Nan giải sản xuất rau an toàn

- Dự án sản xuất rau an toàn do Trung tâm khuyến nông Hải Phòng thực hiện như thế nào?

- Từ năm 2003, thành phố triển khai dự án “xây dựng vùng rau an toàn vệ sinh thực phẩm” trên cơ sở “tận dụng cơ sở vật chất hiện có ở một số địa phương, bổ sung cơ sở vật chất mới đáp ứng yêu cầu quy trình công nghệ cao trong sản xuất rau an toàn, bảo đảm đúng tiêu chuẩn chất lượng quy định về rau an toàn. Dự án được thực hiện trên diện tích hơn 30 ha ở xã Thủy Đường (Thủy Nguyên), An Thọ (An Lão), Hồng Phong (An Dương). Ngay sau khi dự án được phê duyệt, Trung tâm khuyến nông Hải Phòng  phối hợp với các địa phương nơi triển khai dự án thông báo quy mô, nội dung, cơ chế thực hiện dự án đến nông dân. Các địa phương lập phương án chuẩn bị nguồn vốn, cơ sở vật chất, bố trí cán bộ, hộ nông dân tiếp nhận dự án.

- Được biết, đến nay, dự án vẫn chưa nhúc nhích thêm , vì sao vậy?

- Vướng mắc lớn nhất hiện nay là nguồn vốn  đầu tư cho dự án chưa được bổ sung kịp thời nên các hạng mục của chương trình vẫn trong tình trạng “nằm chờ” nguồn vốn. Để chủ động cho việc thực hiện dự án, Sở Nông nghiệp - PTNT chỉ đạo Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng huy động nguồn vốn sự nghiệp, bắt đầu triển khai một số mô hình sản xuất rau an toàn, khởi động cho dự án tại 3 xã An Thọ, Thuỷ Đường, Hồng Phong. Tuy nhiên, hiện nay, ở các địa phương này, nông dân chỉ sản xuất rau an toàn trên cơ sở vật chất cũ, còn việc đầu tư thêm theo chương trình của dự án vẫn chưa có chuyển động gì...

- Trồng rau sạch cho thu nhập cao hơn nhiều lần so với cấy lúa. Vậy tại sao hiện nay nông dân chưa mở rộng diện tích trồng rau an toàn?

- Vì trước đây họ trồng rau theo kinh nghiệm truyền thống. Nếu sản xuất  theo mô hình mới thì họ phải đầu tư lớn, thực hiện quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Đặc biệt, do chưa có sự phân biệt “minh bạch” giữa rau an toàn và rau thông thường trên thị trường  nên việc tiêu thụ rau an toàn rất khó khăn. Nhiều nông dân cho rằng sản xuất rau an toàn đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, chi phí cao, khi thu hoạch lại mất thêm tiền kiểm định và đầu ra không ổn định nên không muốn mở rộng diện tích.

Nông dân xã An Thọ sản xuất rau an toàn

- Như ông vừa nói trên thị trường chưa có sự phân biệt “minh bạch” giữa rau thông thường và rau sạch. Vậy tiêu chí để xác định rau an toàn là gì?

- Để xác định được rau an toàn hay không phải căn cứ vào một số tiêu chí quan trọng như kiểm tra độ tồn dư của thuốc bảo vệ thực vật trong rau trước khi tiêu thụ, sản xuất bảo đảm đúng quy trình, tiêu chuẩn quy định, phiếu đánh giá chất lượng theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, thương hiệu của nơi sản xuất rau, uy tín của đơn vị cung ứng rau trên thị trường...

- Trên thực tế các tiêu chí này được thực hiện như thế nào?

- Để đạt được đầy đủ các tiêu chí theo quy định về sản xuất rau an toàn cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành trong công tác kiểm soát, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Tuy nhiên, trên thực tế, việc kiểm soát này rất khó khăn do nhiều nguyên nhân. Một là, do thói quen hoặc vì lợi nhuận, nông dân không thực hiện đầy đủ các quy trình, trộn lẫn hàng kém chất lượng với rau an toàn trước khi đóng gói. Hai là, do những yếu tố khách quan như nguồn nước, đất trồng bị ô nhiễm. Ba là, sự phối hợp giữa các ngành trong kiểm soát quy trình sản xuất, tiêu thụ rau an toàn chưa chặt chẽ...

- Ông có thể nói rõ hơn ngành nào chịu trách nhiệm  trong việc kiểm soát quy trình sản xuất và tiêu thụ rau an toàn?

- Theo tôi, việc sản xuất và tiêu thụ rau an toàn không thể quy trách nhiệm chính cho ngành nào, cần  có sự phối hợp đồng bộ giữa một số ban, ngành chức năng. Chẳng hạn ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm trong việc quản lý và kiểm soát quy trình sản xuất rau an toàn. Ngành Y tế có vai trò quan trọng trong việc đánh giá chất lượng rau. Ngành Thương mại cần đẩy mạnh sự phối hợp với  bà con  tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

- Lời khuyên của ông dành cho người tiêu dùng?

- Mỗi người tiêu dùng nên là người “tiêu dùng thông thái”, chọn mua sản phẩm rau an toàn có thương hiệu, đóng gói, rõ nguồn gốc sản xuất, bày bán tại các cửa hàng, siêu thị có uy tín...

- Ở một số nơi như Hà Nội chẳng hạn, bà con ký hợp đồng sản xuất rau an toàn nhưng khi kiểm tra, phát hiện nguồn nước tưới có độc tố ảnh hưởng đến chất lượng rau.  Hải Phòng có hiện tượng đó không?   

- Hải Phòng hiện chưa có trường hợp nào như vậy. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất khó tránh khỏi một số điều kiện khách quan, một số vùng trồng rau an toàn gần nơi có nguồn nước bị ô nhiễm có thể ảnh hưởng đến chất lượng rau an toàn .Chính vì vậy, những năm tới, trong quá trình quy hoạch các vùng rau an toàn, thành phố cần tính đến việc quy hoạch các vùng này xa những khu vực tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cao như bệnh viện, khu công nghiệp, nghĩa trang...

- Phát triển sản xuất rau an toàn một cách bền vững là yêu cầu tất yếu. Vậy theo ông, chúng ta cần tiến hành việc này như thế nào?

- Các huyện ven đô cần có quy hoạch chi tiết các vùng sản xuất rau an toàn phù hợp. Thành phố tiếp tục đầu tư kinh phí để đẩy nhanh quá trình thực hiện dự án“xây dựng vùng rau an toàn”. Trong sản xuất rau an toàn, cần thiết lập mối quan hệ khép kín giữa các khâu: đánh giá chất lượng nguồn đất, nguồn nước trước khi trồng rau; vùng trồng rau cách xa các khu vực dễ bị ảnh hưởng như khu công nghiệp, bệnh viện; hướng dẫn nông dân sản xuất đúng quy trình kỹ thuật; nâng cao ý thức của nông dân trong việc thực hiện các quy trình sản xuất; chú ý việc đăng ký thương hiệu và triển khai việc xúc tiến thương mại, tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

- Xin cảm ơn ông!

Hương Oanh thực hiện