Mở rộng và phát huy dân chủ, khuyến khích tranh luận trực tiếp tại ĐH Đảng

Đến thời điểm này, toàn Đảng cơ bản hoàn thành việc chỉ đạo Đại hội Đảng bộ cấp huyện và tương đương. Trong quá trình chuẩn bị và tổ chức đại hội, các Tỉnh ủy, Thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương đều tiến hành đại hội trước ở một số Đảng bộ đại diện cho các loại hình Đảng bộ để rút kinh nghiệm và chỉ đạo 230 Đảng bộ cấp huyện và tương đương thực hiện thí điểm chủ trương đại hội Đảng bộ trực tiếp bầu Bí thư cấp ủy.

Tạo không khí dân chủ trong Đảng, đề cao ý thức trách nhiệm của cấp ủy và đảng viên

Nhìn chung, đại hội các Đảng bộ cấp huyện và tương đương được chỉ đạo chặt chẽ, thực hiện đúng quy trình hướng dẫn của cấp trên và đạt kết quả tốt, cơ bản đáp ứng yêu cầu, nội dung đề ra. Báo cáo chính trị của nhiều đại hội xác định rõ chủ đề, thể hiện được nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ trong nhiệm kỳ tới, có số liệu so sánh với nghị quyết đại hội nhiệm kỳ trước để làm rõ những kết quả đạt được và những khuyết điểm, yếu kém trên các lĩnh vực; chỉ ra nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu để thực hiện trong nhiệm kỳ tới. Báo cáo kiểm điểm ban chấp hành của nhiều cấp ủy được chuẩn bị nghiêm túc, thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, thiếu sót, khuyết điểm của tập thể cấp ủy và các cấp ủy viên. Việc chuẩn bị Dự thảo nghị quyết đại hội lần này đã thể hiện được tinh thần đổi mới theo chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương. Các ý kiến tham luận tại đại hội đều được chuẩn bị theo từng chuyên đề, lĩnh vực công tác, thể hiện tinh thần xây dựng. Nhiều tham luận có chất lượng tốt.

Công tác chuẩn bị nhân sự cấp uỷ được chỉ đạo chặt chẽ và thực hiện theo đúng quy trình hướng dẫn của Trung ương. Danh sách giới thiệu để bầu cấp ủy khoá mới đều bảo đảm có số dư từ 15% trở lên, một số nơi dư trên 30%; tỷ lệ nữ, tuổi trẻ nhiều nơi đạt và vượt 15%. Quá trình bầu cử cấp ủy và Bí thư cấp ủy (đối với những nơi thực hiện thí điểm) được tiến hành nghiêm túc, bảo đảm đúng nguyên tắc, thủ tục quy định và tạo được không khí dân chủ trong Đảng, đề cao ý thức trách nhiệm của cấp ủy và đảng viên. Hầu hết các đại hội chỉ bầu một lần đủ số lượng ban chấp hành và các đồng chí cấp ủy viên đương nhiệm được giới thiệu tái cử đều trúng cử.

Những nơi thực hiện thí điểm đại hội trực tiếp bầu Bí thư được thực hiện đúng quy trình hướng dẫn của cấp trên và tạo được sự thống nhất cao. Trình độ học vấn, lý luận chính trị và chuyên môn, nghiệp vụ của các cấp ủy viên được nâng lên so với nhiệm kỳ trước, nhiều nơi 100% cấp uỷ viên có trình độ đại học và trên đại học. Tỷ lệ cấp ủy viên là nữ và trẻ ở nhiều nơi đạt 15% theo quy định của Trung ương.

Đảng viên dự Đại hội Đảng bộ huyện Thủy Nguyên  bỏ phiếu bầu trực tiếp Bí thư.

Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị và tổ chức đại hội ở các Đảng bộ cấp huyện và tương đương vừa qua cũng bộc lộ một số mặt hạn chế, thiếu sót cần được nghiên cứu và có thể là những kinh nghiệm tốt để tiến hành đại hội Đảng bộ cấp tỉnh được tốt hơn.

Báo cáo chính trị của một số cấp ủy còn dàn trải, chưa cân đối giữa các phần; chưa tập trung đề ra các giải pháp để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm, những khâu đột phá của Đảng bộ; có nơi đưa ra chỉ tiêu phấn đấu cao nhưng chưa có những giải pháp tương xứng. Việc kiểm điểm, đánh giá kết quả thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” của nhiều cấp ủy còn chung chung, thiếu số liệu và những minh chứng cụ thể. Báo cáo kiểm điểm của một số cấp ủy còn dài và nặng kiểm điểm về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, có nhiều nội dung trùng lặp với báo cáo chính trị; chưa đi sâu phân tích, làm rõ những ưu, khuyết điểm và rút ra những kinh nghiệm từ thực tế trong xây dựng, thực hiện quy chế làm việc của cấp ủy và chức trách, nhiệm vụ của mỗi cấp ủy viên.

