Nên chăng “luật hoá” quy định kiểm soát, tái chế xe “quá đát”?

(PLVN) - Ở nước ta, vấn đề liên quan đến loại “rác đô thị” từ các phương tiện cơ giới cũ hỏng đã được đề cập từ nhiều năm nay, đã trở thành một vấn đề nhức nhối khi khói, bụi và ô nhiễm môi trường khiến xã hội ngày càng lo lắng, bức xúc.
Nên chăng “luật hoá” quy định kiểm soát, tái chế xe “quá đát”?

Đề xuất “luật hoá” kiểm soát xe quá niên hạn 

Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam năm 2019, cả nước có khoảng 3,4 triệu ôtô và 50 triệu xe máy, tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh...; gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Thiếu hành lang pháp lý, cơ chế quản lý môtô, xe máy đang tồn tại nhiều bất cập khiến công tác kiểm soát, xử lý phương tiện “quá đát” gây ô nhiễm môi trường rất khó khăn. Theo tìm hiểu của PV, Đề án kiểm soát khí thải môtô, xe máy đang lưu hành đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 909 ngày 176-2010, với mục tiêu kiểm soát tại các đô thị đặc biệt, loại 1 và loại 2.

Tuy nhiên, do Luật Giao thông đường bộ hiện hành chưa có quy định, chế tài nên chưa thể triển khai. Cụ thể, Nghị định 95/2009/ NĐ-CP của Chính phủ chỉ quy định niên hạn sử dụng của phương tiện; Thông tư 15/2014/TT-BCA của Bộ Công an cũng quy định sẽ thu hồi chứng nhận đăng ký xe, biển số xe hết niên hạn sử dụng nhưng lại không có biện pháp xử phạt kèm theo. Luật Giao thông đường bộ hiện hành nghiêm cấm việc sử dụng xe hết niên hạn tham gia giao thông, nhưng chưa nêu rõ, trường hợp vi phạm sẽ bị thu hồi hay bị tiêu hủy.

Theo đó là Quyết định số 16/2105 của Chính phủ về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ quy định từ ngày 1/01/2018, môtô, xe máy và ôtô các loại hết niên hạn sử dụng sẽ bị thu hồi. Trên thực tế, tỷ lệ thu hồi rất thấp. Dù nhiều nhà sản xuất đều đã đầu tư địa điểm thu hồi sản phẩm thải bỏ và thông báo trên website nhưng hầu như không mấy người mang xe đến. Các chuyên gia đánh giá, việc quy định niên hạn hiện mới chỉ áp dụng với ô tô chở hàng và ô tô chở người, riêng với ô tô con (dưới 9 chỗ ngồi) và môtô, xe máy vẫn chưa có.

Bởi vì xe cũ, hỏng cũng là tài sản của người dân, nếu không có văn bản pháp lý hướng dẫn, các đơn vị liên quan cũng không có cơ sở pháp lý thu hồi. Bên cạnh đó, đối với người dân, giá trị một chiếc ôtô, xe máy vẫn khá lớn nên thay vì đem xe “hết đát” đến điểm thu hồi họ sẽ lựa chọn bán lại cho người khác với giá thấp hơn để thu về một khoản tiền. Mới đây, Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia Nguyễn Trọng Thái cho biết: “Xe hết niên hạn vẫn sử dụng để chở hàng hóa, thậm chí dùng vào việc chở khách. Tỷ lệ thu hồi phương tiện này đạt rất thấp.

Nên chăng “luật hoá” quy định kiểm soát, tái chế xe “quá đát”? ảnh 1
Khí thải xe máy (trong đó có nhiều xe quá đát) khiến nhiều cung đường đô thị giờ tan tầm mù mịt khói bụi  

Tại Hà Nội, hai năm qua cơ quan chức năng mới chỉ thu hồi được ba trên tổng số gần 2.100 xe hết niên hạn sử dụng. Các địa phương khác cũng rơi vào tình trạng tương tự, không thể thu hồi cũng không thể quản lý loại phương tiện này. Đáng lo ngại hơn, tại một số khu vực xa trung tâm, xe ô-tô hết hạn sử dụng được dùng làm xe đưa, đón học sinh, vô hình trung những người sử dụng đã và đang đem tính mạng và sức khỏe của trẻ nhỏ đánh cược với may rủi”.

