong sản xuất và xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, biến động thị trường, áp lực chi phí và các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc đòi hỏi ngành hàng phải đổi mới mạnh mẽ để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao giá trị ngành tôm

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị (Ảnh: T.N).
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị (Ảnh: T.N).

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đánh giá ngành tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực của thủy sản Việt Nam, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu và tạo sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt nhiều khó khăn như giá thành sản xuất cao, chất lượng con giống chưa đồng đều, hạ tầng vùng nuôi thiếu đồng bộ, dịch bệnh và ô nhiễm môi trường; sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi thiếu bền vững, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số còn hạn chế.

Giai đoạn 2026-2030, ông Võ Văn Hưng yêu cầu ngành tôm chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; tập trung giảm chi phí, nâng thu nhập người nuôi và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, sản phẩm tôm Việt Nam.

Để thực hiện mục tiêu, cần tháo gỡ các điểm nghẽn về con giống, khoa học công nghệ, hạ tầng; tổ chức lại sản xuất, củng cố liên kết chuỗi, tăng cường kiểm soát chất lượng, môi trường và chủ động phòng chống dịch bệnh, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, phát triển vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu; nhân rộng mô hình tôm – rừng, tôm – lúa gắn với bảo vệ hệ sinh thái và phát triển bền vững.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh việc cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW, phát huy vai trò doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, tổ chức sản xuất và mở rộng thị trường.

Đối với Cà Mau sau hợp nhất với Bạc Liêu, địa phương cần phát huy lợi thế, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp tôm hiện đại, kết hợp nuôi sinh thái, nuôi công nghệ cao với chế biến, xuất khẩu; tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và nâng tầm thương hiệu tôm Việt Nam.

Hướng đến trung tâm công nghiệp tôm hiện đại

Ông Hồ Thanh Thủy - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, khẳng định quyết tâm phát triển ngành tôm theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững (Ảnh: T.N).
Ông Hồ Thanh Thủy - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, khẳng định quyết tâm phát triển ngành tôm theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững (Ảnh: T.N).

Tiếp thu định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Hồ Thanh Thủy - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau khẳng định, tôm là ngành kinh tế chủ lực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, xuất khẩu và tạo sinh kế cho hàng trăm nghìn hộ dân trên địa bàn tỉnh.

Với lợi thế ba mặt giáp biển, hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú, diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước cùng hệ thống doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu phát triển, Cà Mau có nhiều tiềm năng phát triển các mô hình nuôi tôm sinh thái, quảng canh cải tiến, thâm canh và công nghệ cao. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ; vùng nuôi đạt chuẩn, liên kết chuỗi chưa nhiều. Chất lượng con giống, tỷ lệ nuôi thành công, kiểm soát dịch bệnh và môi trường còn hạn chế; giá thành sản xuất cao ảnh hưởng đến sức cạnh tranh.

Trước thực tế đó, tỉnh xác định phát triển ngành tôm theo hướng hiện đại, sinh thái, hiệu quả và bền vững, từng bước trở thành trung tâm lớn của cả nước về sản xuất, chế biến và xuất khẩu tôm có giá trị gia tăng cao.

Trọng tâm thời gian tới là tổ chức lại sản xuất theo lợi thế từng vùng sinh thái, hình thành vùng nuôi tập trung đạt chuẩn; củng cố vai trò hợp tác xã, tăng cường liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nguồn giống chất lượng cao, công nghệ nuôi tuần hoàn, kiểm soát môi trường và dịch bệnh nhằm giảm chi phí, nâng tỷ lệ nuôi thành công.

Ở khâu chế biến, tỉnh chú trọng phát triển công nghiệp chế biến sâu, xây dựng thương hiệu tôm Cà Mau, mở rộng thị trường xuất khẩu gắn với bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu.

Tôm Cà Mau – mặt hàng thủy sản chủ lực, đóng góp tích cực vào kim ngạch xuất khẩu của tỉnh (Ảnh: T.N).
Tôm Cà Mau – mặt hàng thủy sản chủ lực, đóng góp tích cực vào kim ngạch xuất khẩu của tỉnh (Ảnh: T.N).

Năm 2027 được xác định là thời điểm quan trọng để tạo chuyển biến trong cơ cấu lại ngành tôm, tập trung nâng cao chất lượng vùng nuôi, mở rộng liên kết chuỗi, cải thiện chất lượng con giống, giảm giá thành và tăng thu nhập cho người dân.

Ông Hồ Thanh Thủy nhấn mạnh, mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô, gia tăng sản lượng mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh; bảo đảm người nuôi có thu nhập tốt hơn, doanh nghiệp phát triển ổn định và môi trường sinh thái được bảo vệ. Tỉnh mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển giao công nghệ, phát triển vùng nuôi, mở rộng thị trường.

Với lợi thế tự nhiên và hệ sinh thái rừng – biển đặc trưng, Cà Mau hướng đến khẳng định vị thế ngành tôm bằng chất lượng, giá trị và thương hiệu, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và củng cố vị thế tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trọng Nghĩa