Mùa Vu Lan, phận làm con khắc ghi chữ Hiếu

(PLVN) - Ca dao có câu: “Một lòng thờ mẹ kính cha/ Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con"; hay “Bách thiện hiếu vi tiên, hành hiếu đương cập thời”. Nghĩa là trong hàng trăm điều thiện thì chữ “hiếu” luôn được xếp đứng hàng đầu, thực hiện chữ hiếu là việc đầu tiên cần làm không thể chờ đợi được.  
Mùa Vu Lan, phận làm con khắc ghi chữ Hiếu

Hiếu là đạo lí của trời đất

Bất kì một quốc gia, tôn giáo nào cũng đều nhắc đến chữ hiếu, chỉ có điều cách thể hiện và quan niệm có phần khác nhau. Minh chứng là người giàu nhất nước Mỹ - tỷ phú Bill Gates cũng từng nói: “Tôi cho rằng, việc cần làm ngay không thể chờ đợi trong cuộc sống này đó chính là hiếu thuận với cha mẹ”. 

Người xưa cũng thường nhắc nhở: hiếu là đạo lí của trời đất, tức là luật của trời, là nghĩa của đất. Hiếu được coi là biểu hiện của lòng yêu thương, là trách nhiệm với người thân. Gia đình là một xã hội thu nhỏ, vì vậy, sự hiếu thuận sẽ quyết định gia đình đó hạnh phúc hay không và chỉ khi nhà nhà đều hạnh phúc thì xã hội mới yên bình. 

Tuy nhiên, xã hội ngày càng phát triển, quan niệm chữ hiếu trong một số người bắt đầu nhạt dần. Chúng ta thường nghe thấy câu, công việc bận bịu, muốn báo hiếu mà không có thời gian; thu nhập thấp quá, muốn tận hiếu mà không có khả năng thực hiện; hay làm ăn xa, đường xá đi lại khó khăn khó có cơ hội bày tỏ lòng hiếu thuận. 

Mùa Vu Lan, phận làm con khắc ghi chữ Hiếu ảnh 1
 

Không những thế, điều đáng trách ở đây là, có những người có cuộc sống đủ đầy nhưng không muốn phụng dưỡng cha mẹ, thậm chí có trường hợp còn ngược đãi chính người sinh thành ra mình. Chứng kiến những trường hợp này khiến người ta cảm thấy đau lòng. Bởi con người đều do cha mẹ sinh ra, trưởng thành cũng  do cha mẹ nuôi dưỡng. 

Vì thế, người xưa mới nói, ân nghĩa của cha mẹ vĩnh viễn không bao giờ trả hết được, cũng tuyệt đối không bao giờ được quên. Đối với cha mẹ, cho dù phải trả bao nhiêu tiền của, sức lực, thời gian cũng đều là điều nên làm. Đó là tấm lòng tri ân đối với cha mẹ mà từ cổ chí kim cha ông đã đúc kết thành một đức tính tốt, còn gọi là “mỹ đức” đời đời lưu giữ và giáo dục con cháu. 

Chữ Hiếu trong quan niệm Phật giáo

Nhiều người do không hiểu hết triết lí nhà Phật nên khi thấy người xuất gia tu hành, dường như không liên hệ phụng dưỡng cha mẹ nữa nên cho rằng Phật giáo không coi trọng chữ hiếu. Nhưng trên thực tế lại hoàn toàn ngược lại, có thể nói trong giáo giới nhà Phật lại coi trọng chữ hiếu bậc nhất.

Trong triết lí nhà Phật, xét về phạm vi, hiếu được chia làm “hiếu trong cuộc sống nhân gian” và “hiếu vượt ra ngoài cuộc sống nhân gian”. Xét về mức độ, hiếu được chia làm bốn kiểu là: Đại hiếu (hiếu lớn); tiểu hiếu (hiếu nhỏ); viễn hiếu (hiếu xa); cận hiếu (hiếu gần). 

Trong nhân gian người ta hiếu thuận với cha mẹ là cố gắng phụng dưỡng, thành tâm chăm sóc. Đại hiếu là báo đáp ân đức đời đời kiếp kiếp của cha mẹ. Tiểu hiếu là báo đáp cha mẹ trong kiếp sống hiện tại. Viễn hiếu là kính trọng tổ tiên, những vị hiền thánh trước đây. Cận hiếu là ngoài việc hiếu thuận với cha mẹ mình thì còn phải hiếu thuận với cha mẹ người khác. 

