Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư từ ngân sách: Giải pháp quyết liệt, tập trung hơn (Kỳ 1)

Chủ trương đầu tư chưa sát

Qua đợt giám sát thực hiện Nghị quyết số 11/2007/NQ-HĐND của Thường trực HĐND thành phố vừa qua về "Một số giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí; thực hành tiết kiệm nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách Nhà nước” cho thấy, vẫn còn có nơi, có lúc, dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước bị thất thoát, lãng phí, không phát huy hiệu quả đồng vốn đầu tư. Thực tế này có nguyên nhân từ chủ trương đầu tư chưa sát đến công tác quản lý dự án còn nhiều sơ hở, thiếu sót.

Bên cạnh hầu hết dự án hoàn thành, đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế- xã hội của thành phố, có dự án được triển khai chưa sát về chủ trương hoặc tham mưu chưa chuẩn về địa điểm gây thất thoát, lãng phí nguồn vốn. Đơn cử như dự án Trung tâm hội chợ quốc tế (Nhà cánh diều) ở xa trung tâm thành phố,  khu dân cư và các doanh nghiệp, không phát huy hiệu quả nguồn vốn. Các dự án đường phía Tây Đồ Sơn vốn đầu tư 32 tỷ đồng, thi công một phần đường nhưng không giải phóng được mặt bằng đoạn còn lại biến thành đường nội bộ, không đạt mục tiêu ban đầu đề ra. Dự án thoát nước và xử lý nước thải khu du lịch Đồ Sơn, vốn đầu tư 21 tỷ đồng nay bỏ hoang, không sử dụng được, gây lãng phí nguồn vốn. Ngoài ra, còn một số dự án khác như nuôi tôm công nghiệp không hiệu quả, khu xử lý nước thải cụm công nghiệp Vĩnh Niệm không hoạt động; nhà điều hành cụm công nghiệp Vĩnh Niệm bỏ không nhiều năm đến nay mới có hướng xử lý…

Theo Sở Kế hoạch- Đầu tư, việc xác định chủ trương đầu tư một số công trình chưa mang tính lâu dài, một số dự án được phê duyệt đầu tư nhưng chưa thực sự cấp bách. Việc tính toán, thiết kế quy mô đầu tư chưa hợp lý, chưa theo kịp sự phát triển của điều kiện kinh tế- xã hội, công năng sử dụng thấp.

Năng lực quản lý dự án yếu

Trong công tác quản lý dự án, nhất là chất lượng tư vấn, lập dự án còn nhiều bất cập. Do năng lực nhiều chủ đầu tư hạn chế, toàn bộ các khâu từ tư vấn, lập dự toán, thiết kế đến thi công, quyết toán…đều giao cho nhà thầu tự làm việc với cơ quan tư vấn thiết kế, lập dự án. Quá trình giám sát, kiểm tra, đôn đốc chủ đầu tư cũng không phát hiện ra sai sót. Tư vấn thiết kế và nhà thầu có thể thông đồng tính khống khối lượng công việc hoặc đẩy tổng mức đầu tư lên cao. Nhiều dự án sai sót dẫn đến  việc phải chỉnh, sửa nhiều lần, kéo dài thời gian. Những sai sót đó là: hồ sơ dự án chưa đầy đủ, quy mô dự án chưa sát với thực tế, chưa đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, quy hoạch được duyệt cũng như khả năng huy động các nguồn vốn đầu tư. Năng lực của một số cán bộ thẩm định cũng còn hạn chế. Hiện vẫn chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp sai sót, tổn thất do các đơn vị tư vấn gây ra. Thanh tra Sở Kế hoạch- Đầu tư tiến hành 40 cuộc thanh tra, kiểm tra phát hiện, xử phạt, kiến nghị thu hồi, giảm trừ quyết toán hơn 3,6 tỷ đồng. Ngay cả một số dự án, công trình trọng điểm của thành phố do tư vấn thiết kế quy mô chưa hợp lý, phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần làm tăng tổng mức đầu tư như dự án đường bao phía Đông Nam quận Hải An, đường trục rộng 100 m Khu đô thị Lạch Tray- Hồ Đông; đường Hồ Sen- Cầu Rào 2… Ngoài ra, một số công trình như dự án đường 212 qua huyện Tiên Lãng, dù đã qua thẩm định, qua kiểm tra, Kiểm toán nhà nước vẫn loại ra 4 tỷ đồng không đúng quy định…

Mai Hương