Được biết, trong chương trình xây dựng Luật Sửa đổi, bổ sung Luật Giao thông đường bộ 2008, Bộ Giao thông vận tải đang có ý tưởng “luật hoá” vấn đề kiểm soát xe quá niên hạn. Cụ thể, Bộ đã đề xuất các quy định kiểm soát khí thải đối với môtô, xe máy; đồng thời xác định khung pháp lý về kiểm tra, thử nghiệm, đánh giá linh kiện, phụ tùng trong sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu phương tiện giao thông; trong việc bảo dưỡng kỹ thuật, sửa chữa phương tiện bảo đảm duy trì tình trạng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; quy định về tiêu chuẩn khí thải, lộ trình kiểm soát khí thải với các loại xe...  

Nên “luật hoá” tái chế xe phế liệu không?

Có thể thấy từ bài học kinh nghiệm của các nước trên thế giới, việc xử lý các loại rác thải luôn ưu tiên tái chế, tái sử dụng hơn chôn lấp, tiêu huỷ, nhằm hướng tới một quy trình “không rác thải”. Khách quan mà nói, Chỉ thị về xử lý phương tiện giao thông quá niên hạn (Chỉ thị ELV) của Liên minh châu Âu (EU) năm 2002 đã xác định một tiêu chuẩn mới về xử lý xe “hết đát” theo cách thân thiện với môi trường nhất.

Những tiêu chuẩn này có tầm ảnh hưởng đến ngoài phạm vi châu lục này. Tại châu Á, Nhật Bản ban hành Luật Tái chế phương tiện cơ giới quá niên hạn năm 2002, chủ yếu áp dụng đối với phương tiện ô tô. Theo đó, dựa trên nguyên tắc “chia sẻ trách nhiệm”, người tiêu dùng phải trả phí khi mua một chiếc ô tô mới, hoặc khi bán chiếc xe của mình. Phí này sẽ được thu bởi một đơn vị thứ ba – Trung tâm Xúc tiến Tái chế Ô tô Nhật Bản (JARC). Đơn vị này thực hiện chức năng quản lý, giám sát xe hơi “hết đát” được xử lý, tái chế đúng cách.

Pháp luật Nhật Bản đặt ra một số quy trình xử lý bắt buộc đối với xe hơi nhưng bên cạnh đó, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản cũng thiết lập các tiêu chí riêng nhằm đạt được hiệu quả tối ưu về mặt tái chế vật liệu. Cũng ảnh hưởng bởi Chỉ thị ELV, chính phủ Hàn Quốc cũng ban hành Đạo luật Tái chế Tài nguyên Thiết bị điện và điện, phương tiện cơ giới từ năm 2007, tạo ra một khuôn khổ để buộc các nhà sản xuất và nhà nhập khẩu chịu trách nhiệm về việc sử dụng tiết kiệm tài nguyên của họ.

Luật này đề cập cụ thể đến việc hạn chế sử dụng các chất độc hại trong sản xuất phương tiện giao thông, nguyên tắc ưu tiên tái chế vật liệu, thiết lập hệ thống thu gom phương tiện quá niên hạn, nâng cao tỷ lệ tái chế và trao đổi thông tin thông qua cơ sở dữ liệu trực tuyến.

Như vậy, việc “luật hoá” việc tái chế xe quá niên hạn đã thể hiện mối ưu tiên của các nhà làm luật “nước bạn”. Ta cũng thấy, luật pháp nhiều nước trên thế giới nhấn mạnh vào trách nhiệm của các nhà sản xuất trong việc tạo ra những chiếc xe thân thiện hơn với môi trường, cũng như thu gom, xử lý những sản phẩm do chính họ tạo ra.

Tuy nhiên, trong quá trình phương tiện cơ giới tham gia giao thông, gây ô nhiễm môi trường, có thể thấy trách nhiệm không chỉ thuộc về nhà sản xuất, đó còn là trách nhiệm của các nhà bán lẻ, chủ sở hữu và người tiêu dùng – những người cùng tham gia vào “dòng đời” của phương tiện này.

