Mưa bụi và “bão” đá tại Lại Xuân (Thủy Nguyên)

Đều đặn ngày hai buổi, 11h trưa và 4h chiều, các công ty khai thác đá lại nổ mìn phá đá. Người dân xóm 5, thôn Pháp Cổ, xã Lại Xuân (Thủy Nguyên) phải gồng mình sống chung với "mưa bụi" và "bão đá".

Sống chung với bụi

Con đường vào thôn Pháp Cổ gồ ghề, quanh co, bụi đá bay mờ đục trên không trung, bám trắng cây, trắng lá. Những khu vườn mênh mông  ngút ngát màu xanh cây ăn quả trước đây, nay chết dần vì bụi đá. Tiếng máy khoan đá ì ầm rung, tiếng máy sàng đá xóc xóe, thải vào không trung bụi đá nặng trịch, ép vào lồng ngực tức thở. Xe tải loại nặng, xe công nông nối đuôi nhau chở ăm ắp đá, xả khói đen kịt. Một chiếc xe tải chở đầy ắp đá chạy qua, chiếc áo khoác đen của tôi hứng chịu cơn “mưa bụi” chuyển thành màu trắng đục, phủi mãi cũng không hết.

11 giờ trưa, tại nhà ông Nguyễn Văn Thạch ở xóm 5 chợt thấy không gian như bị xé toang bởi hàng trăm tiếng nổ nối tiếp nhau, tiếp đó là tiếng đá lăn ầm ầm, vụn đá bay và làn bụi trắng đục cuộn lên từ phía mỏ đá.

Chỉ tay vào dãy núi đá cách nhà chưa đầy 50m, ông Thạch bức xúc: “Các anh thấy đấy, bụi thế này làm sao mà sống nổi. Không trung lúc nào cũng mờ mờ, ảo ảo. Cây cối bị bụi đá phủ một màu trắng xóa, không sinh trưởng được cứ chết dần chết mòn. Nhà lúc nào cũng đóng cửa mà bụi vẫn bám đầy bàn, ghế, giường tủ. Một ngày lau mấy lượt nhưng cũng không hết bụi. Ban ngày cũng phải đóng cửa, bật điện mới ăn được cơm”.

Đất đá “không có mắt”

Không chỉ có “mưa bụi”, những trận “bão đá” bắn tung tóe là nỗi khiếp sợ của nhiều người dân tại đây. Kéo chúng tôi ra vườn, chỉ tay vào những hòn đá, chiến lợi phẩm thu được từ việc bắn mìn phá đá hôm trước, ông bác Thạch lắc đầu ngao ngán. Những hòn đá to bằng nắm tay nằm rải rác khắp vườn. Vài ngày bác lại phải đi nhặt đá vứt gọn vào một chỗ. Tường nhà tắm của gia đình bác in nguyên hình viên đá sâu hoắm. Theo ông Thạch, gia đình thường tắm rửa vào lúc tối muộn. Không ai “dám” tắm sớm vì một lẽ, lỡ chẳng may đá bắn trúng vào đầu thì… mất mạng như chơi. Căn nhà ông đang ở có đến hơn chục lỗ thủng, từ mái đến tường do bị mảnh đá tác động mạnh, phải lấy những viên ngói, mảnh tôn đậy tạm để tránh mưa, tránh nắng.  

