Ngăn ngừa hành vi tiêu cực trong học sinh

Những năm gần đây, hiện tượng học sinh tự tử có chiều hướng gia tăng. Các nghiên cứu khoa học tâm lý giáo dục cho thấy, có mấy nhóm nguyên nhân cơ bản về sinh học, tâm lý và xã hội. Trong đó,  nguyên nhân về tâm lý và xã hội phổ biến hơn cả.                       

Hành vi tiêu cực

Không làm bài tập, bị thầy giáo phê bình trước lớp, một học sinh THPT ở Hải Phòng đã tìm đến cái chết, để lại nỗi đau cho gia đình và xã hội.

Trước đó, mùa thi đại học năm 2010, một học sinh giỏi ở miền Trung sau khi ra khỏi phòng thi đã tự vẫn. Lý do chỉ vì bài làm của em không được như mong muốn. Đây là hai trong số những trường hợp học sinh tự tử thời gian gần đây.  

Nguyên nhân khiến học sinh tự tử?

Phân tích, xem xét các trường hợp học sinh tự tử, các nhà tâm lý giáo dục cho rằng, trong các nguyên nhân về sinh học, tâm lý và xã hội, nguyên nhân về tâm lý và xã hội phổ biến hơn. Đó là những nguyên nhân từ phía gia đình, nhà trường và xã hội.  

Gia đình không hạnh phúc: Trong bất cứ xã hội nào, gia đình là mái ấm chở che, vun đắp tình yêu thương cho mỗi con người, nhất là với trẻ em. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng đáp ứng các yêu cầu này. Thực tế, có những gia đình không phải là “mảnh đất” tốt nuôi dưỡng, hình thành nhân cách cao đẹp cho trẻ em, mà ngược lại, có những ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, hành vi của trẻ em. Đó là những gia đình không hạnh phúc do cha mẹ bất hòa, mâu thuẫn, bạo hành, ly hôn, hoặc là các gia đình có cha mẹ coi thường luật pháp, vi phạm pháp luật. Sống trong những gia đình này, đứa trẻ không nhận được tình yêu thương, chăm sóc đầy đủ, tâm lý phát triển không bình thường. Đứa trẻ  dễ buồn chán, lo âu, cô đơn, tự kỷ hoặc trở nên bướng bỉnh, côn đồ, mầm mống của tội phạm sau này.

Sức ép trong học tập: Ở nhà trường, việc học tập ngày càng quá tải với mỗi học sinh. Học sinh từ bậc tiểu học đã học thêm, chạy đua vào trường “điểm”, lớp “chọn”. Mục tiêu giáo dục toàn diện chưa đạt yêu cầu khi nhà trường chỉ chú trọng nhồi nhét kiến thức, chưa quan tâm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Đó là chưa kể những áp lực từ phía cha mẹ, gia đình. Không ít gia đình ép con học tập căng thẳng, muốn con mình là “số 1”, là thần đồng, phải đỗ đạt cao.

Ngoài những nguyên nhân trên, ảnh hưởng của tệ nạn xã hội, tình trạng bạo lực trong gia đình và ngoài xã hội, ảnh hưởng của trò chơi trực tuyến (game online)...cũng là những tác nhân làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm, hành vi của học sinh, dẫn đến hành vi tiêu cực.

Ngăn ngừa học sinh tự tử như thế nào?

Đây là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội. Để trẻ phát triển lành mạnh về thể chất và tinh thần, gia đình phải hoà thuận, hạnh phúc, quan tâm, yêu thương con trẻ. Cha mẹ không nên gây sức ép về học tập, tránh để trẻ rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi, sợ hãi, mặc cảm. Trường hợp trẻ học chưa giỏi, làm bài không tốt, kết quả thi cử, tổng kết chưa như mong muốn, cha mẹ tránh phê phán, đánh đập, chửi mắng, mà hãy cảm thông, chia sẻ, an ủi để trẻ không có suy nghĩ bi quan, dại dột.

Đối với ngành giáo dục và các trường học, cần giảm tải chương trình học, thực hiện giáo dục toàn diện,  giáo dục kiến thức đi đôi với giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Nhà trường phải là nơi ươm mầm, phát triển tình cảm thầy, trò, bạn bè, có nhiều họat động ngoại khóa bổ ích, phát huy được tính tích cực của học sinh. Giáo viên chủ nhiệm không chỉ giỏi về trình độ chuyên môn mà còn giỏi về nắm bắt tâm lý học sinh, ứng xử sư phạm đúng mực, xứng đáng là “khuôn vàng, thước ngọc” để học sinh noi theo.

Việc kiểm soát game online, phòng chống tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình, văn hóa phẩm độc hại... cần được toàn xã hội quan tâm. Làm tốt những việc này, học sinh sẽ được bảo vệ.

Sự sống là thứ quý giá nhất với mỗi con người. Vì vậy, mỗi người hãy nâng cao kỹ năng sống, rèn ý chí và có giải pháp tốt nhất giải quyết những bế tắc, thất bại trong cuộc sống, không nên có những hành động tiêu cực như trường hợp em D,  để lại nỗi đau quá lớn cho gia đình và xã hội.

Minh Anh