Đồng thời, việc tiêu huỷ các sản phẩm cũ hỏng gây tổn thất đáng kể về mặt kinh tế, và gây ô nhiễm môi trường nếu không được xử lý đúng cách. Do vậy, ở các nước phát triển, việc thiết lập hành lang pháp lý phải đi kèm với những hoạt động cụ thể, thiết thực nhằm quản lý, kiểm soát quy trình tái chế, xử phạt nặng những hành vi vi phạm.

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Bác sĩ Phan Huy Anh Vũ - Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai.

Bác sĩ Phan Huy Anh Vũ, Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai: “Thay đổi chính sách, đi sớm hơn sẽ sớm ngăn chặn được dịch bệnh”

(PLVN) - Đồng Nai đang oằn mình chống Covid - 19. Một mặt vừa ngăn chặn dịch lây lan, mặt khác đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội và chăm lo đời sống người dân, thực hiện mục tiêu “kép” của Chính phủ. Thời gian qua, ngành Y tế tỉnh Đồng Nai luôn hiện diện ở tuyến đầu, đưa ra các giải pháp đối phó với dịch bệnh.

Đọc thêm

Ngư dân “mùa dịch” lênh đênh theo con nước

Làng bè thuộc phường Long Bình Tân, TP Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai.
(PLVN) - Đánh được cá nhưng mang đi bán trong mùa dịch là cả vấn đề. Lúc nào cũng nơm nớp lo chẳng may nhiễm bệnh phải cách ly thì lũ trẻ ở nhà sống ra sao? Đấy là chưa kể phải có giấy xét nghiệm âm tính với SARS- CoV-2, một loại “giấy thông hành liên tỉnh” qua chốt, có bán hết chỗ cũng chẳng còn lại được bao nhiêu.

Vạch mặt tội ác gã Sở Khanh sát hại chị để yêu em

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Cái chết tức tưởi của cô gái trẻ trôi qua đã hơn một năm, cơ quan chức năng cũng đã khẳng định nguyên nhân cái chết là do tai nạn giao thông. Nhưng rồi thái độ tươi vui của gã người yêu cô gái đã khiến gia đình nạn nhân nghi ngờ...

Vì sao Kháng nghị giám đốc thẩm vụ án hành chính của "Viện Tối cao” lại bị kiến nghị khẩn cấp?

(Hình ảnh tài liệu vụ án).
(PLVN) - Một vụ án hành chính liên quan đến quyết định xử phạt vi phạm hành chính của UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ban hành quá thời hạn, nội dung xử phạt không đúng sự thật khách quan, xử phạt “nhầm” đối tượng kiểu “quýt làm cam chịu”... đã bị TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh tuyên hủy tại bản án phúc thẩm số 234 ngày 9/7/2018 vừa được VKSND Tối cao ra Quyết định Kháng nghị giám đốc thẩm.

"Bệnh" để dành

"Bệnh" để dành
(PLVN) - Người xưa có câu: “Tích cốc phòng cơ”, rồi thì “Khéo ăn thì no/ Khéo co thì ấm” để nói về chuyện tiết kiệm, dành dụm, ăn nhịn để dành. Để dành ban đầu như là một ưu điểm. Nhưng giờ đây, để dành biến dần thành "bệnh".

Chuyện hàng ngàn sinh viên xung phong đi chống dịch tại Trường ĐH Y khoa Vinh

Hình ảnh xúc động tại buổi xuất quân ra Diễn Châu hỗ trợ phòng chống dịch của trường ĐH Y khoa Vinh.
(PLVN) - Với tinh thần “xung phong khi Tổ quốc cần và lên đường làm nhiệm vụ tại bất cứ thời điểm nào được điều động”, hàng nghìn sinh viên của trường ĐH Y khoa Vinh đã viết đơn tình nguyện tham gia tuyến đầu phòng, chống dịch Covid-19. Những bước chân đi đến điểm nóng của các y bác sỹ tương lai đã thể hiện khí thế nhiệt huyết của tuổi trẻ nhà trường, luôn sẵn sàng khi Tổ quốc gọi tên.

