Mốt chơi đồ gỗ chạm khảm trở lại

Các cụ ta xưa có thú chơi tủ chè, sập gỗ… chạm khảm. Trải qua thời khó khăn, mốt chơi này phai nhạt dần, nhưng bây giờ đang trở lại. Đồ chạm khảm  bình dân ngày nay tuy có thể chưa sánh được những đường nét hoa văn tinh xảo như của các cụ xưa, nhưng cũng ấn tượng hơn hẳn dòng sản phẩm đồ gỗ thông thường đang thịnh hành trên thị trường.

Kinh doanh đồ gỗ chạm khảm

Phong phú, đa dạng sản phẩm

Trên thị trường đồ gỗ năm nay, mặt hàng đồ gỗ chạm khảm bao giờ cũng hút khách. Chị Lê Thị Chiên, chủ cửa hàng bán đồ gỗ trên đường Trần Nhân Tông (quận Kiến An) cho biết: “Người chơi thích đồ gỗ trạm khảm vì nét đẹp tinh tế của nó hơn hẳn các sản phẩm đồ gỗ thông thường. Các đường nét, hoa văn chạm khảm làm cho sản phẩm sinh động, ấn tượng. Hơn nữa, một số sản phẩm mô phỏng những đồ gỗ chạm khảm xưa nên hấp dẫn người tiêu dùng, đặc biệt là những gia đình có điều kiện”.

Sản phẩm đồ gỗ chạm khảm khá đa dạng về chủng loại: tranh, bàn ghế, giường, tủ chè, sập gỗ, thậm chí cả vỏ đồng hồ quả lắc. Ấn tượng và được nhiều người tiêu dùng chuộng mua nhất trong 2 năm trở lại đây là tranh chạm khảm treo tường khổ lớn. Tranh chạm khảm có nhiều loại: khảm nổi, chìm hoặc nổi gọt. Giá trị của bức tranh phụ thuộc vào cách khảm, chất liệu gỗ. Theo các chủ cửa hàng bán đồ gỗ, người tiêu dùng thích chọn mua nhất là tranh khảm chìm trên chất liệu mun, trắc- 2 loại gỗ quý. Đây là loại tranh mang tính nghệ thuật nên các cửa hàng không bày bán sẵn, mà nhận làm theo đơn đặt hàng. Đa số tranh chạm khảm bán phổ biến làm gỗ gụ, mức giá khoảng 10-20 triệu đồng/bức, theo nhiều đề tài như vinh quy bái tổ, tùng lộc, tứ quý, tùng cúc trúc mai, hồng lâu mộng…

Cùng với tranh chạm khảm, người tiêu dùng ngày nay còn chuộng nhiều sản phẩm đồ gỗ nội thất được trạm khảm như tủ chè, lọ lục bình, bàn ghế…Các sản phẩm này phải là chất gỗ thịt, được chạm khảm chìm. Do mất công chạm khảm cầu kỳ, tinh xảo nên giá các đồ gỗ loại này bao giờ cũng cao hơn giá sản phẩm đồ gỗ nội thất thông thường. Tủ chè được chạm khảm  các họa tiết theo tích cổ trên bệ, khung, nèo, cánh, có giá thấp nhất khoảng 7,8 triệu đồng/chiếc. Loại tủ chè bằng gỗ đẹp, chạm khảm cầu kỳ có khi lên đến hơn 100 triệu đồng/chiếc. Các loại bàn ghế chạm khảm hiện  bán trên thị trường thành phố giao động ở mức 15 đến hơn 30 triệu đồng/bộ. Trước Tết, có khách đặt mua tại cửa hàng đồ gỗ ở số 1006 phố Trần Nhân Tông (Kiến An) đôi lọ lục bình gỗ chạm khảm giá 65 triệu đồng/đôi. Cửa hàng phải đặt trên Hà Tây mới có sản phẩm đáp ứng yêu cầu khách hàng.

