Môi trường biển Cát Bà trước nguy cơ ô nhiễm

Phát triển thiếu quy hoạch

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, nghề nuôi hải sản ở Cát Bà phát triển khá “rầm rộ”. Nhiều gia đình, doanh nghiệp không tiếc công, của đầu tư lắp đặt lồng bè nuôi cá biển. Nghề mới đem lại hiệu quả cao, do đó, người dân đảo đầu tư nuôi cá biển ngày một nhiều. Lúc đầu mới có vài hộ và số ít doanh nghiệp đầu tư nuôi cá biển, thì nay, số hộ dân tham gia nuôi cá tăng gấp 20 lần và số lượng ô lồng nuôi cá cũng tăng theo, tại Cát Bà có tới 531 bè nuôi cá với hàng chục nghìn ô lồng nuôi. Nghề nuôi cá biển  đóng góp lớn cho nền kinh tế của huyện đảo Cát Hải, mở ra mô hình phát triển kinh tế thủy sản gắn với du lịch.

Tuy nhiên, số lượng bè nuôi cá phát triển mạnh lại dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý do thiếu quy hoạch. Các doanh nghiệp, cá nhân cứ đua nhau ra biển quây lồng nuôi cá, theo kiểu mạnh ai người đó làm. Vì vậy, việc quản lý các lồng bè nuôi cá tại Cát Bà rất khó khăn. Với hàng chục nghìn ô lồng nuôi cá, hằng ngày, người ta đưa xuống vịnh Bến Bèo một lượng thức ăn nuôi cá khá lớn. Cá ăn không hết, thức ăn lọt qua lưới hoặc trôi theo dòng rải khắp khu vực gần đó, nguy cơ ô nhiễm môi trường biển rất cao. Hơn nữa, mỗi bè nuôi có một kiểu chăm sóc cá riêng, nên tinh bột, cá chết, rau… được người nuôi thả bừa xuống biển. Ngay cả khu vực gần Bến Bèo hiện nay, mức độ ô nhiễm cao bắt đầu xuất hiện và tình trạng cá nuôi bị nhiễm bệnh cũng nhiều thêm. Có nhiều chủ lồng bè, thấy tình trạng Bến Bèo bị ô nhiễm, tìm cách di chuyển bè đi xa hơn vào vịnh Lan Hạ. Quản lý không tốt, thức ăn sử dụng bừa bãi, vịnh Lan Hạ cũng đang có nguy cơ ô nhiễm.

Cũng do không có quy hoạch vùng nuôi, các bè cá mặc sức neo đậu, miễn là không ảnh hưởng đến giao thông thủy, còn việc ô nhiễm môi trường ít người quan tâm. Trong năm 2007, khi chưa có quy hoạch vùng nuôi cụ thể, huyện Cát Hải đánh số cho lồng bè để dễ quản lý, thế nhưng với số đăng ký 531 lồng bè, mới chỉ có khoảng 490 lồng bè được cấp đăng ký. Cùng đó, huyện đảo cũng có biện pháp hạn chế sự gia tăng của lồng bè nhằm quản lý tốt hơn. Song vì không có quy hoạch vùng nuôi cụ thể, nên huyện đảo Cát Hải gặp rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý.

Cần có biện pháp triệt để hơn

Vùng biển Cát Bà có giá trị to lớn về du lịch sinh thái và nuôi thủy sản biển nếu như được quản lý và tổ chức các hoạt động một cách hợp lý. Theo các nhà chuyên môn, tiềm năng về du lịch sinh thái và nuôi hải sản tại Cát Bà có thể ngang hàng với nhiều nước trên thế giới vì môi trường biển Cát Bà rất phù hợp. Tuy nhiên, tiềm năng ấy đang dần mất đi, vì nghề nuôi cá không có quy hoạch và lượng tàu thuyền thiếu tiêu chuẩn quá nhiều. Để bảo vệ môi trường biển Cát Bà, trước hết, các cơ quan, ban, ngành cần có quy hoạch vùng nuôi cụ thể, khoanh vùng nuôi riêng và vùng phát triển du lịch riêng vì hai vùng sẽ bổ trợ cho nhau. Cách nuôi thủy sản biển cũng cần được quản lý chặt chẽ từ việc sử dụng loại thức ăn gì đến sử dụng lượng thức ăn bao nhiêu cho vừa. Những người nuôi cá biển tại Cát Bà hầu hết chỉ dựa vào kinh nghiệm chứ không được qua một lớp đào tạo về nuôi, nên việc quản lý lồng bè chủ yếu là tự phát, không có quy trình cụ thể; do vậy, cần mở các lớp tập huấn thường xuyên.

Đi đôi với xây dựng quy hoạch vùng nuôi, cần có quy hoạch phát triển, không để mạnh ai nấy làm vì sẽ phá vỡ cảnh quan môi trường. Các ngành và địa phương quy định cụ thể tại vùng nuôi như: khu vực nuôi cá, khu vực nuôi nhuyễn thể và khu vực được làm nhà hàng trên bè kết hợp nuôi cá. Các nhà chuyên môn đánh giá tác động môi trường từ nghề nuôi cá lồng bè một cách chính xác, từ đó tìm ra giải pháp phát triển hợp lý hơn.

Việc cần được tiến hành ngay hiện nay là huyện Cát Hải có biện pháp hạn chế sự gia tăng lồng bè, đồng thời vận động doanh nghiệp, người dân nuôi cá gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường, tổ chức quản lý bè, cho cá ăn phù hợp. Hiệu quả bảo vệ môi trường biển Cát Bà phụ thuộc vào ý thức của mỗi người dân. 

Mai Lâm