Nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường từ cơ sở
Việc tiếp nhận, xác minh và xử lý kịp thời các phản ánh về ô nhiễm môi trường có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy vai trò giám sát của người dân và phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở. Tại buổi làm việc với Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh An Giang ngày 12/11/2026, đoàn công tác Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh yêu cầu kết nối đường dây nóng từ cấp xã, phường, bảo đảm thông tin được tiếp nhận thông suốt, xử lý nhanh chóng, hiệu quả, tránh tình trạng người dân phải phản ánh nhiều lần hoặc vượt cấp.
Kết nối đường dây nóng, không để phản ánh môi trường bị gián đoạn
Ngày 12/11/2026, đoàn công tác Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường do đồng chí Nguyễn Quốc Hoàn, Chánh Văn phòng Cục Môi trường làm trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với Chi cục Bảo vệ môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang về hoạt động tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường; đồng thời trao đổi về tình hình vận hành đường dây nóng tiếp nhận thông tin phản ánh ô nhiễm môi trường trên địa bàn.
Tại buổi làm việc, đại diện Chi cục Bảo vệ môi trường, bà Phùng Thị Bích Lam, Chi cục trưởng, cùng các thành viên trong đơn vị đã báo cáo kết quả triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường; tình hình tiếp nhận, xác minh, xử lý thông tin phản ánh của người dân, những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, nhất là sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Một trong những nội dung được đoàn công tác quan tâm là việc tổ chức, kết nối hệ thống đường dây nóng từ các xã, phường đến cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Theo đồng chí Nguyễn Quốc Hoàn, Chi cục cần chủ động tham mưu phương án kết nối, bảo đảm thông tin phản ánh về ô nhiễm môi trường từ cơ sở được tiếp nhận nhanh chóng, chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền và có cơ chế theo dõi kết quả giải quyết.
Yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận thông tin mà quan trọng hơn là phải tổ chức xác minh, xử lý kịp thời, hiệu quả. Các phản ánh cần được phân loại rõ ràng, xác định trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan; những vụ việc thuộc thẩm quyền cấp xã cần được giải quyết ngay từ cơ sở, những vụ việc vượt thẩm quyền phải được chuyển cấp có thẩm quyền xử lý, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài thời gian hoặc để người dân phải gửi đơn, phản ánh qua nhiều cấp.

Đây cũng là yêu cầu có ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh địa bàn tỉnh An Giang sau sắp xếp có phạm vi quản lý rộng, bao gồm khu vực đồng bằng, biên giới, hải đảo và đặc khu. Nếu không có cơ chế phối hợp, kết nối thông tin thông suốt giữa cấp tỉnh và cấp xã, phường, việc phát hiện, xác minh và xử lý các điểm nóng về môi trường có thể gặp khó khăn, nhất là những vụ việc phát sinh ngoài giờ hành chính hoặc tại địa bàn xa trung tâm.
Từ tiếp nhận phản ánh đến xử lý thực chất ngay tại cơ sở
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, để kiện toàn tổ chức, vận hành đường dây nóng về ô nhiễm môi trường sau sáp nhập, Sở đã có Công văn số 4539/SNNMT-CCBVMT ngày 7/11/2025 gửi các địa phương triển khai thực hiện theo Quyết định số 174/QĐ-BNNMT ngày 24/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Đồng thời, Sở đã báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường về tình hình kiện toàn tổ chức, vận hành đường dây nóng trên địa bàn tỉnh.
Đáng chú ý, nhằm tăng cường hiệu quả tiếp nhận, xác minh và xử lý các phản ánh, kiến nghị về ô nhiễm môi trường, Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Công văn số 2982/UBND-KT ngày 5/8/2026. Đây là cơ sở để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương trong tiếp nhận, giải quyết thông tin do người dân cung cấp.
