Nga và Hoa Kỳ tập trung nỗ lực vươn tới sao Hỏa

Sao Hỏa đang trở thành mục tiêu hiện thực đối với các cường quốc vũ trụ. Cuối năm 2011, thiết bị Fobos-Grunt của Nga sẽ khởi hành với nhiệm vụ đưa về Trái đất mẫu đất vệ tinh sao Hỏa. Cuối tháng Tư này, tại Matxcova bắt đầu cuộc thử nghiệm Mars-500, mô phỏng điều kiện thám hiểm của con người lên hành tinh. Chuyến bay sao Hỏa cũng nằm trong kế hoạch của Mỹ, được Tổng thống Barack Obama xác nhận khi mới đây ông nêu những mục tiêu ưu tiên trong lĩnh vực vũ trụ. Thập niên thứ 2 của thế kỷ này, người Mỹ sẽ bay tới một trong các tiểu hành tinh, còn giữa những năm 2030 thì tới sao Hỏa.

Chỉ vừa 2 tháng trước, ông Obama đã công bố những mục cơ bản trong chiến lược vũ trụ. Trong bối cảnh ngân sách thâm hụt trầm trọng, Hoa Kỳ đề ra phương hướng hủy bỏ chương trình Constellation (Chòm sao), vốn là đứa con tinh thần của cựu Tổng thống George W. Bush. Chương trình bao gồm việc dùng các tàu vũ trụ Orion với tên lửa Ares thực hiện những chuyến bay tới Mặt trăng và sau đó đến sao Hỏa.. Orion có nhiệm vụ thay thế các tàu con thoi đã cũ, vào mùa thu này sẽ neo đậu vĩnh viễn.

Thế nhưng giờ đây, dường như Tổng thống Hoa Kỳ không giữ lời mà đã nghĩ lại. Ông thông báo, một phần của Constellation vẫn sẽ được duy trì: đó là việc nghiên cứu chế tạo tầu Orion. Tuy nhiên, yêu cầu sản phẩm được đơn giản hóa, Orion sẽ chỉ là một phương tiện phục vụ sơ tán khẩn cấp các phi hành gia từ ISS.

Chuyên gia về vũ trụ của Nga Igor Afanasyev cho rằng ông Obama không thể làm khác:

“Vấn đề tác động là các yếu tố chính trị. Qua những cuộc vận động hành lang, có những giới thiên về tên lửa vũ trụ đã tỏ ra bất bình với quyết định đóng cửa Constellation. Họ cho rằng đó là động thái sai lầm nhắm vào chính nước Mỹ, dẫn tới cắt giảm việc làm, đóng cửa nhiều xí nghiệp. Ông Obama bị o ép và buộc phải tìm cách dàn hòa, bởi vậy ông đưa ra những thay đổi nhất định trong chương trình của mình”.

Rõ ràng, người ta đã thuyết phục Tổng thống Barack Obama rằng kế hoạch của ông sẽ làm cho công tác nghiên cứu vũ trụ Mỹ dẫm chân tại chỗ trong nhiều năm. Và người dân Mỹ sẽ không tha thứ cho vị nguyên thủ về điều này, — ông Igor Afanasyev nói. "Nước Mỹ chưa quên Tổng thống Eisenhower, người đã “bỏ lỡ” vệ tinh đầu tiên của Liên Xô, làm nước Mỹ mất thế chủ đạo trong vũ trụ”.

Nhưng Tổng thống Obama vẫn từ chối các cuộc thám hiểm Mặt trăng. Thay vào đó, ông đề nghị chuyến bay tới sao Hỏa. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không đề cập đến triển vọng tham gia của các nước khác vào sứ mệnh tương lai. Trong khi ấy, giới chuyên gia khẳng định rằng, không một quốc gia nào có thể đơn độc cáng đáng dự án đầy tham vọng và tốn kém như vậy. Lãnh đạo Cơ quan vũ trụ liên bang Nga Anatoly Perminov tin rằng, yếu tố này đặc biệt thấy rõ qua thí dụ điển hình Trạm vũ trụ quốc tế ISS.

“Tương lai các dự án lớn chỉ có thể trông chờ vào sự hợp tác. Cách đây 4 năm, nếu không có Nga thì đã không còn ISS, và nảy sinh vấn đề lớn đối với ngành vũ trụ có người lái trên thế giới. Ngay cả Hoa Kỳ, quốc gia hàng đầu trong vấn đề này, cũng nhận thấy sự bảo hiểm cần thiết cho các hệ thống an toàn, bảo đảm sinh hoạt và kết nối. Ít nhất ba hệ thống này phải như nhau trên tất cả các con tàu của các nước”.

Nga và Hoa Kỳ có nhiều điểm chung trong lĩnh vực không gian vũ trụ. Người Mỹ đặt trên các tên lửa của mình RD-180 của Nga, động cơ tên lửa lỏng tốt nhất trên thế giới, đồng thời họ quan tâm đến các động cơ oxy-hydrogen tiên tiến, do các chuyên gia Nga chế tạo. 

Ông Anatoly Perminov nói tiếp: “Chúng tôi có một chương trình nghiêm túc tập trung phát triển chế tạo các thiết bị năng lượng hiện đại, với khả năng sử dụng cho những chuyến bay liên hành tinh trong tương lai. Người Mỹ đang trao đổi và muốn làm việc cùng chúng tôi trong những dự án này”.

Người đứng đầu Cơ quan vũ trụ Nga cho hay, hiện đang có kế hoạch chế tạo con tàu tổng hợp giành cho chuyến bay lên sao Hỏa, đồng thời tính đến khả năng sử dụng vào những mục đích khác, như làm việc trên quỹ đạo gần Trái đất, hoặc bay tới Mặt trăng.

Sẽ dễ dàng, an toàn và đỡ tốn phí hơn nếu thống nhất nỗ lực thực hiện chuyến bay có người lái lên sao Hỏa. Sự hợp tác chung trong nghiên cứu hành tinh đã được tiến hành. Máy dò hạt vũ trụ của Nga đang hoạt động trên thiết bị quĩ đạo Mars Odyssey của NASA. Trên xe địa hình sao Hỏa mà Hoa Kỳ có kế hoạch phóng vào năm 2011, sẽ lắp đặt thiết bị DAN của Nga với nhiệm vụ thăm dò neutron trong đất. Các nhà khoa học hy vọng dùng DAN để thu thập thông tin về lớp băng vĩnh cửu trên hành tinh Đỏ.