Mỹ từng 67 lần thử bom hạt nhân ở quần đảo Mác-san
Theo hãng tin Kyodo (Nhật Bản), sau khi ném 2 quả bom nguyên tử xuống Hi-rô-xi-ma và Na-ga-xa-ki của Nhật Bản năm 1945, suốt 13 năm sau đó (từ 1946 - 1958), Mỹ liên tiếp thực hiện 67 vụ thử nghiệm hạt nhân tại quần đảo Mác-san trên biển Thái Bình Dương.
Bí mật 'chết người' này đã bị phanh phui khi chính quyền của Tổng thống Bin Clin-tơn, vào những năm cuối của thế kỷ trước, đã cho công bố rộng rãi các tài liệu liên quan đến các hoạt động thử nghiệm hạt nhân của Uỷ ban Năng lượng nguyên tử Mỹ (AEC), tiền thân của Bộ Năng lượng Mỹ hiện nay.
Theo tài liệu được công bố, dưới chương trình mang tên 'Dự án Ma-hát-tan', trong nhiều năm liền, AEC đã tiến hành các cuộc thử nghiệm về tác động của plu-tô-ni trên cơ thể người. Giêm Ma-ta-y-ô-si, thị trưởng đảo Rôn-dơ-láp, một trong những nơi từng diễn ra các cuộc thử nghiệm loại này, nhận định việc những cư dân đảo Rôn-dơ-láp được cho phép quay trở lại sinh sống trên đảo sau 3 năm thực hiện vụ thử nghiệm bom nhiệt hạch (bom H) dẫn đến việc họ bị phơi nhiễm các chất phóng xạ không phải là sự 'vô tình'. Theo ông Ma-ta-y-ô-si, tất cả những điều này đều nằm trong ý đồ của Mỹ muốn nghiên cứu về các tác động của chất phóng xạ đối với cơ thể người. Ông nói: 'Chúng tôi rất tức giận khi được biết về các tài liệu này. Nước Mỹ đã sử dụng chúng tôi như những 'con chuột' thí nghiệm, theo đúng cách mà Mỹ vẫn từng đối xử với chúng ta trong quá khứ'.
4 tháng sau khi tiến hành vụ thử nghiệm hạt nhân mang tên 'Hoan hô phát bắn' trên đảo Bi-ki-ni, tháng 7/1954, tại Oa-sinh-tơn, Phòng Y dược và Sinh vật học của AEC đã chủ trì tổ chức một cuộc họp tập hợp nhân sự cho 'Dự án 4.1' nhằm chuẩn bị cho một cuộc nghiên cứu bí mật và lâu dài về tác động của chất phóng xạ trên quần đảo Mác-san. Điều này cho thấy khi đó, Mỹ hoàn toàn coi việc nghiên cứu về tác động của chất bụi phóng xạ phát ra vụ thử nghiệm bom H và những người bị nhiễm các chất phóng xạ này là những nghiên cứu về y học và quân sự.
Sau đó, từ năm 1958 đến 2004, tức là ngay sau khi chấm dứt 'Dự án Ma-hát-tan', chính phủ Mỹ đã chi 531 triệu USD tiền bồi thừong cho các nạn nhân dân trên quần đảo Mác-san và thêm 150 triệu USD tiền quỹ trách nhiệm vào năm 1986. Chính quyền và dân chúng trên quần đảo Mác-san đã đòi Quốc hội Mỹ tăng thêm tiền bồi thường song đã bị từ chối vào tháng 11 năm ngoái./.