Ngành thép trước thách thức đổi mới công nghệ

Tiêu thụ năng lượng lớn

Ông Trần Ngọc Quỳnh, Phó giám đốc Công ty Điện lực Hải Phòng cho biết, tiêu thụ điện của các doanh nghiệp sản xuất thép chiếm khoảng 15-20% tổng sản lượng điện toàn thành phố. Riêng trong quý 1 năm nay do có tháng nghỉ Tết, có doanh nghiệp nghỉ bảo dưỡng máy móc, mức tiêu thụ điện là 15%, nếu các doanh nghiệp chạy hết công suất, mức tiêu thụ điện có thể lên đến 20%. Đó là một con số khá lớn khi mức tiêu thụ chung của hai ngành thép và xi-măng cả nước chỉ chiếm hơn 10% tổng sản lượng điện. Điều này có nguyên nhân do Hải Phòng là “trung tâm thép” của khu vực phía Bắc. Song yếu tố công nghệ cũng rất quan trọng đối với việc tiêu thụ điện. Nhiều doanh nghiệp mới đầu tư dây chuyền, công nghệ Trung Quốc hoặc công  nghệ cũ, thiết bị lạc hậu, không đồng bộ đều tiêu tốn nhiều năng lượng. Trước tình hình giá điện tăng cao, hầu hết doanh nghiệp sản xuất thép như Vinausteel, SSE, VSC-POSCO, Đình Vũ...đều cố gắng tìm ra các giải pháp tiết kiệm năng lượng, chủ yếu mới ở các bộ phận chiếu sáng, đổi giờ, ngày sản xuất vào những giờ thấp điểm, cải tiến một số thiết bị phụ trợ, nâng công suất thiết bị...

Mới đây, Bộ Công Thương đề nghị Hiệp hội Thép Việt Nam, Hiệp hội Xi măng Việt Nam, Tổng công ty Thép Việt Nam, Tổng công ty Xi măng Việt Nam thông báo cho các đơn vị thành viên về những khó khăn trong việc cung cấp điện năm 2011, từ đó, sớm có giải pháp cải tiến công nghệ, thiết bị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng điện năng của các đơn vị sản xuất; xây dựng kế hoạch sản xuất, sửa chữa hợp lý để giảm thiểu sử dụng điện năng trong các tháng mùa khô (đặc biệt từ tháng 3 đến tháng 6) năm nay. Mặt khác, Bộ yêu cầu các đơn vị xây dựng phương án tận thu nguồn năng lượng phát thải để phục vụ lại sản xuất.

Tổng công ty Điện lực Việt Nam phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp sản xuất thép, xi măng thống nhất kế hoạch cung cấp điện năm 2011. Trường hợp phải tiết giảm điện, ưu tiên cung cấp điện cho các nhà máy sản xuất thép và xi măng có hiệu suất sử dụng điện cao, có trong quy hoạch phát triển. Một lần nữa, các doanh nghiệp sản xuất thép đang phải đối mặt với vấn đề tiếp tục đổi mới dây chuyền, công nghệ và cơ cấu lại sản xuất.

Dây chuyền sản xuất thép thanh tại Công ty liên doanh thép Việt – Úc.

Đổi mới theo hướng nào?

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, một số doanh nghiệp chuyên sản xuất thép cán, có tiềm lực về tài chính phải tính đến chuyện đầu tư thêm các dây chuyền sản xuất phôi hoặc gang lỏng nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm và tận dụng nguồn năng lượng. Công ty CP Thép Đình Vũ đầu tư xây dựng lò luyện gang lỏng, nếu đi vào hoạt động, gang lỏng luyện xong chuyển sang nấu phôi có thể tiết kiệm khá lớn năng lượng sản xuất phôi thép. Công ty thép Việt- Úc Vinausteel đầu tư thêm nhà máy sản xuất phôi. Thép SSE mua lại phần lớn cổ phần của phôi thép Đình Vũ. Thép Vạn Lợi đầu tư cả dây chuyền cán thép lẫn sản xuất phôi...Thép HPS đầu tư thêm khu liên hợp sản xuất thép tại KCN Nam Cầu Kiền. Do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và thời điểm kinh doanh chưa thuận lợi, nhiều dự án chậm i tiến độ hoặc doanh nghiệp chưa muốn đưa vào sản xuất.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có tiềm lực tài chính để đầu tư thêm dây chuyền sản xuất. Hơn nữa, nếu càng phát triển ngành sản xuất thép, nhất là sản xuất phôi thép và luyện gang, tình trạng ô nhiễm môi trường do các doanh nghiệp sản xuất thép phát thải ra càng lớn. Mặt khác, việc đầu tư mới chưa hẳn là đổi mới được các thiết bị, công nghệ cũ. Có doanh nghiệp đầu tư mới nhưng vẫn là dây chuyền, thiết bị Trung Quốc lạc hậu, bởi giá thành đầu tư thấp. Ngành chức năng cần rà soát, kiểm tra chặt chẽ không để việc đầu tư tràn lan, không theo quy hoạch, đầu tư thiết bị, công nghệ không phù hợp với trình độ thế giới, tránh để thành phố trở thành “bãi rác công nghệ” thép của thế giới.

Mai Hương