Món ăn quê tôi thuở nào…

Ngày ấy, món ăn chính của người dân quê tôi chỉ đơn giản là cà muối. Hầu như nhà nào cũng có hai vại cà. Một vại đã ngâm cả năm, cà "chín" tới, mặn mà. Vại kia là vại "gối đầu", để dành cho những ngày vại cũ đã hết. Quả cà ngày đó quý lắm, phải đạt chuẩn "hai chò" - chò chín và chò mặn - mỗi quả đủ ăn cho cả bữa cơm.

Ơi, thương nhớ một thời đến quả cà muối cũng phải chắt chiu, tiết kiệm. Nhưng cũng chính cái nghèo ấy đã gắn kết tình làng nghĩa xóm: "thương nhau quả cà cũng chia làm ba". Tình người, tình quê thấm đẫm trong từng quả cà mặn mòi.

Với những gia đình khá giả hơn một chút, bữa cơm có thêm món muối vừng, muối lạc - món ăn bình dị mà đậm đà hương vị quê nhà. Hạt lạc, hạt vừng được rang chín, trộn đều với chút muối trắng đã rang lên rồi giã nhuyễn. Sau khi giã xong, vẫn còn chút bột bám trên cối, người ta lấy cơm nguội bỏ vào giã "tráng cối". Cơm nguội hôm ấy sao mà ngon lạ thường, một cái ngon giản dị, ấm lòng mà giờ đây không thể tìm lại được.

Những ngày nông nhàn, dân làng rủ nhau tát ao, thả lưới, đơm đó, bắt cá, bắt tép. Cá tép nhiều nhưng giá lại rẻ vì nhà nào cũng bắt được. Cá nhỏ thì đem phơi khô, cá lớn hơn thì nướng chín, bỏ vào bồ muối dành cho mùa đông giá rét. Cá ngấm muối, cứng như que, mỗi con cá đủ dùng cho một bữa. Phần đầu cá nướng, người ta gom lại, băm nhuyễn với lá chanh, ớt cay, gói vào lá môn rồi kho lên. Món ăn này hao cơm lắm, nhưng tiếc là ngày ấy chẳng đủ cơm để mà ăn.

Nếu hỏi món ăn sang nhất ngày đó là gì, chắc chắn phải kể đến Giò bột. Món này là sự pha trộn tinh tế giữa thịt lợn, bột gạo tẻ, nước mắm và mì chính theo một tỉ lệ đặc biệt. Tất cả được đưa vào cối giã nhuyễn, gói vào lá chuối hột đã hơ qua lửa rồi đem luộc chín.

Sau khi giã xong, trên cối và chày cối vẫn còn dính lại một ít giò, lũ trẻ chúng tôi liền tranh nhau vét lấy, đem bỏ lên lá chuối rồi đặt lên bếp than nướng. Ôi chao, cái mùi thơm bùi, ngòn ngọt ấy sao mà quyến rũ đến lạ! Hương vị ấy như vẫn còn vấn vít đâu đây, thoảng qua ký ức mỗi lần nhớ về thuở ấu thơ nghèo mà ấm áp…

Giò bột chỉ được làm vào ba ngày Tết, bởi nó là món "tốn tiền" nhất. Ngày nay, cuộc sống đã đủ đầy hơn, Giò bột không còn là món ăn đặc biệt của ngày Tết nữa mà được làm quanh năm, trở thành món quà quê ý nghĩa, được nhiều người tìm mua. Giò bột quê tôi xứng tầm sản phẩm OCOP, nhưng tiếc là chưa có ai trong làng kinh doanh theo dạng sản phẩm OCOP để món quà quê này được bay xa hơn.

Giờ đây, cuộc sống ở Văn Lâm đã sung túc, đủ đầy. Bữa cơm hàng ngày có nhiều món ngon, nhiều thịt cá hơn xưa. Nhưng trong lòng mỗi người con xa xứ, ký ức về những món ăn mộc mạc, thấm đượm tình quê ngày đó vẫn mãi vẹn nguyên, như một phần không thể thiếu của tuổi thơ.