Đại hiếu cũng chính là hiếu vượt trên cái hiếu ở trần gian. Người tu hành tuy không thể thực hiện chữ hiếu trong cuộc sống nhân gian nhưng sau này có thể giúp cha mẹ thoát khỏi bể khổ trần gian, để họ được sống ở cõi trời, hưởng an lạc.

Mùa Vu Lan, phận làm con khắc ghi chữ Hiếu ảnh 2
Hoa đăng trong Lễ Vu Lan. 

“Hiếu vượt ra ngoài cuộc sống nhân gian” hay “xuất thế gian” trong triết lí nhà Phật tức là giải thoát người thân của mình khỏi cuộc sống luân hồi sinh tử. Nhà Phật cho rằng phương pháp hiếu thuận triệt để với cha mẹ là phải giúp cha mẹ thoát khỏi khổ đau hưởng sự an lạc, thoát khỏi luân hồi sinh tử. 

Đức Phật muốn xuất giá đi tu nhưng cha ông không đồng ý, bắt ông phải lấy vợ, ông vẫn thuận theo ý cha. Lấy một người vẫn chưa đủ, cha ông còn muốn ông lấy vợ thứ hai, sau đó sinh con nối dõi, Đức Phật vẫn thuận theo. Khi Đức Phật hoàn thành xong tâm nguyện của cha, trong đêm tối Đức Phật dời khỏi cung điện, đi khắp nơi tìm thầy học đạo. 

Sau khi Đức Phật tu thành chính quả, tức đã thành Phật, ngài tìm cách thuyết giảng giáo pháp cho cha mình, để người cha lĩnh hội được sự an lạc của sự giải thoát. Ông giúp cha mình vĩnh viễn thoát khỏi đau khổ trong kiếp luân hồi, đây chính là sự hiếu thuận lớn nhất trong giáo lí nhà Phật. Khi cha chết, Đức Phật vẫn về chịu tang, tự tay khâm niệm thi thể cha, sau đó cùng các anh em khiêng quan tài của cha đi an táng. 

Mùa Vu Lan, phận làm con khắc ghi chữ Hiếu ảnh 3
Trong hàng trăm điều thiện thì chữ “hiếu” đứng hàng đầu. 

Đức Phật làm được như vậy là tỏ lòng hiếu thuận triệt để. Nói cách khác, đứng trên lập trường chữ hiếu trong nhân gian thì người ta phải hiếu thuận với cha mẹ bởi cha mẹ như gốc rễ của cây lớn, là nguồn của suối, chăm sóc nguồn cội là đạo nghĩa trong trời đất. Cha mẹ là ân là phúc, nếu ân phúc ấy không báo đáp là đi ngược với lẽ của trời đất, nếu gốc rễ không được chăm sóc tốt thì cành lá liệu có thể phát triển được hay không? Người không tôn trọng cha mẹ, liệu con cái có tôn trọng mình hay không?.

Xét trên lập trường “vượt ra ngoài thế gian” thì người ta phải cố gắng tu hành, chịu khó học tập, giác ngộ chân lý để được cái tâm như Phật Đà, tức là đạt đến cảnh giới cao nhất của chữ hiếu. Đây là ý nghĩa siêu độ chúng sinh trong triết lí chữ hiếu của nhà Phật. Một người tu hành thành đạo có thể giải thoát được “cửu huyền thất tổ”. 

Duy Cường
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thăng trầm “dòng nhựa trắng”

Một phân xưởng sơ chế mủ cao su tại Bình Phước.
(PLVN) - Về Bình Phước những ngày đầu tháng 7, chúng tôi cảm nhận được niềm vui trên những nông trường cao su đang vào mùa cạo mủ. Bà con nông dân trong vùng phấn khởi vì giá mủ rục rịch tăng và kỳ vọng lớn về một vụ mùa cho năng suất cao, sau nhiều năm thăng trầm cùng dòng nhựa trắng.

Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19

Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19
(PLVN) - Diễn biến phức tạp của dịch Covid-19 gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân. Với tinh thần "Chữ thập đỏ - vì mọi người, ở mọi nơi", các cấp Hội Chữ thập đỏ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã huy động, kêu gọi mọi nguồn lực tổng giá trị đạt trên 33 tỉ đồng để giúp đỡ, chia sẻ khó khăn cùng chính quyền và người dân tham gia phòng, chống dịch.