Bà Nguyễn Thị Mơ, ở xóm 4, sát chân núi đá đang khai thác bộc bạch “Cứ nhắc đến nổ mìn, phá đá là tôi lại giật mình thon thót”. Mỗi lần tiếng hô “bắn đá” vang lên, bà và mọi người trong gia đình được một phen hú vía. Mái nhà nhiều chỗ bị đá văng vào vỡ nát. Đứng ở trong nhà có thể nhìn rõ mặt trời. “Những lúc đau ốm, nằm trên giường nghe tiếng mìn nổ, đầu óc choáng voáng, lúc nào cũng nơm nớp lo sợ bị đá văng vào nhà. Chưa kể tới tiếng xe vận chuyển đá, máy xay đá chạy suốt ngày. Tôi ở với vợ chồng thằng cả. Mấy hôm trước, đứa cháu nội 3 tuổi đang chơi ở sân, viên đá bằng quả cam từ “trên trời” rơi xuống ngay trước mặt làm thằng bé sợ quá khóc thét. Sau lần đó, con trai tôi chuyển vào ở nhờ người bà con trong thôn để bảo toàn tính mạng. “Hôm nay ngồi đây nói chuyện với các anh, nhưng  ngày mai chưa biết thế nào vì đất đá có “mắt” đâu mà tránh người” bà Mơ chia sẻ.

Xe tải chở đá chạy nườm nượp.

Gia đình bà Mơ và ông Thạch chỉ là 2 trong số nhiều hộ đang “oằn mình” hứng chịu hậu quả từ việc khai thác đá. Bất cứ lúc nào những tảng đá vô tri vô giác kia có thể lấy đi mạng sống của những người nông dân quanh năm vốn chỉ biết gắn bó với ruộng đồng. Trước đó, ở thôn Pháp Cổ xảy ra nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng tại những công trường khai thác đá. Vụ tai nạn xảy ra tháng 8- 2010 khiến 2 người chết. Ngày 12-10-2010, ở khu vực khai thác đá tại núi đá Áng Bòng, khu Bãi Cóc xảy ra tai nạn làm chết 4 người.

Ông Nguyễn Xuân Trường, Chủ tịch UBND xã Lại Xuân cho biết: Bụi, tiếng ồn và rủi ro là điều khó tránh khỏi trong khai thác đá. Vì vậy, chính quyền xã nhiều lần yêu cầu các công ty khai thác đá đề ra những giải pháp hạn chế tai nạn đến mức thấp nhất. Tuy nhiên, việc thực hiện đến đâu thì người dân nơi đây biết rõ nhất

Ruộng để… hoang

Hiện nay các xưởng xay đá được đặt ngay giữa cánh đồng hàng trăm ha của thôn Pháp Cổ. Những cánh đồng màu mỡ, với màu xanh của lúa, của khoai đang bị đe dọa nghiêm trọng. Nhiều ruộng lúa quanh các xưởng xay đá để hoang vì không thể cấy được do bụi đá.

Hằng ngày, việc khai thác đá của các công ty trên địa bàn xã gây ô nhiễm toàn bộ khu ruộng Bãi Cóc, người dân không trồng lúa được. Đá tràn cả xuống ruộng đồng khiến các mảnh ruộng ngập trong đá và nhiều mảnh ruộng biến dạng nghiêm trọng.

Chị Bùi Thị Thả, ở xóm 5 cho biết: “Nhà tôi có mảnh ruộng tại khu vực khai thác đá. 2 vụ gần đây, cát đá từ nơi sản xuất ùn cả xuống ruộng, bụi đá bay mù mịt chẳng  ai dám ra đồng. Chẳng may bị đá bắn vào người thì không bõ. Vì thế, đành để hoang.

Được biết, nhiều người dân ở đây đã làm đơn kiến nghị gửi chính quyền xã đề nghị can thiệp. Theo ông Trường, lãnh đạo xã động viên người dân tiếp tục trồng lúa, đến thời điểm thu hoạch, nếu năng suất bình quân kém hơn so với trước đây, xã sẽ họp và yêu cầu các công ty khai thác đá đền bù. Nhưng người dân cho rằng “chờ được vạ thì má đã sưng”, liệu đến lúc đó doanh nghiệp có chấp nhận đền bù thiệt hại thỏa đáng (!?).

Đã đến lúc các cơ quan chức năng của huyện Thủy Nguyên và thành phố vào cuộc kiểm tra phương an sản xuất của các doanh nghiệp, bảo đảm  tính mạng, tài sản và bảo vệ môi trường sống của nhân dân nơi đây.

Việt Tiến