Nên lùi thời hạn tính thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán

Nhà đầu tư bị lỗ quá nhiều

So với thời điểm cuối năm 2007 và đầu năm 2008, nhà đầu tư bị lỗ quá nhiều. Hầu hết các cổ phiếu nắm giữ đều bị mất 50- 80% giá trị. Trong khi thị trường chưa hồi phục, thì việc tính thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán khiến nhà đầu tư đã khó lại càng khó thêm.

Thường thì việc chuyển nhượng chứng khoán trên sàn diễn ra trong các phiên giao dịch, trong đó, có nhà đầu tư ngắn hạn lướt sóng, nhưng cũng có nhiều nhà đầu tư dài hạn. Nếu là đầu tư ngắn hạn, việc chuyển nhượng có lãi thì nộp thuế không lo ngại, nhưng nếu đầu tư dài hạn, nhà đầu tư sẽ bị thiệt hại lớn hơn bởi đồng vốn bị ứ đọng, không luân chuyển được. Vì vậy, nếu phải tính thêm một khoản thuế, có thể nhà đầu tư đang lãi trở thành lỗ.

Để tránh bị đánh thuế, ngay từ cuối năm 2008, nhiều doanh nghiệp tiến hành chi trả cổ tức chạy thuế. Điều này cũng là lẽ đương nhiên bởi hầu hết mức cổ tức năm nay không cao, nếu không chia nhanh, phải chịu thuế thì sẽ bị giảm một phần. Rõ ràng, tại thời điểm này, khi thị trường đã quá èo uột, nếu tính thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán sẽ làm nhà đầu tư khó khăn hơn khi quyết định mua, bán.

Rắc rối phương pháp tính thuế

Theo Thông tư 84 hướng dẫn thi hành Luật thuế TNCN, nhà đầu tư đăng ký nộp thuế theo biểu thuế toàn phần với thuế suất 20% sẽ phải đăng ký với cơ quan thuế trực tiếp quản lý Công ty chứng khoán  mà nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch hoặc Chi cục thuế nơi nhà đầu tư cư trú. Nhà đầu tư phải đăng ký ngay từ đầu năm và thời gian đăng ký năm 2009 chậm nhất là 31- 3- 2009; từ năm 2010 trở đi chậm nhất là ngày 31- 12 của năm trước. Thu nhập tính thuế được xác định giá bán trừ giá mua và chi phí liên quan. Các khoản phí liên quan được trừ như chi phí làm các thủ tục pháp lý cần thiết cho việc chuyển nhượng; các khoản phí và lệ phí nộp ngân sách Nhà nước khi làm thủ tục chuyển nhượng; phí lưu ký chứng khoán và chứng từ thu của Công ty chứng khoán; phí ủy thác chứng khoán; các khoản chi phí khác có chứng từ chứng minh. Trường hợp cá nhân không đăng ký nộp thuế theo mức thuế suất 20% / lợi nhuận, thì áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần. Nếu nhận cổ tức bằng tiền mặt thì nhà đầu tư  phải nộp 5%, nhưng cổ tức nhận bằng cổ phiếu thì không phải nộp thuế.

Hiện tại, đa số nhà đầu tư chưa biết sẽ chọn phương thức tính thuế như thế nào. Có thể họ sẽ chọn cách tính 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần cho đơn giản. Tuy nhiên, nhiều người nhận xét, mức thuế suất 20% trên lợi nhuận hay 0,1% trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng đối với chứng khoán đều cao.

Vi các nhà đầu tư có thu nhập từ chứng khoán dưới 60 triệu đồng/năm, việc phải chịu thuế suất 20% là cao hơn những người có cùng mức thu nhập này nhưng từ những nguồn khác không phải là đầu tư chứng khoán. Các nước như Trung Quốc, Ma-lai-xi-a, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a áp dụng thuế thu nhập lũy tiến có giảm trừ cho cả thu nhập thông thường và thu nhập chứng khoán. Nếu trước đây, nhà đầu tư bỏ ra 100 triệu đồng và kiếm lời được 20 triệu đồng thì nay để giữ được mức lời đó, nhà đầu tư phải bỏ ra nhiều vốn hơn vì còn phải đóng thuế TNCN. Điều này khiến cho kỳ vọng của nhà đầu tư vào các công ty mà họ mua cổ phiếu cũng tăng lên, gây áp lực đối với ban lãnh đạo doanh nghiệp. Còn với mức thuế suất 0,1% trên mỗi lần giao dịch đang được coi là cách nộp thuế thiệt thòi nhất, vì khi lỗ nhà đầu tư vẫn phải nộp thuế thu nhập. Điều này vi phạm nguyên tắc tối thượng của chính sách thuế, là  chỉ thu thuế khi phát sinh thu nhập. Trong khi đó, nếu nộp thuế 20% trên lợi nhuận thu được, nhà đầu tư sẽ đối mặt với hai khó khăn: một là, thuế suất cao; hai là, có quá nhiều thủ tục dễ làm nản lòng nhà đầu tư. Hơn nữa, họ cũng bị khấu trừ ngay 0,1% trong mỗi lần giao dịch. Đến hết năm (trong vòng 90 ngày đầu năm sau), cơ quan thuế mới quyết toán thuế và hoàn lại nếu nhà đầu tư nộp thừa, số tiền nhà đầu tư nộp thừa cũng không được hưởng lãi suất. Vì vậy, giảm bớt thiệt hại cho nhà đầu tư là việc nên làm.

Hồng Thanh