Thấm thía hành trình 15 năm tự minh oan cho chính mình, cựu giáo viên trở thành luật sư để đồng hành trên con đường công lý

 Ông Lê Cao Tánh hiện là luật sư và vẫn có mong muốn quay lại trường dạy học. (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
(PLVN) - Trải qua nhiều bản án và quyết định giám đốc thẩm trong 15 năm, thầy giáo (nay là luật sư) Lê Cao Tánh mới chính thức thắng kiện Trường THPT bán công Nguyễn Du (nay là Trường THCS Nguyễn Du, TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng). Có được một phán quyết công bằng này, thầy giáo Lê Cao Tánh đã phải quyết tâm học tập trở thành một luận sư để tự minh oan cho mình.

Báo chí đã tích cực đồng hành cùng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Lạng Sơn trên mặt trận tuyên truyền

Ông Phùng Quang Hội - Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo tỉnh Lạng Sơn.
(PLVN) - Đó là khẳng định của ông Phùng Quang Hội - Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo tỉnh Lạng Sơn tại cuộc họp báo 6 tháng đầu năm 2021. Bên lề cuộc họp, Phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn người đứng đầu Ngành Tuyên giáo tỉnh Lạng Sơn.

Hà Nội: Vướng thủ tục cấp phép xây dựng, chủ đầu tư An Lạc Green Symphony gặp “lúng túng”

Hà Nội: Vướng thủ tục cấp phép xây dựng, chủ đầu tư An Lạc Green Symphony gặp “lúng túng”
(PLVN) - Văn bản của Bộ Xây Dựng khẳng định, quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là giấy tờ hợp pháp về đất đai để cấp giấy phép xây dựng. Đồng thời, việc cấp giấy phép xây dựng công trình trong lô đất không ảnh hưởng đến việc điều chỉnh quyết định giao đất sau này.

"Xóm chạy thận" xứ Nghệ lay lắt trong mùa dịch

Sự mệt mỏi hiện rõ trên gương mặt ông Lê Hường - người có 10 năm chạy thận.
(PLVN) - Các bệnh nhân chạy thận họ vốn có cuộc sống khốn khổ, kiệt quệ phải sống “bám" bệnh viện. Trong mùa dịch Covid-19, cuộc sống của các bệnh nhân này càng thêm khó khăn chồng chất. Dù vậy, họ vẫn luôn động viên nhau, cùng san sẻ suất cơm, miếng bánh của các nhà từ thiện để đi qua mùa dịch.

Sự nhân từ của người cha và bản án lương tâm dành cho đứa con lầm lỗi

Bị cáo Dũng tại tòa.
(PLVN) - Hơn 30 năm sống nơi đất khách quê người, xa vợ, xa con nên ông Thụy khó lòng nói những lời khuyên răn nhẹ nhàng đối với đứa con trai năm nay đã ngoài 50 tuổi của mình. Nhưng trong lòng ông, tình thương đối với con luôn hiện hữu. Thế nên khi bị con đả thương tới suýt mất mạng, ông vẫn thứ tha rồi tự trách bản thân đã không làm tròn trách nhiệm của một người cha.

Điều kiện để người dân nhận tiền hỗ trợ Covid-19 theo Nghị quyết 68

(ảnh minh họa người dân nhận tiền hỗ trợ theo Nghị quyết 68 của Chính phủ).
(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 01/7/2021 Về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Nghị quyết 68 không chỉ bám sát thực tiễn để đưa ra gói hỗ trợ đồng bộ của Chính phủ mà còn thể hiện tính nhân văn của chính sách, với phương châm “Không để ai bị bỏ lại phía sau” trong đại dịch.

Thái Nguyên: “Gọi tên” sai phạm tại Dự án Khu dân cư sinh thái kiểu mẫu phường Túc Duyên

Thái Nguyên: “Gọi tên” sai phạm tại Dự án Khu dân cư sinh thái kiểu mẫu phường Túc Duyên
(PLVN) - Dự án Khu dân cư sinh thái kiểu mẫu phường Túc Duyên, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên do Công ty TNHH Xuất nhập khẩu và Đầu tư Thái Nguyên làm chủ đầu tư (CĐT) đã xảy ra nhiều sai phạm trong quá trình triển khai. Những sai phạm được được Thanh tra Chính phủ (TTCP) chỉ ra như giao thừa hơn 7.430m2 đất, giao đất dự án không qua đấu thầu...