Nga - Nhật căng thẳng vì đảo tranh chấp

Việc Tổng thống Nga Dmitry Medvedev có mặt ở đảo Kunashiri đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ của Nhật Bản trong lúc hai bên đang tìm kiếm phát triển quan hệ song phương.

Tổng thống Dmitry Medvedev chụp ảnh cùng các giáo viên mẫu giáo trong chuyến thăm đảo Kunashiri. Ảnh: Reuters

Ngày 1-11, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã đến thăm đảo Kunashiri, một trong 4 đảo thuộc quần đảo Nam Kuril đang tranh chấp với Nhật Bản, bao gồm: Iturup, Kunashiri, Shikotan và Habomai. Hãng Reuters cho rằng, điều này sẽ làm phức tạp quan hệ Nga - Nhật trước thềm Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) do Tokyo chủ trì vào giữa tháng 11 này.

Theo Interfax, Tổng thống Medvedev trên đường từ Việt Nam trở về đã đến Yuzhno-Sakhalinsk, thủ phủ của tỉnh Sakhalin, vùng Viễn Đông của Nga, vào sáng sớm 1-11. Sau đó, chủ nhân Điện Kremlin đến Kunashiri. Ông Medvedev là Tổng thống đầu tiên của Nga thăm đảo này. Nhóm đảo tranh chấp được Mátxcơva gọi là quần đảo Nam Kuril, còn Tokyo gọi là lãnh thổ phía Bắc của mình.

Trước đó, tháng 9 vừa qua, Tổng thống Medvedev đã bày tỏ ý định đến thăm các đảo tranh chấp trên Thái Bình Dương, khu vực chỉ cách đảo Hokkaido của Nhật Bản 10km. Ông mô tả các đảo là khu vực vô cùng quan trọng đối với Nga. Song, Chính phủ Tokyo chỉ trích kế hoạch này. Thủ tướng Naoto Kan thậm chí nói rằng, ông nghĩ chuyến thăm của nhà lãnh đạo Nga có thể không thật sự diễn ra.

Sự hiện diện của Tổng thống Medvedev tại đảo Kunashiri diễn ra trong lúc căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc xung quanh vùng đảo khác sau vụ va chạm tàu cá với các tàu tuần dương. Phát biểu tại phiên họp Quốc hội ngày 1-11, Thủ tướng Naoto Kan khẳng định “vùng lãnh thổ phía Bắc” là một phần lãnh thổ của Nhật Bản và “chuyến thăm rất đáng tiếc”. Ngoại trưởng Seiji Maehara nhấn mạnh: Bất kỳ chuyến thăm nào như thế sẽ “làm tổn thương người dân Nhật Bản”. Tháng trước, vị Ngoại trưởng này cũng cho rằng, nếu Tổng thống Nga đến thăm đảo tranh chấp sẽ làm tổn hại đến quan hệ giữa hai nước.

Công bố video va chạm tàu Trung - Nhật Một nhóm gồm 30 nghị sĩ Nhật Bản hôm qua đã công bố video cho thấy chính tàu cá Trung Quốc đã va chạm với các tàu tuần dương của Tokyo vào ngày 7-9 vừa qua. Mặc dù Đảng Dân chủ Nhật Bản cầm quyền của Thủ tướng Naoto Kan không muốn công khai đoạn băng trên vì quan hệ ngoại giao giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á nhưng vấp phải phản đối của các lãnh đạo đối lập. Năm ngoái, Trung Quốc đã thay thế Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản.

Quân đội Liên Xô đã kiểm soát quần đảo Nam Kuril sau khi Nhật đầu hàng trong Thế chiến thứ II. Chính tranh chấp đã khiến Nga và Nhật không thể ký được hiệp ước hòa bình chính thức nhằm kết thúc tình trạng thù địch trong Thế chiến thứ II, đồng thời cản trở mối quan hệ song phương từ đó. Năm 2007, người dân Nhật Bản cũng phản ứng mạnh mẽ khi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đến thăm nhóm đảo tranh chấp. Hai năm sau, Mátxcơva ngụ ý sẽ nhượng lại 2 trong số 4 đảo nếu Tokyo từ bỏ tuyên bố chủ quyền của 2 đảo. Năm 2009, xuất khẩu của Nhật Bản vào Nga đạt 306,5 tỷ yen (3,8 tỷ USD), chiếm khoảng 2% so với xuất khẩu của quốc gia châu Á này vào Trung Quốc. Nhật nhập khẩu của Nga đạt 825,5 tỷ yen, chiếm 1,6% tổng nhập khẩu của Tokyo.

Theo Giáo sư Takehiko Yamamoto ở Đại học Waseda thuộc Tokyo, chuyến thăm của Tổng thống Medvedev có thể xem là dịp để khẳng định với người dân Nga về cam kết của nhà lãnh đạo này trong việc thúc đẩy phát triển ở khu vực Viễn Đông. Trong khi đó, Reuters dẫn lời các nhà phân tích khác cho rằng, chuyến thăm này nhằm thúc đẩy hình ảnh “một Tổng thống mạnh mẽ” của ông Medvedev ở nước Nga trước thềm bầu cử năm 2012.