Múa đương đại có phải “bộ quần áo mới của nhà vua”?

Rất ít khán giả cảm thấy “mãn nhãn” với tác phẩm mua đương đại, khi mà trong nó hòa trộn những thứ “nửa cổ, nửa kim”. Nhiều người cho rằng múa đương đại là “bộ quần áo mới của nhà vua”, để tỏ ra là người thức thời thì chỉ có nước gật gù... và nhắm mắt xem.

Hình minh họa

Từ câu chuyện "yểu mệnh" của "màu xanh bất tử"

Năm 2010 tại Thành phố Hồ Chí Minh có biên đạo múa tìm đuợc một đề tại mang tính thời sự đó là bảo vệ môi truờng. Với lực lượng gần 50 diễn viên có tay nghệ thuộc đẳng cấp cao của ngành múa phía nam. Còn ekip nhạc sỹ, nhạc công và biên đạo thuộc hàng ưu tú của thành phố. Nhưng tiếc thay, tác phẩm có thời lượng khoảng trên 50 phút với dàn diễn viên “khủng”, kinh phí dàn dựng trên trăm triệu đồng mà chỉ diễn được ba buổi với số khán giải buổi đầu bán vé được khoảng 18 người và hai đêm tiếp theo chưa tới chục người tới xem. Phải chăng bữa tiệc múa đó không hợp khẩu vị với người xem, hay những người dự kém cỏi về trình độ để thưởng thức một loại nghệ thuật hiện đại?

Là nguời chứng kiến “cái chết” tức tưởi của vở múa: “Màu xanh bất diệt”, biên đạo múa Bá Thái cho rằng, tác giả đã làm cho tác phẩm trở nên rắc rối trong việc chuyển tải nội dung, phản ánh đời sống hiện thực như thế. Thêm vào đó, những thủ pháp sân khấu không đáp ứng nội dung khiến cho vở diễn thành ra cầu kỳ, cách xử lý ánh sáng tùy tiện. Đặc biệt ngôn nữ múa mà tác phẩm trình diễn trên sân khấu cứ như cóp nhặt của các đoạn múa đương đại xa lạ từ các nước ở phương trời nào đó khiến cho vở múa nhanh chóng yểu mệnh.

Tất nhiên, bên cạnh những tác phẩm múa đương đại thành công như: Trăng thề, Mẹ mặt trời, Bến lụy, Cặp ba lá, Men say, Suối tóc, Chú Tễu, Hồn đất, Từ nơi gió ngàn, Những con người huyền thoại… thì hiện nay, “bức tranh toàn cảnh” múa không thiếu những tác phẩm thiếu tính thẩm mỹ, ngôn ngữ thiếu sáng tạo, rất chung chung, rất quen thuộc, thật khó hiểu và không hiểu tác phẩm phản ánh cái gì, nó là cái gì?

Không ít tác phẩm gọi là “múa hiện đại” sáng tác theo thị hiếu cá nhân, hoặc chỉ khoe kỹ thuật biểu diễn bằng những động tác chắp vá nửa “cổ” nửa “kim” chưa hẳn là ngôn ngữ múa.

Múa đương đại “tranh tối- tranh sáng”

Hiện tượng nghệ thuật “múa phụ họa” cũng đang phát triển tràn lan trên sân khấu ca nhạc trong cả nước, gây ra những phản cảm trong công chúng hiện nay. NSUT Nguyễn Mạnh Hà rầu rầu: “Tôi đã từng phải cười chảy nước mắt khi xem múa minh hoa cho bài “Mùa hoa đỏ”. Múa một đường, hát một nẻo, trống đánh xuôi, kèn thổi ngược, chẳng ăn nhập gì với nhau cả. Có một chị diễn viên múa chuyên nghiệp, khi cùng một tốp múa đi dựng chương trình cho một đội văn nghệ nghiệp dư, chị ấy nói với tôi: “Có bài hát sẵn rồi, chúng em bảo nhau múa nhí nhố một buổi là xong”.

Lại có tiết mục nhóm múa mặc váy áo sen rộng, lại nằm ngửa tênh hênh, hai chân cứ giơ lên trần nhà vẫy vẫy hở hết cả nội y khiến cho tất cả khán giả cười ồ vì sự hớ hênh, vô duyên của đạo diễn cũng như các diễn viên múa.  NSƯT Hoàng Hà không kém phần lo lắng: “Sự thiếu phân tích những hiện tượng đúng, sai, tốt, xấu, phê phán cái lạc điệu, cả những cái “bệnh hoạn”  cho nên đã lẫn lộn và múa đương đại đều diễn ra trong trạng thái “trang tối tranh sáng”. Vì vậy, không ít những “cái mới” vận dụng vào sáng tạo ở trong nước đã làm nhạt nhòa những biểu tượng truyền thống về văn hóa, thị hiếu thẩm mỹ tốt đẹp”.

Múa hiện đại phải chăng là một cuộc chơi nào đó? Câu hỏi này rất cần người trong cuộc và công chúng suy ngẫm.

Thùy Dương