'Mỗi cơ sở Đoàn cần trở thành điểm sáng về môi trường không khói thuốc'

Hình thành ý thức tự giác, nói không với thuốc lá

Thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, tiếp tục là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên. Những hình thức quảng bá tinh vi, tâm lý tò mò cùng tác động từ bạn bè có thể khiến người trẻ tiếp cận các sản phẩm gây nghiện khi chưa nhận thức đầy đủ về tác hại đối với sức khỏe. Thực tế này đặt ra yêu cầu không chỉ nâng cao nhận thức mà còn phải hình thành ý thức tự giác, chủ động phòng tránh thuốc lá trong thanh thiếu niên.

Tại Lễ mít tinh Thanh niên Việt Nam hưởng ứng xây dựng môi trường không khói thuốc lá năm 2026, diễn ra mới đây tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam (Hà Nội), vấn đề chuyển từ nhận thức sang hành động được các đại biểu đặc biệt nhấn mạnh. Chương trình do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) tổ chức, thu hút hơn 800 đoàn viên, thanh niên tham gia, với chủ đề “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai”.

Phát biểu tại chương trình, đồng chí Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh, thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, tiếp tục là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên. Những hình thức quảng bá tinh vi, tâm lý tò mò và tác động từ bạn bè có thể khiến người trẻ tiếp cận các sản phẩm gây nghiện khi chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả. Không chỉ gây hại cho người sử dụng, khói thuốc còn ảnh hưởng đến những người xung quanh và chất lượng môi trường sống.

Theo đồng chí Nguyễn Minh Triết, phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, nâng cao nhận thức mà quan trọng hơn là hình thành hành vi tự giác, duy trì nếp sống không khói thuốc trong trường học, cơ quan, gia đình và cộng đồng. Một môi trường không khói thuốc không chỉ có những biển cấm hút thuốc mà còn cần ý thức, trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ sức khỏe chung.

Để thông điệp “Chọn sức khỏe, chọn tương lai, không chọn thuốc lá” trở thành hành động tự giác, thường xuyên, đồng chí Nguyễn Minh Triết đề nghị mỗi đoàn viên, thanh niên bắt đầu từ chính mình, chủ động trang bị kiến thức, nhận diện những hình thức lôi kéo sử dụng thuốc lá; kiên quyết không thử, không sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đồng thời, gương mẫu chấp hành pháp luật và vận động người thân, bạn bè cùng xây dựng lối sống lành mạnh.

Đối với các cơ sở Đoàn, đồng chí Nguyễn Minh Triết đề nghị mỗi cơ sở trở thành một điểm sáng về môi trường không khói thuốc, gắn nội dung này với sinh hoạt chi đoàn, hoạt động tại trường học, cơ quan và khu dân cư. Cùng với việc duy trì, nhân rộng các mô hình hiệu quả, cần phát huy vai trò nêu gương của cán bộ Đoàn, đoàn viên, góp phần hình thành nếp sống văn minh trong thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, các cấp bộ Đoàn cần chủ động phối hợp với ngành y tế, nhà trường và các cơ quan liên quan, đổi mới phương thức tuyên truyền, phát huy lợi thế của nền tảng số và sức sáng tạo của thanh niên để thúc đẩy thay đổi hành vi. Đồng thời, phát hiện, nhân rộng những sáng kiến hiệu quả, tập hợp các đề xuất từ thanh niên nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong thực hiện chính sách, pháp luật

Bên cạnh việc vận động thanh niên thay đổi hành vi, thực hiện nghiêm chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá là yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ thế hệ trẻ trước những nguy cơ từ thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới.

Phát biểu tại chương trình, TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhờ sự quan tâm, phối hợp của các cơ quan, tổ chức và sự tham gia của các lực lượng trong xã hội, trong đó có đoàn viên, thanh niên. TS.BS Trần Khánh Thu mong muốn tuổi trẻ Việt Nam tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, chủ động lan tỏa lối sống văn minh, lành mạnh; nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine; tích cực tham gia các hoạt động truyền thông, vận động cộng đồng cùng thực hiện môi trường không khói thuốc.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu, nicotine là chất gây nghiện cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là quá trình phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên. Việc sử dụng thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới gây tác hại đối với hệ hô hấp, tim mạch, đồng thời làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc nicotine. Những tác động này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội và cơ quan chức năng trong việc trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường sống lành mạnh cho người trẻ.

Đề cập đến việc thực hiện chính sách, pháp luật, TS.BS Trần Khánh Thu nhấn mạnh, việc triển khai Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025 là cơ sở quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ thanh thiếu nhi trước những nguy cơ từ các sản phẩm thuốc lá mới.

Cùng với việc thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, công tác truyền thông, giáo dục và vận động thanh niên cần tiếp tục được đẩy mạnh để các quy định đi vào cuộc sống, góp phần hình thành nhận thức đúng đắn và hành vi tích cực trong cộng đồng.

Theo Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, xây dựng môi trường không khói thuốc có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là những người không hút thuốc trước tác hại của khói thuốc thụ động. Mỗi đoàn viên, thanh niên cần tiên phong thực hiện các quy định về địa điểm cấm hút thuốc, đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè cùng xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc không khói thuốc.

TS.BS Trần Khánh Thu cho biết Quỹ Phòng bệnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng Ban Công tác Đoàn, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của đoàn viên, thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.

Đồng thời, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, vận động thay đổi hành vi, xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, nơi làm việc và các địa điểm công cộng, qua đó phát huy vai trò xung kích, tiên phong của tuổi trẻ trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Trong khuôn khổ lễ mít tinh, các đại biểu đã thực hiện nghi thức phát động hưởng ứng “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai”. Nhiều hoạt động dành cho đoàn viên, thanh niên cũng được tổ chức, trong đó có giao lưu với nghệ sĩ trẻ, tuyên truyền về Nghị quyết số 173/2024/QH15 và cung cấp kiến thức liên quan đến tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thông qua chương trình, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Bộ Y tế và Quỹ Phòng bệnh kỳ vọng thông điệp “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai” sẽ tiếp tục được lan tỏa sâu rộng, trở thành hành động tự giác, thường xuyên của mỗi đoàn viên, thanh niên.