Nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý tại Lạng Sơn, bảo vệ quyền lợi người dân

Không chỉ cung cấp dịch vụ miễn phí, mà phải bảo đảm chất lượng

Trợ giúp pháp lý là chính sách của Nhà nước nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được hưởng theo quy định. Tuy nhiên, giá trị của chính sách không chỉ nằm ở việc người dân không phải trả chi phí dịch vụ, mà còn ở khả năng tiếp cận sự hỗ trợ chuyên môn phù hợp, kịp thời và có chất lượng.

Mỗi vụ việc có đặc điểm riêng, từ tranh chấp dân sự, quan hệ hôn nhân và gia đình đến những vụ việc cần người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng. Để bảo vệ quyền lợi cho người được trợ giúp, người thực hiện phải có kiến thức pháp luật vững vàng, kỹ năng nghiệp vụ phù hợp, khả năng nghiên cứu hồ sơ và xác định phương án xử lý theo quy định.

Với địa bàn miền núi, nơi người dân có thể gặp trở ngại về điều kiện kinh tế, khoảng cách địa lý và khả năng tự tìm kiếm dịch vụ pháp lý, yêu cầu về chất lượng trợ giúp pháp lý càng cần được quan tâm. Nếu hoạt động hỗ trợ chỉ dừng ở việc giải thích quy định chung mà chưa đáp ứng được yêu cầu cụ thể của vụ việc, quyền lợi của người dân có thể chưa được bảo vệ đầy đủ.

Bởi vậy, cùng với việc phổ biến, giáo dục pháp luật theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nâng cao chất lượng đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý là một khâu quan trọng để chính sách đi vào thực chất.

Lựa chọn luật sư gắn với yêu cầu chuyên môn

Một trong những giải pháp được triển khai tại Lạng Sơn là lựa chọn luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý trên cơ sở nhu cầu thực tế của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh. Theo Kế hoạch số 143/KH-TGPL ngày 26/3/2026, Trung tâm tổ chức lựa chọn 15 luật sư nhằm bổ sung nguồn nhân lực có đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực và phẩm chất đạo đức, đáp ứng yêu cầu thực hiện các vụ việc được phân công.

Việc tuyển chọn được đặt ra trên cơ sở các điều kiện pháp luật quy định, đồng thời hướng tới tính công khai, minh bạch và phù hợp với nhu cầu thực tế. Đây là khâu có ý nghĩa đối với việc bảo đảm nguồn nhân lực thực hiện trợ giúp pháp lý, nhất là khi các vụ việc đòi hỏi trình độ chuyên môn và kinh nghiệm xử lý khác nhau.

Trong hoạt động trợ giúp pháp lý, năng lực của người thực hiện không chỉ thể hiện ở kiến thức pháp luật mà còn ở khả năng vận dụng kiến thức vào từng tình huống cụ thể. Quá trình nghiên cứu tài liệu, xác định vấn đề pháp lý, thu thập và đánh giá thông tin, chuẩn bị phương án bảo vệ quyền lợi đều đòi hỏi sự cẩn trọng và trách nhiệm nghề nghiệp.

Vì vậy, việc lựa chọn người thực hiện cần đi cùng quá trình phân công vụ việc phù hợp với năng lực chuyên môn; đồng thời có cơ chế theo dõi, đánh giá chất lượng và tiếp nhận phản hồi trong quá trình cung cấp dịch vụ. Đây là cơ sở để hoạt động trợ giúp pháp lý không chỉ được duy trì về số lượng mà còn từng bước nâng cao hiệu quả thực tế.

Chuẩn bị thực hiện những quy định pháp luật mới

Yêu cầu nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý cũng đặt trong bối cảnh hệ thống pháp luật về lĩnh vực này tiếp tục được hoàn thiện. Ngày 23/4/2026, Quốc hội ban hành Luật số 05/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, trong đó có nội dung sửa đổi, bổ sung quy định về người được trợ giúp pháp lý.

Việc thay đổi quy định pháp luật đòi hỏi các cơ quan, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý chủ động cập nhật văn bản, rà soát quy trình nghiệp vụ và chuẩn bị điều kiện cần thiết để triển khai thống nhất khi luật có hiệu lực. Đối với đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, cập nhật kiến thức không chỉ nhằm nắm được điểm mới của văn bản mà còn phải hiểu rõ tác động đối với việc xác định đối tượng thụ hưởng, tiếp nhận yêu cầu và tổ chức cung cấp dịch vụ theo quy định.

Trong quá trình này, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có vai trò hỗ trợ người dân hiểu đúng những quyền lợi liên quan. Thông tin cần được truyền tải chính xác, tránh để người dân nhầm lẫn giữa quy định đang có hiệu lực và quy định sẽ được áp dụng từ thời điểm luật mới có hiệu lực.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, yêu cầu cập nhật chính sách càng cần gắn với điều kiện tiếp cận thông tin tại địa phương. Cơ quan chuyên môn cần bảo đảm thông tin được chuyển tải kịp thời đến lực lượng làm công tác pháp luật ở cơ sở, đồng thời có hướng dẫn thống nhất để người dân được giải đáp khi phát sinh thắc mắc.

Lấy hiệu quả bảo vệ quyền lợi làm thước đo

Để nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý một cách bền vững, việc đánh giá kết quả cần quan tâm đến quá trình thực hiện và chất lượng chuyên môn của từng vụ việc, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hoạt động đã triển khai. Khả năng tiếp nhận, xử lý yêu cầu đúng quy định; mức độ phù hợp của phương án hỗ trợ; việc bảo đảm quyền của người được trợ giúp trong quá trình giải quyết vụ việc là những yếu tố cần được chú trọng.Bên cạnh đó, phối hợp giữa Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước, luật sư, cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan liên quan cần tiếp tục được thực hiện chặt chẽ. Sự phối hợp này giúp việc xác định nhu cầu hỗ trợ, chuyển gửi thông tin và thực hiện các thủ tục cần thiết được tiến hành đúng quy định, hạn chế nguy cơ người thuộc diện thụ hưởng không được tiếp cận dịch vụ khi có nhu cầu.

Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cần được nhìn nhận như hai nhiệm vụ có mối quan hệ bổ trợ. Một mặt, người dân được trang bị kiến thức để hiểu và thực hiện đúng pháp luật; mặt khác, những trường hợp cần hỗ trợ chuyên môn có điều kiện tiếp cận dịch vụ nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

Từ việc nâng cao chất lượng đội ngũ đến chủ động cập nhật quy định mới và hoàn thiện cơ chế phối hợp, mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm chính sách trợ giúp pháp lý được thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định và có chất lượng. Đây cũng là nền tảng để củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận công lý tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Lạng Sơn.