Ngân hàng thừa vốn, doanh nghiệp thiếu vốn

Tiền dư…gửi về hội sở

Theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), từ ngày 5-11, một loạt mức lãi suất bằng VNĐ tiếp tục giảm 1-1,5%/năm. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng cũng giảm  1% (VNĐ) và 2% (ngoại tệ). Hiện nay, các ngân hàng thương mại dư thừa lượng vốn khả dụng lên đến hơn 50.000 tỷ đồng; với quyết định trên của NHNN, sẽ được giảm khoản nộp dự trữ bắt buộc khoảng 10.000- 12.000 tỷ đồng. Ngoài ra, các ngân hàng còn được thanh toán trước hạn hơn 20.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, tín phiếu bắt buộc mua trước đây khi thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ. Tính chung, tổng lượng vốn dư của các ngân hàng có thể lên tới 80.000- 90.000 tỷ đồng.

Tại Hải Phòng, trừ một số chi nhánh ngân hàng như BIDV, Agribank… có dư nợ tín dụng khá lớn, chiếm 76- 83% tổng vốn huy động, nhiều chi nhánh ngân hàng chỉ cho vay 40-50% lượng vốn huy động được. Đơn cử, chi nhánh Maritimebank cho vay 600/1.600 tỷ đồng; chi nhánh Eximbank cho vay 150/320 tỷ đồng; Sacombank cũng cho vay rất thấp và hầu như không tăng trưởng dư nợ tín dụng trong mấy tháng qua…Theo lãnh đạo một số chi nhánh ngân hàng, để bảo đảm an toàn đồng vốn, lựa chọn giải pháp, nguồn vốn dư sau khi cho vay, dự trữ bắt buộc và để lại thanh toán cho các khách hàng đến hạn rút tiền, đều gửi về hội sở (Ngân hàng mẹ) để cho vay liên ngân hàng hoặc các giải pháp kinh doanh khác của hội sở. Chi nhánh vẫn được hưởng lãi suất cao hơn lãi suất huy động vốn. Vẫn biết đây là giải pháp không năng động nhưng các ngân hàng, đặc biệt là chi nhánh, không muốn mạo hiểm cho vay nhiều vì sợ mất vốn.

Doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn

Ngay sau khi NHNN có quyết định, nhiều ngân hàng triển khai ngay việc điều chỉnh giảm 1 - 1,5% lãi suất cho vay bằng VNĐ. Trong đó, Ngân hàng Nông nghiệp - PTNT Việt Nam áp dụng lãi suất cho vay bằng VNĐ với các đối tượng ưu tiên theo chính sách khách hàng của mình 15-16%/năm, đặc biệt cho vay hộ sản xuất ở địa bàn nông thôn là 15,5%/năm, cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa 15,9%/năm; Ngân hàng BIDV áp dụng lãi suất cho vay bằng VNĐ với khách hàng lĩnh vực xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu... từ 15-16%/năm. Viettinbank có mức lãi suất cho vay thấp nhất là 15,5%/năm…

Song, các mức lãi suất trên vẫn cao so với mặt bằng chung của khu vực và tình hình kinh tế-tài chính thế giới. Đó là chưa kể, nhiều doanh nghiệp vẫn phải vay vốn với lãi suất  tới mức trần là 18%. Các khách hàng vay theo những hợp đồng cũ vẫn phải chịu lãi suất cao và chưa thể điều chỉnh ngay, bởi trước đó, ngân hàng phải huy động vốn với lãi suất cao. Với lãi suất đó, doanh nghiệp được vay vốn phải bảo đảm lợi nhuận ít nhất hơn 20% mới trả được nợ ngân hàng. Trong khi đó, tình trạng khủng hoảng tài chính trên thế giới ảnh hưởng tới giá cả các mặt hàng và sức chi tiêu của người dân. Nhiều mặt hàng xây dựng như sắt, thép liên tục giảm giá và tồn đọng không tiêu thụ được. Các mặt hàng: vàng, xăng dầu, nông sản thực phẩm, hàng hoá thiết yếu khác cũng giảm giá mạnh. Nhiều doanh nghiệp chỉ sản xuất cầm chừng, có doanh nghiệp thua lỗ lớn: thậm chí phải phá sản.

Nếu vì sợ tổn thất vốn mà không dám đẩy mạnh cho vay, nhiều ngân hàng cũng có thể gặp rủi ro, thua lỗ, có khi nguy cơ còn lớn hơn việc cho vay. Do vậy, đây là bài toán mà các NHTM sẽ phải tính toán để tiếp tục hạ lãi suất cho vay và đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp trong thời gian tới, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cho chính mình.

Mai Hương