Thời gian và số lượng ý kiến thảo luận tại đại hội nhìn chung còn ít. Các ý kiến tham luận chủ yếu mới tập trung tham gia vào báo cáo chính trị của Đảng bộ cấp mình, ý kiến tham gia, đóng góp vào báo cáo kiểm điểm của ban chấp hành, của báo cáo chính trị của đại hội Đảng bộ cấp trên và các dự thảo văn kiện trình Đại hội 11 của Đảng còn ít. Các bài tham luận còn nói nhiều về thành tích của địa phương, ngành, đơn vị mình, ít đề xuất những giải pháp mang tính đột phá. Đoàn chủ tịch ở nhiều đại hội chưa định hướng việc thảo luận vào những vấn đề trọng tâm của địa phương, cơ quan, đơn vị mình hoặc những nội dung quan trọng còn có ý kiến khác nhau nên nhìn chung chưa tạo được không khí trao đổi, tranh luận tại đại hội. Một số cấp uỷ chuẩn bị nhân sự chưa kỹ, chưa nắm chắc tình hình và diễn biến tư tưởng của đảng viên, chưa đánh giá đúng cán bộ hoặc còn tư tưởng hữu khuynh, thiếu kiên quyết trong công tác nhân sự nên có một số trường hợp được cấp uỷ đương nhiệm giới thiệu tiếp tục tái cử nhưng không trúng cử ban chấp hành, trong đó có cả một số là cán bộ chủ chốt.

Thực tiễn cho thấy, những cán bộ được chuẩn bị nhân sự cấp ủy khóa mới nhưng khi phát hiện có vấn đề về lịch sử hoặc chính trị hiện nay, có đơn thư tố cáo hoặc có dư luận rộng liên quan đến tham nhũng, tiêu cực thì cấp ủy cần chỉ đạo xác minh, làm rõ để có kết luận; nếu có sai phạm thì phải xử lý kịp thời hoặc chủ động cho rút khỏi danh sách chuẩn bị nhân sự ban chấp hành trước khi bước vào đại hội. Danh sách giới thiệu để bầu vào cấp ủy khóa mới ở nhiều nơi tuy có số dư từ 15% trở lên theo quy định nhưng còn thể hiện quá rõ định hướng như: trong một đơn vị giới thiệu cả đồng chí cấp trưởng và đồng chí cấp phó; giới thiệu để bầu cấp ủy cả những người chỉ là cán bộ, chuyên viên ở các ban xây dựng Đảng hoặc những đảng viên trẻ mới được công nhận chính thức. Khi chuẩn bị danh sách bầu cử cấp ủy, nhiều nơi, tỷ lệ nữ đạt 15% theo quy định, nhưng kết quả bầu cử thì không đạt; tỷ lệ cấp uỷ viên trẻ còn thấp, nhiều nơi rất thấp, cá biệt có một số cấp uỷ không có đồng chí nào dưới 35 tuổi. Nhiều đại hội Đảng bộ cấp huyện rút ngắn thời gian và tập trung nhiều cho công tác bầu cử, thời gian dành cho thảo luận, tham gia ý kiến vào các báo cáo còn ít, nhất là việc tham gia đóng góp ý kiến vào các văn kiện dự thảo trình Đại hội 11 của Đảng. Trong quá trình chuẩn bị và tổ chức đại hội, một số cấp ủy chưa quan tâm chỉ đạo và coi trọng toàn diện các nội dung, còn quá chú trọng vào công tác nhân sự, xem nhẹ việc thảo luận báo cáo của cấp mình và tham gia đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn kiện của cấp trên. Việc thảo luận tại đại hội cần mở rộng và phát huy dân chủ, khuyến khích tranh luận trực tiếp tại đại hội những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, đồng thời quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị; coi trọng công tác thông tin, tuyên truyền và đẩy mạnh các phong trào thi đua lập thành tích chào mừng đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội 11 của Đảng.

Việc sắp xếp nội dung, bố trí thời gian, chương trình làm việc của một số đại hội chưa thật khoa học, hợp lý, nên đại hội phải làm việc quá giờ hoặc kéo dài, làm cho không khí đại hội nặng nề, căng thẳng; một số nơi chương trình văn nghệ và các đoàn đại biểu đến chào mừng đại hội quá dài, ảnh hưởng đến việc thực hiện nội dung, chương trình của đại hội. Cần lựa chọn những đảng viên có năng lực, kinh nghiệm, nắm vững nguyên tắc, thủ tục, quy trình và quy chế bầu cử trong Đảng để tham gia Đoàn chủ tịch, đoàn thư ký và ban kiểm phiếu đại hội. Chương trình, nội dung và thời gian tiến hành đại hội cần xây dựng khoa học, hợp lý để thực hiện tốt tất cả các nội dung của đại hội đề ra./.

Nguyễn Đức Hà