Ngăn chặn tình trạng lao động trẻ em

Cuối tháng 3 - 2011,  Sở LĐ-TB và XH Hà Nội công bố kết quả điều tra thu thập các thông tin cơ bản về trẻ em tham gia lao động nặng nhọc, độc hại nguy hiểm (NNĐHNH) trên địa bàn 2 xã Nhị Khê, Hiền Giang (huyện Thường Tín) và phường Phúc Xá (quận Ba Đình).

Theo kết quả điều tra cho thấy, lao động trẻ em trong các cơ sở chủ yếu là lao động làm công ăn lương (72,2%) và lao động người nhà không được trả công (14,8%), không có trẻ em làm công tác quản lý, số còn lại là lao động trẻ em học nghề. 2/3 số lao động trẻ em làm việc tại các cơ sở sản xuất kinh doanh trong mẫu điều tra làm việc trong điều kiện có yếu tố NNĐHNH.

Một lớp học cho trẻ em đường phố

Số này chủ yếu là lao động từ 15 tuổi trở lên. Về mức thu nhập: nhóm tuổi từ 15 - 17 có mức thu nhập bình quân tháng cao nhất là trên 700.000 đồng/tháng; nhóm 12 - 14 tuổi chỉ bằng khoảng 75% của nhóm 15-17 tuổi; nhóm 5-11 tuổi có mức thu nhập chỉ bằng 30% của nhóm 15 - 17 tuổi. Kết quả điều tra cũng chỉ ra rằng, phần lớn trẻ em phải làm việc trong điều kiện không bảo đảm, tư thế gò bó, môi trường có nồng độ bụi, tiếng ồn cao; khoảng 4% phải tiếp xúc với máy móc dễ gây tai nạn, hóa chất độc hại và mang vác các vật nặng.
Cách đây 2 năm, Sở LĐTB và XH khởi động lại đề án "Giải quyết vấn đề trẻ em phải lao động độc hại, nặng nhọc trên địa bàn Hà Nội" sau một thời gian gián đoạn. Tuy nhiên, cho tới thời điểm này, đề án vẫn chưa phát huy được hiệu quả như mong đợi.
Kết quả điều tra của Đại học Quốc gia Hà Nội từ năm 2009 cho thấy, lao động trẻ em trong các cơ sở dịch vụ ăn uống là loại hình thu hút đông trẻ em. Làm việc 9 - 11 giờ/ngày, trẻ được nuôi ăn và thu nhập bình quân 300.000 đồng/tháng. Trẻ em còn làm việc trong các cơ sở dịch vụ giải trí, vui chơi; trong các cơ sở sản xuất, gia công gốm sứ, xây dựng (phụ hồ), trong các làng nghề. Điều kiện làm việc của trẻ thường khó khăn, ngoài giúp việc gia đình, lao động các dạng khác phải thuê nhà trọ, sinh hoạt với mức tiết kiệm tối đa. Độ tuổi trẻ em lao động trong gia đình từ 9 - 14 tuổi là 13,75%, 15 - 18 tuổi là 86,25%, trong đó có 73,56% số trẻ em biết chữ (bậc học trung bình là lớp 6 - chiếm 96,03%), chủ yếu đến từ vùng nông thôn nghèo khó. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lao động trẻ em phải lao động sớm do kinh tế khó khăn. Đối với trẻ lao động sớm thường chịu nhiều hậu quả như tai nạn lao động, suy dinh dưỡng, bị khủng hoảng về tinh thần, dễ bị tha hoá về đạo đức, lối sống hay sa vào các tệ nạn xã hội hoặc trộm cắp, gây tổn thất cho gia đình. Theo lãnh đạo Phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Sở LĐTB và XH Hà Nội), số trẻ em phải lao động sớm ở Hà Nội chủ yếu là ở các tỉnh khác đến.
Để thực hiện các mục tiêu nêu trên không dễ trong bối cảnh điều kiện kinh tế của nhiều vùng quê còn rất khó khăn hiện nay. Tình trạng lao động trẻ em tồn tại và thậm chí có xu hướng gia tăng, khi sự chênh lệch mức sống giữa thành thị và nông thôn, giữa người giàu và người nghèo ngày càng lớn
Đại diện Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội cho biết, điều quan trọng nhất để ngăn chặn tình trạng lao động trẻ em di cư ngày một nhiều ra các đô thị lớn là tạo việc làm cho bố mẹ các em tại từng gia đình. Đẩy mạnh các chương trình việc làm và xoá đói, giảm nghèo tại các địa phương là một trong những cách căn bản để các em không phải bỏ học sớm ra thành phố tìm việc làm. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh chương trình hồi hương cho trẻ em lang thang, với các biện pháp hỗ trợ cụ thể đối với những gia đình có trẻ em lang thang, nhằm tạo điều kiện cho cha mẹ các em có việc làm, thu nhập ổn định, bảo đảm cho các em được đến trường.
Trở lại với kết quả khảo sát cụ thể ở trên, đại diện Sở LĐ-TB và XH Hà Nội cho biết, từ các phát hiện của báo cáo khảo sát cơ bản về hiện trạng lao động trẻ em tại 2 quận, huyện, Sở sẽ tập trung đưa ra các khuyến nghị và xây dựng chương trình hành động về xóa bỏ lao động trẻ em tại Hà Nội.

 Khánh Hà