Ngành nước Thành phố Hồ Chí Minh chủ động ứng phó El Nino từ sớm, từ xa

Nguy cơ El Nino gây thiếu nước trong năm 2026-2027 được đánh giá ở mức rất cao, đặc biệt tại các lưu vực sông khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) đã xây dựng các kịch bản về tác động của El Nino, qua đó chủ động triển khai giải pháp ứng phó, bảo đảm an toàn, an ninh nguồn nước cho khu vực.

Chủ động giám sát chất lượng nguồn nước thô

Ông Trần Kim Thạch, Giám đốc Quản lý chất lượng nước Sawaco cho biết, để tăng cường giám sát chất lượng nguồn nước thô, dự kiến trong tháng 11/2026, Sawaco sẽ phối hợp với Cục Cấp nước Singapore lắp đặt thử nghiệm thiết bị giám sát tảo liên tục tại họng thu nước thô.

Việc thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng hình thành tảo, từ đó có giải pháp ứng phó kịp thời. Qua đó, công tác giám sát chất lượng nước thô trực tuyến sẽ được tăng cường, trong đó tập trung theo dõi diễn biến độ mặn, kết hợp với các kịch bản dữ liệu thủy văn để kịp thời nhận biết tác động đến nguồn nước thô.

Bên cạnh đó, Sawaco sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vận hành hồ chứa nước đầu nguồn, gồm Công ty Thủy điện Trị An đối với dòng sông Đồng Nai và Công ty Thủy lợi miền Nam đối với sông Sài Gòn. Mục tiêu là theo dõi, phối hợp vận hành tài nguyên nước trên lưu vực hệ thống sông Đồng Nai theo hướng tiết kiệm, bảo đảm sử dụng nguồn nước phù hợp với nhiều mục tiêu.

Các nhà máy nước cũng triển khai công tác bảo trì, bảo dưỡng nhằm bảo đảm thiết bị vận hành ổn định. Đồng thời, đơn vị tăng cường công tác chứa nước sạch, trong đó nâng công suất các bể chứa nước sạch.

Ông Thạch cho biết thêm, cùng với những giải pháp trên, Sawaco còn xây dựng các kịch bản điều tiết mạng lưới khác nhau. Trong đó có phương án nhà máy nước Tân Hiệp phải ngưng lấy nước thô trong một khoảng thời gian nhất định; đồng thời phối hợp tuyên truyền để khách hàng sử dụng nước hợp lý.

Nhiều yếu tố tác động đến nguồn nước mùa khô năm 2027

Theo đánh giá, El Nino nhìn chung sẽ làm giảm các cơn bão nhiệt đới hoặc áp thấp nhiệt đới tác động đến lãnh thổ Việt Nam nói chung và khu vực Đông Nam Bộ nói riêng. Tuy nhiên, vẫn có khả năng xuất hiện những trận mưa cực đoan với lượng mưa lớn.

Theo công bố của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ngày 24/4, năm 2026 là kỳ El Nino có cường độ lớn, dự báo kéo dài đến tháng 2/2027. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, các tổ chức khí tượng nhận định khả năng hiện tượng này kéo dài đến hết mùa hè năm 2027. Ngày 15/5, Tổ chức Khí tượng Hoa Kỳ (NOAA) cũng công bố nhận định El Nino năm 2026 là năm El Nino siêu mạnh (strong El Nino).

Còn theo Đài Khí tượng Thủy văn Quốc gia, chu kỳ El Nino được dự báo tác động đến Việt Nam từ tháng 7/2026 và kéo dài đến tháng 2/2027.

Đánh giá tác động đến hoạt động cung cấp nước sạch tại Sawaco, Phòng Quản lý chất lượng nước cho biết, nhu cầu sử dụng nước của khách hàng trong mùa khô năm 2027 có khả năng tăng mạnh dưới tác động của hiện tượng El Nino. Nhu cầu sử dụng nước cũng chịu tác động từ các dự án trọng điểm mà Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai, như khu vực Cần Giờ.

Trong khi đó, tài nguyên nước trên lưu vực hệ thống sông Đồng Nai có thể giảm mạnh do mùa mưa năm 2026 đến trễ, kết thúc sớm và tổng lượng mưa giảm so với trung bình các năm. Từ đó, có thể xảy ra tình trạng xung đột về các mục đích sử dụng nguồn nước trên lưu vực hệ thống sông Đồng Nai.

Ngoài ra, ngành nước Thành phố Hồ Chí Minh cũng tính đến khả năng ô nhiễm nguồn nước gia tăng do lưu lượng dòng chảy thấp, dẫn đến khả năng tự làm sạch của các dòng sông giảm. Nhiệt độ tăng cao cũng có thể làm xuất hiện tảo, qua đó làm tăng nguy cơ ô nhiễm hữu cơ khi tảo chết và phân hủy. Đây cũng là một trong những kịch bản được ngành nước Thành phố Hồ Chí Minh tính đến.

Tăng cường công nghệ, hướng tới hệ thống cấp nước thông minh

Để bảo đảm an toàn nguồn nước, trong thời gian qua, các nhà máy nước của Sawaco đã áp dụng chuỗi công nghệ xử lý hiện đại gồm tiền oxy hóa, keo tụ - tạo bông, lắng - lọc và cuối cùng là khử trùng bằng clo trước khi đưa vào mạng lưới cấp nước.

Song song với đó, Sawaco đang triển khai số hóa toàn bộ chuỗi vận hành, từ sản xuất, điều độ, phân phối đến giám sát thất thoát nước.

Cơ sở dữ liệu dùng chung được xây dựng sẽ cho phép phân tích, dự báo chất lượng nước theo thời gian thực, hướng tới mô hình “hệ thống cấp nước thông minh”. Qua đó, nâng cao mức độ an toàn, chủ động trong bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang phát triển mạnh mẽ.

Bảo đảm nguồn nước sạch cho người dân không chỉ là một dịch vụ công thiết yếu mà còn là một trong những trụ cột của an ninh đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ô nhiễm thượng nguồn gia tăng và tốc độ đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, việc bảo vệ nguồn nước thô, đầu tư công nghệ xử lý tiên tiến, mở rộng mạng lưới cấp nước đến từng hộ dân là nhiệm vụ cấp thiết, liên tục và lâu dài.