Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng ủy cấp xã tại Hà Nội

Hoạt động lãnh đạo của Đảng không chỉ dừng lại ở việc đề ra nghị quyết, chỉ thị mà còn bao gồm tổ chức thực hiện và kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện các chủ trương đó. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ, kiểm tra có tác dụng thúc đẩy và giáo dục đảng viên và cán bộ làm trọn nhiệm vụ đối với Đảng, đối với Nhà nước, làm gương mẫu tốt cho nhân dân. Do đó mà góp phần vào việc củng cố Đảng về tư tưởng, về tổ chức.

Trong bối cảnh hiện nay, mô hình hệ thống chính trị cấp xã, phường, đặc khu sau sáp nhập được tổ chức, sắp xếp theo hướng chuyên nghiệp, phát huy rõ vai trò lãnh đạo của Đảng, điều hành của chính quyền và giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội. Đáng chú ý, Ủy ban kiểm tra đảng ủy cấp xã, phường sau sáp nhập đã được kiện toàn từ 3 đến 7 ủy viên chuyên trách, phó bí thư hoặc ủy viên ban thường vụ đảng ủy làm chủ nhiệm; từ 1 đến 2 phó chủ nhiệm (trong đó 1 phó chủ nhiệm là cấp ủy viên) thay cho mô hình kiêm nhiệm trước đây, qua đó nâng cao rõ rệt vai trò, vị thế của công tác kiểm tra, giám sát ở cấp cơ sở.

Với đặc thù là cấp gần dân, sát dân, đồng thời phụ trách nhiều lĩnh vực công tác quan trọng, dễ phát sinh sai phạm như kinh tế, đất đai, xây dựng, môi trường, nông nghiệp…, yêu cầu đặt ra đối với công tác kiểm tra, giám sát ở cấp xã ngày càng cao, đòi hỏi phải thực hiện chặt chẽ, chủ động, nghiêm minh, góp phần bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương vận hành thống nhất, hiệu quả.

Công tác kiểm tra, giám sát hiện nay được định hướng bởi nhiều văn bản quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 7/4/2026 được ban hành tại Hội nghị lần thứ hai BCHTW Đảng khoá 14 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định số 21-QĐ/TW ban hàng ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, thay thế Quy định 296/2025; Quy định số 131-QĐ/TW (2023) về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác KTGS; Quy định số 117-QĐ/TW (2023): Cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm - đây là "lá chắn" giúp cán bộ kiểm tra mạnh dạn hơn trong thực thi công vụ.

Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát đã có những chuyển biến rõ rệt. Theo kết quả giám sát cuối năm 2025 của Thành uỷ Hà Nội đối với 126 xã, phường, tỷ lệ đảng viên được giám sát thường xuyên tăng khoảng 15% so với giai đoạn trước sáp nhập, với khoảng 780 cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát. Nội dung giám sát tập trung vào nhiều lĩnh vực trọng điểm như giải ngân đầu tư công và giải phóng mặt bằng; trật tự đô thị và quản lý đất đai tại các xã đang lên phường đặc biệt là hoạt động xây dựng trên đất nông nghiệp; chuyển đổi số, triển khai Đề án 06 và cải cách hành chính qua ứng dụng iHanoi; kỷ cương hành chính và đạo đức công vụ; Công tác phòng cháy, chữa cháy; Quản lý trật tự đô thị, lòng đường và vỉa hè; Giải quyết khiếu nại, tố cáo và tiếp công dân; Thực hiện mô hình chính quyền đô thị và phân cấp, ủy quyền.

Đoàn Kiểm tra số 5 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội do đồng chí Vũ Đăng Định - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hoàn Kiếm làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy xã Hạ Bằng

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, công tác này vẫn còn những hạn chế. Sau sáp nhập, quy mô địa bàn, dân số tăng nhưng bộ máy Ủy ban kiểm tra đảng uỷ chưa được tăng cường tương ứng, dẫn đến tình trạng quá tải. Khoảng 70% cán bộ kiểm tra cấp xã chưa được đào tạo bài bản; một số nơi công tác giám sát chưa chủ động, chưa kịp thời phát hiện vi phạm; việc xử lý kỷ luật vẫn chủ yếu dừng ở các vi phạm hành chính đơn giản, chưa đi sâu vào các lĩnh vực phức tạp như đầu tư công, kinh tế hay tham nhũng vặt.

Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ kiểm tra, giám sát cấp xã. Đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra không chỉ có trình độ chuyên môn vững vàng, nghiệp vụ thuần thục mà cần phải có nhiều kỹ năng mềm khác theo yêu cầu phức tạp của công việc hiện nay như thành thạo công nghệ, khả năng giám sát trên môi trường số, kỹ năng dân vận. Cán bộ kiểm tra phải “vừa hồng vừa chuyên”, “bản lĩnh nghề nghiệp” phải được đặt ngang hàng với “sự liêm chính”.

Đồng thời, cần đẩy mạnh giám sát thông qua “dữ liệu số”, tích hợp kết quả phản ánh từ ứng dụng iHanoi vào tiêu chí đánh giá cán bộ. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, tăng cường phối hợp giữa Ủy ban kiểm tra Đảng uỷ với Ban Thanh tra nhân dân; áp dụng hiệu quả cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm theo quy định của Đảng; thực hiện giám sát lại kết quả giám sát để bảo đảm hiệu lực thực thi.