Thợ khảm miệt mài với công việc

Thợ khảm có đất sống

Từ nhu cầu sử dụng đồ gỗ chạm khảm gia tăng, vài năm trở lại đây thợ khảm có điều kiện mở rộng hoạt động, nâng cao thu nhập. Các tốp thợ này thường làm việc trong các làng nghề mộc hoặc các xưởng mộc trên địa bàn thành phố. Làng nghề mộc Kha Lâm (Kiến An) là nơi có nhiều thợ khảm đang sinh sống và làm việc. Họ không chỉ nhận đơn đặt hàng chạm khảm của các “cai” đồ gỗ ở Kha Lâm mà còn từ bất cứ  người tiêu dùng nào có yêu cầu. Chạm khảm trai, ốc vốn là nghề truyền thống lâu đời, phát triển mạnh nhất ở một số làng nghề thuộc tỉnh Hà Tây cũ (nay thuộc về ngoại thành Hà Nội). Từ cái nôi  này, những người thợ đi khắp nơi để làm nghề, đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng. Hải Phòng là điểm dừng chân của nhiều người thợ khảm giỏi nghề đến từ các làng nghề nổi tiếng ở các tỉnh bạn. Bên cạnh đó, tại làng nghề Đồng Minh (Vĩnh Bảo) cũng có nhiều thợ giỏi nghề chạm khảm là người con quê hương.

“Nghề chạm khảm không khó, nhưng cần tỉ mỉ  và yêu nghề bởi nghề này có nhiều công đoạn”. Anh Nguyễn Văn Hà, thợ khảm ở làng nghề mộc Kha Lâm cho biết. Nhìn những họa tiết nhỏ xíu được cắt, tỉa, gọt, mài để khảm trên gỗ mới thấy hết tài hoa của những người thợ. Chỉ là vỏ những sinh vật biển bỏ đi nhưng qua bàn tay những người thợ trở thành chất liệu tuyệt tác, tô điểm thêm vẻ đẹp sang trọng, tinh xảo cho đồ gỗ. Để làm  ra những sản phẩm chạm khảm đẹp, người thợ cũng cần có con mắt thẩm mỹ và bàn tay khéo léo. Họ cũng cần năng động để biết kết hợp, tranh thủ các công đoạn khi xử lý nguyên liệu thô. Chẳng hạn khi cưa, cắt, đục đẽo vỏ trai, ốc, người thợ thường làm dập khuôn cùng lúc nhiều sản phẩm.

Những người thợ giỏi nghề thường làm không hết việc. Anh Nguyễn Văn Bình, một thợ khảm trẻ gắn bó với nghề hơn 10 năm ở  Kha Lâm cho biết: “Nếu có nhiều đơn đặt hàng, người chăm chỉ, cần mẫn với công việc thu nhập vài trăm nghìn đồng/ngày không phải là khó. Thợ khảm bình thường cũng có mức lương 100 nghìn đồng/ngày”. Anh Bình vốn quê ở làng nghề ngoại thành Hà Nội, đã gắn bó với Hải Phòng nhiều năm qua. Nghề chạm khảm giúp anh ổn định cuộc sống gia đình trên đất Cảng. Anh Bình cho biết nhiều người thợ khảm khác ở các tỉnh bạn về thành phố lập nghiệp bây giờ cũng có điều kiện làm ăn dễ dàng, vì người tiêu dùng bây giờ chuộng chơi đồ gỗ chạm khảm. Thợ giỏi nghề dù là ở địa phương bạn cũng luôn mong muốn nghề mình phát triển rộng rãi, nên ai có nhu cầu học nghề họ sẵn sàng giúp đỡ. Hiện, ở làng nghề mộc Kha Lâm có nhiều người vốn không có nghề  khảm truyền thống nhưng sau một thời gian học nghề đã trụ vững và phát triển tốt, mang lại thu nhập ổn định cho gia đình.

Được tôn thêm vẻ đẹp nhờ bàn tay khéo léo của những người thợ,  nên sản phẩm đồ gỗ chạm khảm bao giờ cũng ấn tượng với người tiêu dùng. Tết đến, Xuân về, những sản phẩm chạm khảm tinh xảo góp phần làm ngôi nhà của nhiều gia đình thêm ấm áp,  sang trọng, như thỏa mong ước về một cuộc sống sung túc.

Bài và ảnh Hương An