“Làng thông minh” - biểu tượng xanh của Bình Dương

“Làng thông minh” - biểu tượng xanh của Bình Dương
(PLVN) - Theo kế hoạch đến năm 2025, cùng với xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, tỉnh Bình Dương sẽ có “Làng thông minh” đầu tiên. Đây sẽ là nơi đáng sống, thân thiện môi trường thiên nhiên, vừa là nơi phát triển nông nghiệp thông minh, phát triển du lịch sinh thái, trở thành một biểu tượng xanh cho Bình Dương.

Khám phá núi lửa quy mô bậc nhất Đông Nam Á

Cụm núi lửa Nâm Kar thuộc Công viên Địa chất toàn cầu Đắk Nông (Ảnh Võ Anh Tú).
(PLVN) - Không chỉ gắn liền với không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên, miền đất của những âm điệu, Đắk Nông còn có những ngọn núi lửa được đánh giá là di sản sống, vẫn còn khá nguyên vẹn, lưu giữ những nét đẹp hoang sơ với kết cấu độc đáo, được UNESCO xác lập kỷ lục về quy mô, độ dàilớn nhất Đông Nam Á.

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi
(PLVN) - Quê tôi gọi bát cơm quả trứng cúng người vừa mất là: “cơm đặt đầu” nghĩa là bát cơm đặt phía trên đầu giường người vừa mất. Bát cơm đó có ý nghĩa vô cùng lớn lao, nên người Việt đã gìn giữ, duy trì qua nhiều ngàn năm không mất.

Những ngọn gió ngát hương…

Những ngọn gió ngát hương…
(PLVN) - Như là đất, là nước, là ánh mặt trời, là lá hoa và những ngọn gió thơm hương... cứ tự tại, an nhiên và cần mẫn dâng hiến cho đời. Lặng lẽ, khiêm cung nhưng cũng đầy kiêu hãnh.

Nét văn hóa đặc sắc trên từng sợi thổ cẩm S’Tiêng

Thổ cẩm S’Tiêng được làm hoàn toàn thủ công.
(PLVN) - Nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã trở thành nét văn hoá không thể thiếu trong đời sống vật chất và tinh thần của người đồng bào S’Tiêng. Dệt thổ cẩm do người phụ nữ đảm nhiệm, ngoài việc phục vụ nhu cầu thiết yếu trong gia đình, còn là lễ vật cho những lễ hội truyền thống.

Bí ẩn đáng kinh ngạc bên trong tấm bản đồ cổ đại

Các mảnh sót lại của bản đồ Piri Reis thấy bờ biển miền Trung và Nam Mỹ.
(PLVN) - Châu Nam Cực từng có thời kỳ sông ngòi chằng chịt, cây cối rậm rạp, sa mạc lớn nhất thế giới Sahara từng là một vùng đất màu mỡ. Đây chỉ là số ít trong số rất nhiều đặc điểm đáng kinh ngạc của những tấm bản đồ cổ đại. Điều đó chứng tỏ các nhà thám hiểm cổ đại đã có một hệ thống bản đồ phức tạp, chi tiết và tinh vi, có độ chính xác rất cao nếu so với bản đồ chúng ta đang có ngày nay.

Kỳ thú về vùng đất mang tên "Đám lá tối trời" ở miền Tây Nam bộ

Rừng dừa nước ngày nay là hình ảnh quen thuộc trong hoạt động du lịch các tỉnh miền Tây Nam bộ.
(PLVN) - Tại vùng miền Tây Nam Bộ có địa danh mang tên khá kỳ lạ, mang đặc trưng xứ sở thuở xa xưa là Đám lá tối trời. Điều thú vị là ít nhất có 4 tỉnh có địa danh trên, trong đó nổi tiếng nhất là Đám lá tối trời ở vùng Gò Công Đông, Tiền Giang, nơi gắn liền với Anh hùng dân tộc Trương Định – thủ lĩnh phong trào chống Pháp thế kỷ XIX.

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính
(PLVN) - Lựa chọn bất động sản khôn ngoan chưa bao giờ là việc dễ dàng. Bạn có thể lựa chọn dễ dàng theo ý thích, nhưng sẽ khó có thể đảm bảo bất động sản đó sẽ trở thành “của để dành”, là nơi mang lại “tài lộc dồi dào”, hay chỉ đơn giản là nơi tiếp thêm nguồn năng lượng tích cực cho bạn mỗi khi về nhà. Tuy nhiên, có một cách để bạn có thể không phải đau đầu, đó là chọn lựa những dự án đã đảm bảo đủ các tiêu chí cho ra đời những bất động sản “vàng”.