Trong năm 2026, Chi cục Bảo vệ môi trường đã trực tiếp tiếp nhận 15 vụ việc phản ánh, kiến nghị liên quan đến lĩnh vực môi trường. Trong đó, 6 vụ việc được Chi cục tham mưu xử lý; 9 vụ việc được chuyển UBND cấp xã xem xét, giải quyết theo thẩm quyền. Theo báo cáo, cả 15/15 vụ việc đã được xử lý và phản hồi cho các đối tượng phản ánh theo quy định.
Kết quả này cho thấy vai trò của đường dây nóng trong việc phát huy quyền giám sát của người dân, giúp cơ quan quản lý nắm bắt thông tin từ thực tiễn, kịp thời phát hiện những vấn đề môi trường phát sinh tại địa bàn dân cư. Đặc biệt, việc chuyển 9 vụ việc về cấp xã giải quyết theo thẩm quyền cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của chính quyền cơ sở trong quản lý môi trường.
Tuy nhiên, thực tiễn vận hành cũng đặt ra không ít vấn đề cần tháo gỡ. Theo Chi cục Bảo vệ môi trường, thời hạn cập nhật thông tin sau khi tiếp nhận phản ánh, không quá 2 giờ đối với vụ việc xả chất thải mang tính tức thời, đột xuất và không quá 6 giờ đối với vụ việc xả thải thường xuyên, liên tục, đang tạo áp lực đối với công tác xác minh, nhất là những vụ việc có tính chất phức tạp, phát sinh vào ban đêm, ngày nghỉ cuối tuần hoặc ngày lễ.
Bên cạnh đó, cán bộ được phân công xác minh, kiểm tra hiện trường chưa được bảo đảm đầy đủ điều kiện an toàn khi thực hiện nhiệm vụ ngoài giờ hành chính, đặc biệt tại những địa bàn phức tạp. Một số thông tin phản ánh có nội dung mâu thuẫn, xuất phát từ tranh chấp hoặc quan hệ cá nhân, không chính xác, khiến cơ quan chức năng mất thêm thời gian kiểm chứng.
Từ thực tế này, Chi cục kiến nghị cần có hướng dẫn thống nhất về trình tự, phương thức tiếp nhận, xử lý thông tin đường dây nóng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; nghiên cứu điều chỉnh thời gian xác minh, xử lý đối với những vụ việc phức tạp hoặc tiếp nhận trong ngày nghỉ; đồng thời xây dựng quy định cụ thể nhằm bảo đảm an toàn cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ.

Những kiến nghị trên cũng cho thấy việc kết nối đường dây nóng không thể chỉ dừng ở thiết lập đầu mối liên lạc. Điều quan trọng là phải hình thành quy trình phối hợp rõ ràng, xác định trách nhiệm của từng cấp, có cơ chế chuyển thông tin, đôn đốc và kiểm tra kết quả xử lý. Khi người dân phản ánh, cơ quan chức năng phải có trách nhiệm tiếp nhận, xác minh và thông tin kết quả, qua đó củng cố niềm tin của cộng đồng đối với công tác quản lý nhà nước về môi trường.
Đẩy mạnh tuyên truyền, phát huy vai trò cộng đồng trong bảo vệ môi trường
Cùng với việc kiện toàn hệ thống đường dây nóng, công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường được tỉnh An Giang xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chính quyền cơ sở, doanh nghiệp và người dân.
Trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung phổ biến Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành; chú trọng các nội dung về phân cấp nhiệm vụ cho chính quyền cấp xã, quản lý chất thải rắn sinh hoạt, phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa, bảo vệ môi trường nông thôn và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Để nâng cao năng lực thực thi tại cơ sở, Chi cục Bảo vệ môi trường đã phối hợp với Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội tổ chức 4 lớp tập huấn nghiệp vụ bảo vệ môi trường cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, với gần 350 lượt đại biểu tham dự. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Sở tổ chức 2 lớp tập huấn chuyên đề, thu hút gần 200 lượt đại biểu, đồng thời hướng dẫn tháo gỡ khó khăn trong thực hiện thủ tục cấp giấy phép môi trường, đăng ký môi trường, vận hành công trình xử lý chất thải và quan trắc môi trường định kỳ.
