Một địa điểm, hai lớp ký ức lịch sử được gìn giữ ở Quảng Trị

Ngày 25/8, xã Vĩnh Thủy, tỉnh Quảng Trị tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh đối với “Địa điểm thành lập Đại đội Công an bảo vệ giới tuyến và Miếu thờ Ngô Thị Ngọc Lâm”.

Di tích nằm tại làng Tiên An, thôn Vĩnh Sơn, xã Vĩnh Thủy. Theo Quyết định số 2355 của UBND tỉnh Quảng Trị ban hành ngày 28/6/2025, địa điểm này được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh.

Điều đặc biệt là tại một địa điểm, hai lớp ký ức lịch sử cùng được lưu giữ: dấu mốc về sự ra đời của lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ giới tuyến và câu chuyện về người phụ nữ được Nhân dân địa phương tôn kính qua nhiều thế hệ.

Dấu mốc giữa những năm tháng đất nước chia cắt

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, khu vực giới tuyến quân sự tạm thời trở thành địa bàn đặc biệt, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh, trật tự và bảo vệ địa bàn.

Ngày 14/8/1954, tại khu vực cây đa bên Miếu thờ Ngô Thị Ngọc Lâm, Đại đội Công an bảo vệ giới tuyến được thành lập với 100 cán bộ, chiến sĩ được lựa chọn từ các Đại đội 340, 348, 354 và 355, đến từ các địa phương Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ và Triệu Phong.

Sự ra đời của Đại đội trong thời điểm lịch sử đặc biệt đã góp phần đáp ứng yêu cầu giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ địa bàn và thực hiện nhiệm vụ tại khu vực giới tuyến quân sự tạm thời.

Hơn 7 thập kỷ trôi qua, dấu mốc lịch sử ấy vẫn được lưu giữ tại làng Tiên An. Việc địa điểm được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh là sự ghi nhận giá trị của một sự kiện gắn với những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Một ngôi miếu và câu chuyện được truyền qua nhiều thế hệ

Cũng tại đây có Miếu thờ bà Ngô Thị Ngọc Lâm, người được Nhân dân địa phương tôn kính và gìn giữ trong ký ức cộng đồng.

Theo truyền ngôn của người dân địa phương, bà Ngô Thị Ngọc Lâm là người có công giúp Chúa Nguyễn trong buổi đầu dựng nghiệp, góp phần đánh lui quân Mạc. Để tưởng nhớ công lao của bà, người dân làng Tiên An đã lập miếu thờ và gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Nếu dấu tích về Đại đội Công an bảo vệ giới tuyến gợi nhắc một thời kỳ đất nước còn chia cắt, thì Miếu thờ Ngô Thị Ngọc Lâm lại lưu giữ câu chuyện về lịch sử vùng đất và truyền thống tri ân của cộng đồng.

Một địa điểm, hai lớp ký ức lịch sử. Một bên là dấu ấn của những cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự tại khu vực giới tuyến; một bên là câu chuyện về người phụ nữ được Nhân dân tôn kính bởi lòng trung nghĩa.

Qua thời gian, hai lớp ký ức ấy cùng hiện diện, tạo nên giá trị lịch sử, văn hóa riêng cho địa điểm tại làng Tiên An.

Để ký ức lịch sử tiếp tục được kể

Tại buổi lễ, lãnh đạo xã Vĩnh Thủy cho rằng việc di tích được xếp hạng cấp tỉnh là sự ghi nhận những giá trị lịch sử, văn hóa đang được lưu giữ tại địa phương.

Đây cũng là cơ sở để xã Vĩnh Thủy tăng cường công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giới thiệu về di tích; gắn công tác bảo tồn với giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Việc được xếp hạng không chỉ là sự ghi nhận về mặt giá trị, mà còn mở thêm cơ hội để những câu chuyện lịch sử tại đây được bảo tồn, giới thiệu và truyền lại cho các thế hệ sau.

Ở làng Tiên An hôm nay, câu chuyện về những cán bộ, chiến sĩ Công an bảo vệ giới tuyến năm 1954 vẫn song hành cùng ký ức về bà Ngô Thị Ngọc Lâm.

Hai câu chuyện thuộc những thời kỳ khác nhau nhưng cùng gặp nhau tại một vùng đất. Từ việc được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh, những giá trị ấy sẽ tiếp tục được gìn giữ, trở thành nguồn tư liệu giáo dục truyền thống và góp phần bồi đắp niềm tự hào về quê hương Quảng Trị.