Nét tình quê

Ấp lạnh bóng trăng rồi chết
(Lê Đạt)

1. Mặt trời ngả sát chân sương trông đỏ rỡ, con câu mái bay từ vườn về. Dáng chim mệt mỏi, ngơ ngơ.

- Mẹ kiếp. Ngày đông tháng giá, lá rụng vườn khô có gì mà kiếm ăn. Rồi xem mày kiên trì được bao lâu nữa... - Gã chửi thầm.

2. Gia đình gã mấy năm trước còn yên ấm. Vợ gã người xinh tươi hiền thục. Ma quỷ vẽ đường thế nào, gã bỏ người vợ trẻ ở nhà đi buôn. Chả biết gã buôn gì mà kinh tế phất nhanh. Có kinh tế thì nói cười đi đứng cũng khác. Khối người nhìn gã mắt tròn mắt dẹt.

Thế rồi, một hôm nhà gã có khách. Người vợ đang làm đồng được trẻ con hàng xóm gọi, hớt hải về. Khách là một thiếu nữ thành phố. Gặp không cần phân ngôi, bặm trợn thiếu nữ bảo: "Xin lỗi, dài vắn gì thì cũng nói ra mục đích. Tôi và anh ấy đã thương nhau". Người vợ mặt tái môi run, chưa biết đáp sao. Thiếu nữ tiếp: "Tôi cần người chồng, mái nhà để sinh con. Phải bao nhiêu "đô" cho chị đi khỏi nơi đây?"

Người vợ trấn tĩnh, hỏi rõ ngọn ngành. Chị lặng lẽ thu dọn đồ dùng riêng, để lại lá thư rồi đi khỏi làng.

Về thấy mất vợ, gã đau đớn tru lên. Cô "vợ" mới đỏng đảnh: "Tiếc gì. Anh sắp làm bố rồi đấy!" Gã ngồi lặng. Mấy ngày sau đã thấy gã loe xoe, số trời bày đặt. Vả lại, thời buổi hiện sinh mà sống lối duy tình cũng rách việc, thiệt thân... Nghe anh bạn buôn cứ cười nụ. Gã buồn buồn, ám ảnh vì "nụ cười" bạn bè ấy.

Không lâu sau ngày lấy vợ mới, dân làng thấy gã đi đứng, ăn nói mất dần vẻ khệnh khạng. Thì hay, tâm tính cũng là thứ dễ hoán vị, biến cải. Việc bươn trải xa gần trao sang vai người vợ mới. Gã ở nhà trông thằng cu con và sớm chiều săm sới tỉa uốn cây cảnh. Gã sinh mê chơi cây thế.

Minh họa: Đặng Tiến

Từ đấy tiền vàng trong tủ lần lượt vơi đi. Hỏi thì vợ bảo: "Góp vốn làm ăn". Gã lảu rảu: "Góp với thằng ấy, phải không?". Thị vặc, mắt lành lạnh: "Quên cái lối duy tình đi, kẻo truyền đời nghèo khổ đấy!" Duy tình bỏ đi. Bỏ đi duy tình... Gã cầm lấy chiếc kéo xén cây đi ra vườn, đầu cúi, miệng lẩm nhẩm... Những thế cây được gã chăm sóc vẫn xanh tươi và ngày một thành hình tuyệt đẹp. Vẻ tao nhã của các thế cây dường đã cho gã ý lời gì đó. Gã sống tự chủ dần lại, hành động dứt khoát hơn, thưa sự cúi đầu, loe xoe, lảu rảu, lẩm nhẩm... Gã đòi vợ không được đi buôn xa, việc cần thì gã đi. Nghĩ sao thị cũng đồng ý.

4. Gã lại tái xuất thương trường. Chỉ buồn ở nhà không người chăm sóc, cắt tỉa cây thế cành lá bung ra búa xua, chả rõ hình thù và dần chết khô cả. Đến lượt cô vợ sinh buồn, sinh bừa bộn. Nhiều lần đi xa về gặp quần áo của vợ vất khắp giường trong giường ngoài, cầu thang, salon... Nhớ chuyện sớm xưa và lời họ hàng nhắn nhủ, gã hiểu khi gã vắng nhà thị đã hẹn hò tình nhân. Có hôm hai vợ chồng vặc nhau, gã lại tru lên.

"Phải ly hôn", gã bảo vợ. Thị cười: "Trở về với văn hóa duy tình, hả?". Gã đỏ vằn mắt: "Cái kiểu sống của cô đồi bại lắm...". “Anh cũng từng phụ người đấy thôi. Hơn thế, anh để người ta nghèo, thua thiệt. Với tôi, anh không làm được như thế, đúng không?". Đòn cuối cùng này đánh gã quỵ hẳn.

5. Chiều hoang lạnh. Mặt trời chìm dưới chân sương phả lên màu ánh vàng vọ, bợt bạt. Lại một hơi cạn hết li đầy. Nhà không người can ngăn, mấy lần rượu say gã nôn thốc tháo rồi gục ngủ tại chỗ. Sáng tòe hoe con chó đen liếm mặt, cọ vai lay dậy.

Hôm nay vào ngày thứ 15, gã không cho ăn, còn con chim câu mái dường bất chấp vẫn kiên trì ấp trứng.

- Mẹ kiếp. Con người sống với nhau một nhà còn đểu như... nữa là - Gã định nói "đểu như chó" song thấy con chó đen nhìn mình âu yếm đành nín lời.

Từ hôm con câu trống chết, con câu mái ra khỏi chuồng. Gã đắc ý: "Chắc đi kiếm ăn, kiếm bạn tình rồi...". Sang ngày thứ 17 rồi 18... Gã sốt ruột ra chuồng chim, nghiêng mình nhìn vào, trong tổ nổi một đống mối xông hình con chim. Gã run run chạm tay, đống mối tan rữa, bộ xương lông tã lộ ra. Gã sững lặng, mắt tròn ve, miệng há hốc...

Con chim mái đã chết trong tư thế nằm ấp trứng.

Hai quả trứng chim vẫn còn nguyên vẹn, vỏ trứng vẫn trắng hồng.