Đáng chú ý, hoạt động tuyên truyền được triển khai gắn với những mô hình cụ thể, hướng đến thay đổi hành vi của người dân. Sự kiện Ngày hội Sống xanh tỉnh An Giang năm 2026 nhân hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6 và Tháng hành động vì môi trường đã thu hút đông đảo người dân, học sinh, doanh nghiệp tham gia. Phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” được phối hợp triển khai, vận động người dân xây dựng các tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp, chủ động giữ gìn vệ sinh nơi cư trú.
Tỉnh cũng triển khai các mô hình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại hộ gia đình, tận dụng rác hữu cơ làm phân bón sinh học; ứng dụng công nghệ vi sinh tái sử dụng rác thải thực phẩm thành vườn rau sạch tại các doanh nghiệp dịch vụ du lịch ở Phú Quốc. Việc thử nghiệm chế phẩm vi sinh xử lý mùi hôi, giảm thiểu ô nhiễm tại một số bãi rác tập trung như Gò Đất, Lục Phi bước đầu ghi nhận kết quả tích cực theo báo cáo của địa phương.
Đặc biệt, trước yêu cầu chuẩn bị các điều kiện phục vụ tổ chức các hoạt động của năm APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh đã tổ chức 3 lớp tập huấn về quản lý môi trường và văn minh đô thị với khoảng 200 đại biểu tham dự, gồm lực lượng tình nguyện viên và các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, khách sạn, nhà nghỉ, ăn uống trên địa bàn.
Có thể thấy, tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận hành đường dây nóng là hai nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ. Nếu tuyên truyền giúp người dân hiểu quyền, nghĩa vụ và chủ động tham gia bảo vệ môi trường thì đường dây nóng tạo ra kênh kết nối trực tiếp để người dân phản ánh những vấn đề phát sinh, giám sát trách nhiệm của cơ quan chức năng và cùng chính quyền xử lý vi phạm.
Tại buổi làm việc, việc đoàn công tác Cục Môi trường nhấn mạnh yêu cầu kết nối đường dây nóng từ cấp xã, phường đã đặt ra một nhiệm vụ cụ thể đối với Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh An Giang: tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao hiệu quả tiếp nhận và xử lý thông tin từ cơ sở. Cùng với đó, những khó khăn về nhân lực, kinh phí tuyên truyền, điều kiện xác minh hiện trường và hướng dẫn nghiệp vụ cần được quan tâm tháo gỡ.
Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý môi trường, việc xây dựng hệ thống tiếp nhận thông tin thông suốt, phân định rõ trách nhiệm và xử lý hiệu quả ngay từ cơ sở sẽ góp phần hạn chế phát sinh điểm nóng, ngăn ngừa vi phạm kéo dài. Quan trọng hơn, mỗi phản ánh của người dân cần được xem là một nguồn thông tin quản lý có giá trị, được tiếp nhận với tinh thần trách nhiệm và giải quyết đến cùng, qua đó đưa pháp luật bảo vệ môi trường thực sự đi vào cuộc sống.
Thông qua hoạt động kiểm tra, khảo sát và làm việc trực tiếp với các địa phương, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) không chỉ kịp thời nắm bắt tình hình thực thi pháp luật, hướng dẫn tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ cơ sở mà còn tiếp thu các ý kiến, kiến nghị xuất phát từ thực tiễn quản lý. Đây là cơ sở quan trọng để Cục tổng hợp, nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, bảo đảm các quy định pháp luật ngày càng sát thực tiễn, rõ trách nhiệm, khả thi và đáp ứng yêu cầu quản lý môi trường trong giai đoạn mới.